
Vv 



A^ _ o * • . *fc 




«*-. <$ 








AT* *- 






» *><WW» ^ jr 













«* "'/III* s ' ■*> »■» 

/JJ'JF* f\ ~t * - 



** 







° J- 



: a o* 



9* »!^L'* ^ 




% % a* ;>V»tV ^ J* 













^.••y% f§#, /\ 38*.- /% 







<7> 



A 

KEY 




LATIN EXERCISES; 



ADAPTED TO 




'J 



ANDREWS AND STODDARD'S 



LATIN GRAMMAR. 



BY 


PROF. E. 


A. ANDREWS. 










































x^ 


- 




















BOS 


TON: 










PUBLISHED BY CROCKER & 


BREWSTER, 








47 Washington-street. 











1838, 



o 






■3SL?? 



Entered according to Act of Congress, in the year 1838, by 

CROCKER & BREWSTER, 
In the Clerk's Office of the District Court of Massachusetts. 



A KEY 



TO 



LATIN EXERCISES. 



ORTHOEPY; 



§ 18. Ne'-mo, e'-queSjinii'-nus, ti'-mor, pau'-per, fW-dus 7 cau- 
cus, gi'-gas, con'-sii-les, hom'-i-nes, cor'-po-ra ? op'-ti-mus, ur-ge'- 
tur, cu^-pid-i-ta'-tes, a-mit'-ti lur j lu'-crum, a'-gri, am"-bu-la'- 
crum, The-mis'-to-cles 5 nul'-lus, ver'-bum, vir'-tus 7 docMus, ag ; - 
nus, om'-nis 7 scrip'-si, pas'-tor 7 naph r -tha 7 An'^-a-char'-sis. 

§ 19, Gen'-e-ra, seq'-uo-ra, er'-i-pi 7 mu-ner'-i-bus 7 ven"-e-rab'- 
l-lis, fru-gal'-i-tas, Gad^-i-taZ-nus, pe-rl'-tus, a-ma'-tus, au-di'-tus$ 
e-gre'-gi-us; pa-tric ; -i-us 7 A-grip'-pa, Eu-phraMes 7 Eu-cll'-des. 

§ 20, Lon-gis 7 -si-mus 7 prin'-ci-pes, ves'-pe-ra, Ves^pa-si-aA 
nus, ob-lec'-to, co-len'-duS; a-run'-di-nes, ver-tun'-tur, sen-ten'- 
ti-a, pat/-ri-bus. 

(a) Pal-la'-di-um, gra'-ti-a, pa^-ti-en'-ti-a, se'-de-o, Me^-di-o- 
la'-num, do'-le-o, mo'-ri-or, o'-ti-um, o^-le-ag'-i-nus, A'-dri-a, Tri- 
na'-cri-a, Ad^-ma-ge-to'-bri-a ; (b) pro-du'-ce-re, mu'-ne-ra 7 lau'- 
re-a 7 Eu / -po-lis 7 vo-lu'-cn-bus 3 (c) ind'-u-o, art/-u-um. 

§ 21. Lus-tra'-ti-o, con-tem'-plor 7 con-tra'-ri-us 7 planc'-tus, 
con-temp'-tor; mis"-e-ra-bil'-!-ter, mag-nif'-i-cen'-ti-a, sed" i-fi-ca'- 
ti-o, veMie-re 7 ve'-he-mens 7 Jach'-ry-ma 7 Pa-siph'-a-e, Pa-sith'-e-a. 

§ 23, Ab-o'-le-o, ad-o'-ro, ad'-i-go, amb'-i-go, cir-cum'-e-o, 
dec'-i-do, diF-u-o. eb'-i-bo 7 el'-o-quor, in-au'-dax, in-u'-ro, ob'-e-o ; 
ob-am'-bu-lo, per'-e-o, per-er'-ro 7 prsed'-i-co, preef'-e-ro, prof'-e- 
ro 7 prof'-lu o 7 prod-es'-se, prod'-i-go 7 red'-e-o, red'-i-go 7 rel'-e-vo, 
sub-ac'-tus, sub'-i-tuS; sub-or'-i^ ru-pic'-a-pra. a-gric'-o-la$ 



4 PART FIRST. 

mil-lep'-e-da, cap'-ri-pes, noc-tiv'-a-gus, cen-tW-a-nus, mi-ser'-i- 
cors, bre-vil'-o-quens, su-per'-stes, se-dif'-i-co, ma-led'-i-co, mul- 
tim'-o-dis, quom'-o-do, com'-i-nus, pro-ped'-i-em, quil'-i-bet, a-hV- 
u-bi, prae-ter'-e-a, sic'-u-bi, quam-ob'-rem. 

Sci-en'-ti-a nuK-la res est praes-tan'-ti-or. Ob-se'-qui-um a-ml'- 
cos, ver'-i-tas o'-di-um pa'-rit. 

Ad Cees'-a-rem Au-gus'-tum de-la'-tum est, L. Cin'-nam in-sid'- 
i-as eM stru'-e-re. Cin'-nam ad se ac^-cer-sl'-vit, dim"-is-sis'-que 
om'-ni-bus, in-dic'-i-um ex-pos'-u-it, ad-je'-cit lo'-cum, so'«ci-os, 
di'-em, or'-di-nem in-sid^-i a'-rum ; et cum su'-a in e'-um ben^-e- 
fiV-i-a plu'-ri-ma com mem"-o-ras'-set, pro qui'-bus iK-le in-fan'- 
dam cae'-dem pa rav'-e-rat, his ver'-bis des'-i-it. " Vi'-tam tib'-i, 
Cin'-na, it'-e-rum do, pri' us hos'-ti, ciim te in hos'-ti-um me-o'- 
rum cas'-tris iu-ven'-e-rim, nunc in-sid^-i-a-to'-ri ac par"-ri-cl'- 
dae. Ex hod^-i-er'-no di'-e in'-ter nos am // -i-cit / i-a in-cip'-i-at 3 
et quam li-ben'-ter e'-go tib'-i viMam do, tarn li-ben'-ter tu mi'-hi 
e'-am de'-be-as. 77 Post haec det'-u-lit eM ul'-tro con-su-la'-tum, 
ques'-tus quod non au-de'-ret pet'-e re 5 am" i-cis'-si-mum fid'^-e- 
hV'-si-mum'-que hab'-u-it. He'res il'-li so'-lus fu'-it 5 et nul'-lis 
am'-pli-us in-sid'-i-is ab ul'-lo pe-ti'-tus est, id cle-men'-ti-a. con- 
se-cu'-tus, quod an'-te-a se-ver^-i-la'-te frus'-tra quae-siv'-e-rit. 



SYNTAX. 
Part I. 

§ 209. Ego scribo, Tu ludebas. Rex reget. Mors eripuit. 
Fulgebat luna. Cecinit avis. Lupus secutus erat. Tempus ve- 
niat. Manus laborarent. Hostis pugnavisset. Arbores creverint. 
Error tolletur. Lex constituitur. Pecunia recipiatur. Carthago 
deleta est. Supplicatio decreta est. Occasio captatur. Senatus 
convocatus est. Medici falluntur. Ego perturbatus sum. Caeci- 
lius demonstraret. Caieta oniabitur. Libri conservarentur. Con- 
sules dissedertmt. Dormiebantne milites 1 Democritus risisset. 
Poma ceciderint. Pueri discant. Troja staret. Leges data? 
erunt. Foedera rupta sint. Homines intelligant. Quis dixit ? 
Portae patebunt. Sparsa erant folia. Ego tacerem. Vos timu- 
istis. 

§ 205* Fugit invida setas. Liber populus desideravit. Unum 
dedecus restat. Bellum exitiosum impendet. Ea lex jubet. 
Homines nobilissimi venerunt. Magnus error versatur. Venit 
glacialis hiems. Silva vetus stabat. Humana consilia cecide- 
runt. Viri soli permanserunt. Noster omnis exercitus interiit. 
Diligens agricola serit. Dira parantur bella. Parvae res cres- 
cunt. Nox atra ingruit. Nemus omne virebit. Major gloria 
obtineaUir. Lucida sidera fuJgebant. Culti agri florebunt. Im- 



PART FIRST. O 

pia crimina puniantur. Mcesta cohors sequitur. Facta honesta 
remunerabuntur. 

§ 229. Beneficia parant amieos. Dido condidit Carthagi- 
nem. Autumnus fruges effundit. Tenet anchora navis. Terra 
parit flores. Scipio delevit Carthaginem. Virtus largitur tran- 
quilitatem. Rex eduxerat copias. Habesne filium ? Cura sequi- 
tur pecuniam. Neptunus terram percussit. Legem tulit. Spes 
alit agricolam. Te sequor. Furor arma ministrat. Consumit 
inertia corpus. Mater epistolam profert. Ventus agit nubes. 
Aurora diem reducit. Diem perdidi. Flores amat apis. Sirenes 
Ulyssem invitant. Nauia secat mare. Alexander Darium fugavit. 
Vince iram. Spes dat vires. Non me offendit Veritas. Odium 
facile vitabis. 

§ 210. Inertia est vitium. Ira furor brevis est. Non ego 
sum pastor. Homines sunt mortales. Mors est certa. Csesar 
magnus habebatur. Experientia est optimus magister. Amicus 
verus thesaurus est magnus. Catilina erat fortis, sed causa erat 
injusta. Es judex. Non sumus ignari. Cicero habitus est diser- 
tus. Milites dormiunt securi. Tu fies poeta. 

§ 211# Crescit amor nummi. Mater artium est necessitas. 
Semiramis erat Nini uxor. Scipio fudit Annibalis copias. Sol est 
lux mundi. Virtutis ejus fructum cepit. Vide hominis audaciam. 
Somnus imago mortis est. Helena causa fuit belli Trojani. Rex 
Lydorum Crcesus erat. Jucunda est memoria prseteritorum malo- 
rum. Vitce brevis est cursus, glorise sempiternus. Amor patriae 
vicit. Naturae infirmitas accusatur. Honos est prsemium virtutis. 
Penelope conjux Ulyssis erat. Pan deus Arcadiss est. 

§ 222* Piso fratri auxilium tulit. Ago tibi gratias. Redditur 
terra? corpus. Arma fecit Vulcanus Achilli. Datus est tibi plau- 
sus. Metus tradam ventis. Catilinee incceptis favebant. Nee 
sibi nee alteri prosunt. L. Otho equestri ordini restituit dignita- 
tem. Haud invideo fortunee ullius civis. Die mihi verum. Rede- 
unt gramina campis. 

§ 235 9 (1). Ariovislus legatos ad Csesarem mittit. Rosae 
fulgent inter lilia. Fauci veniunt ad seneclutcm. Expectavit ad 
mare infra oppidum. Servi penes accusatorem fuerunt. Tua vo- 
luntas erga me, et mea erga te sunt pares. Est lucus prope am- 
nem. Diviserunt inter se captivos. (2.) Italia cuncta me in 
patriam revocat. Multitudo incredibilis in Capitolium convenit. 
In manibus epistolam teneo. Regnum fuit in potestale hostis. 
Exercitus sub jugum missus est. Sub nomine pacis bellum lalet. 

§ 241* Cognosce ex me. De natura belli dixit. Arma pro 
salute cornmuni ceperunt. Negotium sine ulla mora susceperunt* 
Cogitato de vobis et liberis. Romanos suo de nomine dicet. Una 
pars initium cepit a flumine Rhodano. Cum voce suppressa dixit. 

2* 



O APPOSITION. 

§ 247. Luna lucet aliena lace. Fuga salutem petunt. Caesus 
est virgis. Spe vivimus. Neptunus tridente suo terram percussit. 
Dicam voce elarissima. Auctoritate sua vocem populi sedavit. 
Pede tacito venit senectus. Affectus gravi morbo periit. Mens 
subito dolore turbatur. Tu imprudentia laberis. Fundis ; sagittis, 
lapidibus, nostros de vallo deturbant. 

§ 271. Te cupio videre. Aude contemnere opes. Poteram 
contingere ramos. Intelligere non possum. Alexander metui 
volebat. Naturam mutare pecunia nescit. Gestit narrare peri- 
cula. Themistocles somnum capere non potuit. Speramus amari. 
Conati sunt renovare bellum. Videris habere spem nonnullam. 
Virtus amitti non potest. 

§278. Diligis pudorem, et bonitatem, virtutemque. Nee sena- 
tus nee populus ullam vim habet. Lava manus tuas et ccena. 
Habes jus et polestatem. Classem et exercitum adjungit. Sol 
ruit et montes umbrantur. Nox erat et fulgebat luna. Marius et 
Sulla civile bellum gesserunt. Non formosus erat 7 sed erat 
facundus Ulysses. 



Part II. 

APPOSITION. 

§ 204* Mithridatem in i'unore ac fuga Tigranes, rex Arme- 
nius ; excepit. Hannibal Saguntum, foederatam civitatem. vi ex- 
pugnavit. Mons sacer trans Anienem amnem est. Otho, vir for- 
tis, meus necessarius, equestri ordini restituit dignitatem. Consu- 
lem misimus, virum fortissimum, cum exercitu. Philosophia, om- 
nium mater artium, est inventum deorum. Quoties tu me consu- 
iem interficere conatus es ? Brutus palriam liberavit, praeclarus 
auctor nobilitatis tuae. Romulus condidit urbem Romam. Mons 
Cabenna alta nive iter impediebat. Nihil in malis ducamus, quod 
sit vel a diis immortalibus, vel a natura, parente omnium, fonstitu- 
tum. Fabio, viro optimo et homine doctissimo, familiariier utor. 
Hoc ego ex P. Vedio, magno nebulone, sed Pompeii iainiliari, au- 
divi. Non possum id in te reprehendere, quod in me ipso, et prae- 
tor, et consul probavi. Ego urbem hanc ; sedem omniu. •: nostrum, 
arcem regum ac nationum exterarum, domicilium impet ;., quinque 
hominum amentium ac perdiiorum paena redemi. C. Junius sedem 
Salutis, quam consul vovit, censor locavit, dictator dedicavit. 
Philosophia inventrix legum, magistra morum et disciplines fuit. 
Galli tanto silentio in Capitolio evasere, ut ne canes quidem, solli- 
citum animal ad nocturnos strepitus, excitarent. Hoc til»i juventus 
Romana indicimus bellum. Aurum, argenlum, aes signal um omne, 
senatores crastino die in publicum conferamus. Duae urbes poten- 



APPOSITION. 7 

trssinvae, Carthago atque Numantia, ab eodem Scipione sunt dele- 
tae. Dicaearchus, collectis ceteris causis, eluvionis, pestilentiae et 
vastitatis, deinde eomparat quanto plures deleti shit homines hom- 
inum impetu, id est, bellis aut seditionibus, quam omni reliqua ca- 
Jamitate. Duo sunt Roseii 7 quorum alteri Capitoni cognomen est. 
Attus Clausus, cui postea Appio Claudio fuit nomen, ab Regillo 
Romam transfugit. Decemviri leges quibus tabulis duodecim est 
nomen, in aes incisas, in publico proposuerunt. Mihi Cnaeus et 
Publius Scipiones fortunati videntur. Damnati omnes, alius alio 
casu periit. Die mihi Xenophontis uxor, si vicina tua melius 
habeat aurum, quam tu habes, utrum illius an tuum malis ? Illius, 
inquit. Quid si vestem, et ceterum ornamenlum muliebre pretii 
majoris habeat, quam tu habes, tuumne an illius malis 1 Illius, 
respondit. Abiit Clitipho. Q. Solus ? A. Solus. Q. Quis ad 
fores est ? A. Ego. Q. Cujus es ? A. Amphitruonis. 

Persarum rex Darius Scythis bellum intulit. Princeps Acade- 
mic Philo Mithridatico bello domo profugit, Romamque venit. 
Nero Seneca?, jam tunc senatori, in disciplinam traditus est. Ex 
«a die fuere Septentriones venti. Avaritiam si tollere vultis, 
mater ejus est tollenda, luxuries. Solon rem pubJicam duabus 
rebus contineri dixit, praemio et poena. Cato senex scribere his- 
toriam instituit. Hoc me docuit usus, magister egregius. Multa- 
rum artium ministras manus natura homini dedit. Legati ab Pto- 
Jemaeo et Cleopatra, regibus JEgypli, Romam venerunt. Quid 
dicam de thesauro omnium rerum, memoria. Ennius ferebat duo 
quae maxima putantur onera, paupertatem et senectutem. Marius 
cupidine atque ira. pessimis consultoribus, grassabatur. Trojani 
sedibus incertis vagahantur, cumque his Aborigines, genus homi- 
num agreste. Germani celebrant carminibus Tuisconem et filium 
Mannum, originem gentis conditoresque. Forte Clazomenae prope 
antiqua fuit urbs. Q. Caecilius quaestor in Sicilia post me quaesto- 
rem fuit. Philosophise multum adolescens temporis tribui. Duo 
ordinarii consules ejus anni, alter ferro, alter morbo perierat. Vul- 
tures a Rormilo visae, bellatricem fore urbem Romam polliceban- 
tur. Anacreon poeta acino uvae passae 5 Fabius senator in lactis 
haustu uno pilo strangulatus esse dicitur. Pisistratum, Athenien- 
sium tyrannum memoriae proditur, quum multa in eum ebrius con- 
viva dixisset, non magis illi se succensere dixisse, quam si quis 
obligatis orulis in se incurrisset. Ardeam Rutuli habebant, 
gens, ut in ea regione atque in ea aetate, divitiis prappollens. Tra- 
ditur Drusus ex provincial Gallia retulisse aurum Senonibus olim 
in obsidione Capitolii datum, nee, ut fama est,extortum a Camillo. 
Apud insulam Capreas veterrimae ilicis demissos jam ad terram 
languentesque ramos convaluisse adventu suo, laetatus est Tibe- 
rius. Datum est mare Neptuno, altero (§107 R. 2) Jovis fratri, 
regnum. Caium et Lucium Mummios tibi commendo. Marius, 
aeptimum consul, domi suae senex est mortuus. 



ADJECTIVES. 



ADJECTIVES. 



§ 205. Amicus certus in re incerta cemitur. Prseteritum 
tempus nunquam revertitur. IJsitatse res facile e memoria dilabun- 
tur. Ipse Alexander Thebas diruit. Mulias a te accept epistolas, 
omnes diligenter scriptas. Optima? leges hac lege sine ulla ex- 
ceptione tollentur. In fuga foeda mors est, in victoria gloriosa. 
In republica. mexime conservanda sunt jura belli. Meam tuorum 
erga me meritorum memoriam nulla unquam delebit oblivio. Ur- 
bem, quam dicunt Romam, putavi stultus ego huic nostras similis. 
In civitate libera, lingua mensque libera? esse debent. Menelaus 
et Paris armati pugnaverunt propter Helenam et divitias. Metel- 
lum multi filii et fllia? in rogum imposuerunt. Decern ingenui, 
decern virgines, patrimi omnes matrimique, ad sacriticium delecti. 
Inter se. contraria sunt beneficium et injuria. Perspicua suum 
consilium, conaiusque omnibus fecit. Rex regiaque classis una 
profecti sunt. Tibi omnium salus, liberi, fortunae sunt carissima?. 
Magna pars hominum vulnerati aut occisi sunt. Servitia conjura- 
verunt, ut arcem armali occuparent. Samnitium ca?si sunt tria 
millia ducenti. Alta cremata est Ilion. Excisa est Pergamum 
ferro. Fons perlucidus imaginem intuentis reddit. Avarus nun- 
quam erit contentus. Erubescunt pudici etiam loqui de pudicitia. 
Senes minime sentiunt morbos contagiosos. Video meliora pro- 
boque, deteriora sequor. Culices acida petunt 5 ad dulcia non 
advolant. Omnia perdidit, qui fidem perdidit. Murenam accusat 
paternus inimicus, Postumius, vetus vicinus ac necessarius. Pro- 
gredi aiduum fuit, regredi periculosum. Quid negotii est ? Plus 
timor quam ira celeritatis habet. Id mirum quantum profuit ad 
concordiam civitatis. Naturae sollertiam nemo opifex consequi 
potest irriitando. Varro erat doctissirnus Romanorum. Plato 
totius Gra?cia? facile doctissirnus. Non admiror Vatinium, quod 
meam legem contemnit, hominis inimici. Stadium tuum, adoles- 
centis, perspexi. Contentus ero nostra ipsorum amicitia. Adde 
hue fontium gelidam perennitatem. Quae pars civitatis Helvetia? 
insignem calamitatem populo Romano intulerat ea princeps pcenas 
persolvit. Prima, luce summus mons a Labieno tenebatur. Jam 
pridem cupio Alexandriam, reliquamque ^Egyptum visere. Ur- 
bem mediam interfluit Marsyas amnis, fabulosis Grsecorum car- 
minibus inclytus. Postquam in agrum Rornanum ventum est, cb- 
viam hosti consules eunt. Irritatis utrinque animis discessum est. 

Sunt fuci sine aculeo velut imperfecta? apes, et quasi servi vera- 
rum apium. Auxilia regis, impedita ac perturbata, quod nullo 
ordine iter fecerant, in fugam se conjieiunt. Pecudes dispulsa?, 
sui generis sequuntur greges. Jugurtha occultis itineribus Metelli 
exercitum antevenit. Aures quum sonum percipere debeant, qui 
nalura sublime feratur, recte in altis corporum partibus collocata? 
sunt. Centum a?rei vectes belli portas claudunt. Dionysius con- 
cionari ex alta turre solebat. In Alpibus candidi lepores ; quibus 



RELATIVES, 9 

hibernis mensibus antiqui pro cibatu nivem esse crediderunt. 
Verres tabemacula, carbaseis intenta velis, propter ipsum portus 
introitum collocavit. Caesar in extremo ponte turrim tabulatorum 
quatuor constituit, eique loco T. Volcatium praefecit. Cererem et 
Liberum invocat Virgilius, quod horum fruclus maxime necessarii 
sunt ad hominum utilitates. Non cibus nobis, non humor, non 
vigilia, non somnus, sine mensura quadam salubria. Murus et 
porta de coelo lacta erant. Nee Pompeius ferebat parem nee 
Caesar superiorem. Lusciniae pariunt vere primo cum plurimum 
sena ova. Eunuchus bis die acta est. Sergestus Centauro inve- 
hitur magna. 

Amicus dulcis, ut aequum est, mea compenset vitiis bona. Sales 
in dicendo nimium quantum valent. iEtas qua Pericles vixit pri- 
ma Atbenis oratorem prope perfectum lulit. In civitate libera, 
lingua mensque liberae esse debent. Incipio ex hoc studio non 
solum oblectationem verum etiam gloriam petere, postquam tuo 
judicio probatum est, viri gravissimi atque eruditissimi. Samnites 
omnia se expertos esse dixerunt, si suismet ipsorum viribus tole- 
rare tantum molem belli possent. Mithridates, sine cujusquam 
militum auxilio suamet unius opera, Cappadociam se cepisse dixit. 
Nonne ei meas praesentis preces profuturas fuisse putas, cui nomen 
meum absentis honori fuerat 1 Plerosque velocitas et regio hosti- 
bus ignara tutata sunt. Natura inimica inter se sunt libera civitas 
et rex. Vereris, ne tua domus ; talis et viri et civis deseratur 1 

RELATIVES. 

§ 206. Hora, quae praeteriit, non redire potest. Affer flores, 
quos amat apis. Caesar his de causis, quas commemoravi, Rhe- 
num transire decrevit. Dives est, cujus animus tranquillus est. 
Fundamentum perpetuae famae est justitia, sine qua nihil potest 
esse laudabile. Arbores serit agricola, quarum adspicet fructum 
ipse nunquam. Helvetii diem dicunt, qua die ad ripam Rhodani 
omnes conveniant. Caesar intellexit diem instare qua die f'rumen- 
tum militibus metiri oporteret. Ego, qui te confirmo, ipse me non 
possum. Fere libenter homines id, quod volunt, credunt. Ambi- 
gatus, exonerare praegravante turba regnum cupiens, filios missu- 
rum se esse in quas dii dedissant auguriis sedes ostendit. Spero, 
quae tua prudentia et temperantia est, te valere. Qui, quae mea 
negligentia est, multos saepe dies ad te, cum hie eras, non accede- 
bam, nunc quotidie, non esse te, ad quern cursitem, discrucior. 
Plerique, quae ipsi non tribuunt amicis, haec ab iis desiderant. Ha- 
beo quas ad Neronem literas misisti. Qui nihil agere videntur 
saepe majora agunt quam alii. Qui e nuce nucleum esse vult, 
frangit nucem. Hammonis nemus fontem habet j aquam solis 
vocant 5 sub lucis ortum tepida manat, medio die, quum vehemen- 
tksimus est calor, frigida fluit. Hac, qua diximus aetate, Hanni- 
bal cum palre in Hispaniam profectus est. Judice, quo nosti, p«p- 
ulo. Ostium, quod in angiportu est, patefeci fores. Volsci, acie 



10 



RELATIVES. 



victi, Volscas, civitatem quam habebant optiniam, perdiderunt. 
Pausanias Spartam redire nolebat, et Colonas, qui locus in agro 
Troade est, se contulit. Helvetii continentur una ox parte flumine 
Rheno, qui agrum Helvetium a Germanis dividit. Caesar ad 
flumen Scaldem, quod influit in Mosam ire constituit. Ex Sicilia 
me ad Leucopetram, quod est promontorium agri Rhegini venti 
detulerant. Flumen est in Britannia, quod appellatur Tamesis. 
Csesar Gomphos pervenit, quod est oppidum Thessaliee. Conju- 
ravere pauci contra rempublicam, de qua quam verissime potero 
dicam. Nee mea verba legis qui submotus sum ad Istrum. Agin 
regem, Lacedsemonii, quod nunquam antea apud eos acciderat, 
necaverunt. Quod scribis tu vis scire, qui sit reipublicae status, 
summa dissensio est. Attali regis legatus postulavit, naves capti- 
vosque, quae ad Chium navali proelio capta erant restitui. Hoc 
brevissime dicam, neminem unquam tarn impudentem fuisse, qui a 
diis immortalibus tot et tantas res tacitus auderet optare, quot et 
quantas dii immortales ad Cn. Pompeium detulerunt. Non spera- 
verat Hannibal fore, ut tot in Italia populi ad se deficerent, quot 
defecerunt post Cannensem cladem. Quales in republica prin- 
cipes sunt, tales reliqui solent esse cives. 

Veteres literas Graecas fuisse easdem pene, quae nunc sunt 
Latinae, indicio erit Delphica tabula, quae est hodie in Palatio. 
Nullum animal, quod sanguinem habet, sine corde esse potest. 
Sardanapalus tertio et tricessimo loco natus est ab Nino et Semi- 
ramide, qui Babylona condiderunt. Timoleon, id quod difficilius 
putatur, sapientius tulit secundam quam adversam fortunam. Soc- 
rates mini videtur, id quod constat inter omnes, primus a rebus 
occultis avocavisse philosophiam. Maximum ornamentum amici- 
tiae tollitj qui ex ea. tollit verecundiam. Terra nunquam recusat 
imperium, nee unquam sine usura reddit quod accepit. 

Qui Darium vehebant equi, confossi hastis et dolore efferati, 
jugum quatere et regem curru excutere cceperant. Memoria Hor- 
tensii tanta erat, ut quae secum commentatus esset, ea sine scripto 
verbis eisdem redderet quibus cogitavisset. Quorum patres aut 
majores aliqua gloria praestiterunt, ii student plerumque eodem in 
g^enere laudis excellere. Quam quisque novit, in ea arte se exer- 
ceat. Bestiae, in quo loco natae sunt, ex eo se non commovent. 
Incertus erat Hannibal, utrum cceptum in Italiam intenderet iter, 
an cum eo, qui primus se obtulisset, Romanorum exercitu manus 
consereret. 

Tbrasybulus, quum Phylen confugisset, quod est castellum in 
Attica munitissimum, non plus habuit secum quam triginta de suis. 
Homines domicilia sua conjuncta, quas urbes dicimus, mcenibus 
sepserunt. Num censes eos, qui divinare dicuntur, posse respon- 
dere sol majorne sit quam terra, an tantus quantus videatur? 
Quid hoc miserius, quam eum qui tot annos quot habet designatus 
consul fuerit, fieri consulem non posse ? Stoicum est ; nullum esse 
pilum omnibus rebus talem ; qualis sit pilus alius. 



DEMONSTRATIVES INTENSIVES. 11 

Quot orationum genera esse diximus, totidem oratorum reperi- 
untur. Ex Sicilia me ad Leucopetram, quod est promontorium 
agri Rhegini, venti detulerant. Career est a crudelissimo tyranno 
Dionj'sio factus Syracusis, quae Laummiae vocantur. Poeni, quum 
ab Oreo profectum Attalum Romanosque audissent, veriti sunt ne 
intra Rhium (fauces eae sunt Corinthii sinus) opprimerentur. Affir- 
mat Plinius etiam esse hanc philosophia? pulcherrimam partem, 
agere negolium publicum. Simulatis ludis equestribus, virgines 
quae ad spectaculum venerant praeda fuere, et haec statim causa 
belli. 

DEMONSTRATIVES. 

§ 207. Loquimur de iis amicis, quos novit vita communis 5 ex 
hoc numero nobis exempla sumenda sunt. Darius ejus pontis, 
dum ipse abesset ; custodes reliquit principes, quos secum ex Ionia 
et iEolide duxerat. In hoc fuit numero Miltiades. Volsci eom- 
paraverant auxilia, quae mitterent Latinis. Hac ira consules in 
Volscum agrum legiones duxere. Cassivelaunus essedarios ex 
silvis emittebat et magno cum periculo nostrorum equitum cum iis 
confligebat 5 atque hoc metu latiiis vagari prohibe.bat. Morositas 
senum habet aliquid excusationis, non illius quidem justae, sed quae 
probari posse videatur. Tuus dolor humanus is quidem, sed mag- 
nopere moderandus. Ulud moleste fero, nihil me adhuc his de 
rebus habeo tuarum literarum. Q. Catulus non antiquo illo more, 
sed hoc nostro fuit erudilus. Capitolium saxo quadrato substruc- 
tum est 3 opus yel in hac magnificentia urbis conspiciendum. Mis- 
cuere sese Julius Tutor et Julius Sabinus : hie Trevir, hie Lingon. 
Non me carminibus vincet nee Thracius Orpheus, nee Linus 5 huic 
mater quamvis, atque huic pater adsit j Orphei Calliopea, Lino 
formosus Apollo. Antipater ille Sidonius solitus est versus hex- 
ametros fundere ex tempore. Ex eodem ponto Medea ilia quon- 
dam profugisse dicitur. Nobisne omnibus, et Platoni ipsi, nescio 
quern ilium anteponebas ? Restat ultimus cceli complexus, qui 
idem aether vocatur. Nihil est liberale, quod non idem justum. 
Q,uid praeclarum non idem arduum ? Eadem utilitatis, quae hones- 
tatis est regula. Idem extitisti consul, qui fueras semper. Servi 
iisdem moribus erant, quibus dominus. Rhetorum dicta quam 
exilia sunt de virtutis vi ! Quibus etiam qui assenliuntur, iidem 
abeunt, qui venerant. Virtus eadem in homine ac Deo est. Aca- 
demici et Peripatetici quondam iidem erant. Tiridatem ego, 
eodem mecum patre genitum, in possessionem Armenian deduxi. 



INTENSIVES. 

Non egeo medicina; me ipse consolor. Sibi ipse peperit lau- 
dem maximam. Qui se ipse norit, aliquid sentiet se habere 
divinum. 



12 INDEFINITES. 

Odi sapientem qui sibi ipse sapiens non est. Sapiens, qui neque 
sibi ipse nee aliis prodest, irrita pollet sapientia. Tu, quum tib-i 
Deus dederit animum quo nihil est prsestantius neque divinius, sic 
te ipse projicies, ut nihil inter te et quadrupedem aliquem putes 
interesse. Primam ex natura hanc habemus appetitionem, ut con- 
servemus nosmet ipsos. Tu in provinciam ire noluisti: non possum 
id in te reprehendere, quod in me ipso et preetor et consul probavi. 



INDEFINITES. 

Denique intelliges,ecquid Faberii inclinent ad hoc meum consili- 
um adjuvandum. Si quid erit, magnum est adjumentum ; sin minus, 
quacumque ratione contendainus. Tu si es in Epiro, mitle ad nos 
de tuis aliquem tabellarium. lstae quidem artes, si modo aliquid, 
valent ut acuant et tanquam irritent ingenia puerorum, quo faciliiis 
possint majora discere. Tenet aures vel mediocris orator, sit 
modo aliquid in eo. Aureo seculo non erat cuiquam aut animus 
in injuriam aut causa. Diis rite placatis, delectum consules habe- 
bant, acrius intentiusque quam prioribus annis quisquam memine- 
rat habitum. Jbam forte via sacra 3 accurrit quidam notus mihi 
nomine tantum. Jupiter non minus quam vestrum quivis formidat 
malum. Pictoribus atque poetis quidlibet audendi semper fuit 
eequa potestas. Epicureos doctissimus quisque contemnit. Opti- 
mus quisque maxime posteritati servit. 

Videte qnanto tetrior Verres tyrannus Syracusanis fuerit, quarn 
quisquam superiorum j quum illi ornarint templa deorum 5 hie 
etiam deorum monumenta atque ornamenta sustulerit. Legendus 
est C. Gracchus, si quisquam alius juventuti ; non enim solum 
acuere sed etiam alere ingenium potest. Virtus nihil in se habet 
magnificum, si quidquam habet venale. Diutiiis Babylone quam 
usquam constilit Alexander j nee ullus locus disciplinse militari 
plus nocuit. ?^on est quisquam gentis ullius, qui ducem naturam 
nactus, ad virtutem pervenire non possit. Ferretne ulla civitas 
latorem istius modi legis, ut condemnaretur filius aut nepos, si 
pater aut avus deliquisset. 

Quum emendati mores amicorum sunt, turn sit inter eos omnium 
rerum, eonsiliorum, voluntatum, sine ulla exceptione, communitas. 
Quern mihi dabis, qui aliquod pretium tempori ponat. Minima dii 
negligunt, neque agf l!os singulorum nee viticulas persequuntur : 
nee si uredo aut grando quippiam nocuit, id Jovi animadverten- 
dum est. Hoc est natura datum, ut vultum dirigamus ad audito- 
res, si quam rem docere eos velimus. Aranese rete texunt, ut, si 
quid inhseserit, conficiant. Num quis irascitur pueris, quorum 
eetas nondum novit rerum discrimina? Quo quis versutior et cal- 
lidior est, hoc invisior et suspectior, detracta opinione probitatis. 

Turpis excusatio est, et minime accipienda, si quis contra rem- 
publicam se amici causa fecisse fateatur. Dolere se aiebat De- 
mosthenes, si quaudo opificum antelucana victus esset industria. 



POSSESSIVES REFLEXIVES. 13 

Danda est opera, rie qua amicorum dissidia fiant. Cavendum est 
ut ne quod in nobis insigne vitium fuisse dicatur. Augustus 
itinera lectica et noctibus fere, eaque lenta faciebat ; ut Preeneste 
vel Tibur biduo procederet; ac si quo pervenire mari posset, 
potius navigabat. Decrevit senatus, ut consul videret, ne quid 
respublica detrimenti caperet. 

In Numa Pompilio, in Servio Tullio, in ceteris regibus, quorum 
multa sunt eximia ad constituendam rempublicarn, numquod elo- 
quentia? vestigium apparet 1 Rufium a gen tern aliquod credo, in 
emporio Puteolanarum, salutavi, postea jussi valere, quum me 
numquid vellem rogasset. Quinto quoque anno tota Sicilia cen- 
setur. Tricessimo quoque die talenta Attica triginta tria Pompeio 
solvuntur. Vix decimus quisque est in foro, qui sese noverit. 
Altissima quseque flumina minimo sono labuntur. Aptissima sunt 
ad excludendum recentissima quseque ova. Stultissimum credo ad 
imitandum non optima quaeque proponere. Credulitas error est 
magis quam culpa, et quidem in optimi cuj usque mentem faciilime 
irrepit. 

Placet Stoicis suo quamque rem nomine appellare. Totidem 
sunt voces, quot in orbe homines 5 et sua cuique. Omnia venie- 
bant Antonio in mentem, eaque suo quseque loco, ubi plurimum 
valere possent. Siculi, ut primum videre ex gravitate loci vulgari 
morbos, in suas quisque propinquas urbes dilapsi sunt. Pictorum 
Grsecorum tanta est multitude*, tanta in suo cujusque genere laus, 
ut quum summa miremur, inferiora etiam probemus. 



POSSESSIVES. 

Tarn mihi mea vita, quam tua tibi cara est. Tantumne a re 
tua otii est tibi, aliena ut cures? Septem Grsecise sapientes om- 
nes, prseter Milesium Thalen, civitatibus suis praefuerunt. Ancilla, 
mea qua? fuit hodie, sua nunc est. Theophrastus parere mulas in 
Cappadocia tradit 5 sed esse id animal ibi sui generis. Grata mihi 
vehementer est memoria nostri tua. 

Rerum obscuritas ad confessionem ignoralionis adduxit Socra- 
tem. Est in manibus Scipionis oratio. Poenam semper ante 
oculos versari putant, qui peccarunt. Stellatus Cepheus cum 
uxore, genero, filia traditur. 

REFLEXIVES. 

§ 208. Atticus non se florentibus venditavit, sed afflictis semper 
succurrit. Agesilaus in Phrygiam se convertit, eamque prius de- 
populaius est, quam Tisaphernes usquain se moveret. Eumenes 
prsefectis Antigoni imposuit, seque ac suos omnes extraxit incolu- 
mes. Hannibal sensit se peti, neque sibi diutius vitam esse reti- 
nendam. Non dubito dicere omnem naturam esse conservatricem 

2 



14 SUBJECT-NOMINATIVE. 

sui. Imperavit Hannibal puero ut omnes aedificii fores circuiret ac 
propere sibi renuntiaret num eodem modo undique obsideretur. The- 
mistocles domini navis qui sit aperit, multa pollicitus si se servas- 
set. Jugurtha iegatos misit, qui ipsi liberisque vitam peterent. 
Ratio et oratio conciliant inter se homines. Perfuga venit in cas- 
tra Fabricii, eique est pollicitus, se, ut clam venisset, ita clam in 
Pyrrhi castra rediturum, et eum veneno necaturum. Theophrastus 
spoliavit virtutem suo decore. Non inviderunt laudes suas mulie- 
ribus viri Romani. Perseus suo maxime tempore atque alieno 
hosti incipere bellum potuit. 

Quintus frater purgat se multum per literas, et affirmat nihil a 
se unquam de te secus esse dictum. Allobroges, qui trans Rhoda- 
num vicos possessionesque habebant, fuga. se ad Caesarem recipi- 
unt, et demonstrant sibi praeter agri solum nihil esse reliqui. 
Romulus Julio Proculo dixit se deum esse, et Quirinum voeari. 
Adolescens dextram Scipionis tenens, deos omnes invocat ad gra- 
tiam illi pro se referendan*, quomam sibi non satis facultatis pro 
suo animo atque illius erga se merito esset. Darius dixit se hos- 
tem esse Atheniensium ; quod eorum auxilio Iones Sardes expug- 
naverant. 

Germani agriculture non student ; majorque pars victus eorum 
lacte et caseo et carne consistit. Pythius, qui ut argentarius 
apud omnes ordines gratiosus erat, piscatores ad se convocavit, et 
ab his petivit, ut ante suos hortulos postridie piscarentur. Pleri- 
que milites Cassaris capti concessam sibi sub conditione vitam, si 
militare adversus eum vellent recusarunt. Ipsi Deo nihil minus 
graturn est, quam non omnibus patere ad se placandum et colen- 
dum viam. 

SUBJECT-NOMINATIVE. 

§ 209. Abeunt hirundines hibernis mensibus. Pax paritur 
bello. Philosophia discutit errores nostros. Pavonum cervix 
variis coloribus nitet. Terra ex fici parvo grano magnum truncum 
procreat. Triginta tyranni a Lacedsemoniis prsepositi, Athenas 
servilute oppressas tenuerunt. Civitates Thessalia? Pelopidas libe- 
ros multo agro donarunt. Ego reges ejeci, vos tyrannos introdu- 
ces 5 ego libertatem, quae non erat, peperi, vos partam servare 
non vultis 5 ego capitis mei periculo patriam liberavi, vos liberi 
sine periculo esse non curatis. Albani in agrum Romanum impe- 
tum fccere ; castra ab urbe haud plus quinque millia passuum 
locant, fossa circumdant. Quod aiunt, auribus teneo lupum. Qui 
tradit se voluptati, non est dignus nomine hominis. Sunt, qui 
urbanis rebus bellieas anteponant. Advesperascit, et mihi ad vil- 
lain revertendum est. Tuta latet arce viator, dum pluit in terris. 
Noctu sine tonitribus fulgurat. Proinde ut bene vivitur, diu vivi- 
tur. Quum ad exitum ventum est, omnes in aequo sumus. Oratori 
quid deceat videndum est, non in sententiis solum sed etiam in 
verbis. Juveni parandum, seni utendum. Utrum bonis est quae- 



SUBJECT-NOMINATIVE. 15 

rendum, quid bajuli, atque operarii, an quid homines doctissimi 
senserint ? Pythagorae diseipulis quinque annos tacendum erat. 
Aut negandum est Deum esse, aut qui Deum esse concedant iis 
fatendum est eum aliquid agere. Utendum est exercitationihus 
modicis, nee corpori soli subveniendum est, sed animo multo 
magis. Sapientiam nunquam sni poenitet. Me tui pudct. Non 
poenitet me vixisse. Est philosophi de diis immortaiibus habere 
non errantem et vagam sed stabilem certamque sententiam. Docto 
homini et erudilo vivere est cogitare. ^Edificari coeptum est in 
quadam parte urbis. Armis disceptari coeptum est. Quid multa ? 
Antequam de re pauca de me. Haec alias. Brevi spatio inter- 
jecto ; hostes ex omnibus partibus, signo dato, decurrere, lapides, 
gaesaque in vallum corvjicere j nostri primo integris viribus fortiter 
repugnare, neque ullum frustra telum ex loco superiore mittere. 
Ego sum Miltiades, qui Persas vici. Nobis quidem, qui te ama- 
mus, erit gratum. Adestote omnes animis, qui adestis corporibus. 
Quod volumus, et credimus libenter 3 et quod sentimus ipsi, reli- 
quos sentire speramus. Quern docilem velis facere, simul attentum 
facere oportet. Pars non minima triumphi est victimae praeceden- 
tes. Numidee possedere ea loca, quae Numidia est appellata. 
Stabiae oppidum fuere usque ad On. Pompeium et L. Catonem 
consules. Magna multitudo perditorum hominum latronumque 
convenerant. Cetera classis, praetoriana nave amissa, fugerunt. 
Pars urbes petunt finitimas. Jumentis maxime Gallia delectatur, 
eaque impenso parant pretio. Quum alius alii subsidium ferrent, 
audacius resistere coeperunt. Acciderat, ut alter alterum necopi- 
nato videremus. Optimus quisque Voculae jussis paruere. Apud 
Regillum, bello Latinorum, in acie Romana Castor et Pollux ex 
equis pugnare visi sunt. Spectantur in chartis tenuilas, densitas, 
candor, laevor. Affectus et ratio in melius pejusque mutatio animi 
est. Imprimis hominis est propria veri inquisitio atque investiga- 
tio. Frons, oculi, vultus, perssepe mentiuntur. In Nesattium se 
principes Istrorum et regulus ipse receperat. Forte sub idem tem- 
•pus et Mareedus ad deprecandam ignominiam, et Q. Fulvius con- 
sul comitiorum causa, Roraam venit. Tu ipse cum Sexto, scire 
velim, de tota re quid existimes. Phocionis consilio Demosthenes 
cum ceteris populiscito in exilium expulsi sunt. Haec si neque ego 
neque tu fecimus, non sivit egestas nos facere. Ego atque ta. 
omne id tempus una fuimus. Ego in tuto, et ille in periculo esse 
coepit. 

In his locis, quae nos incolimus, post solstitium Canicula exoritur, 
apud Troglodytas, ut scribitur, ante solstitium. Si turpia sunt quae 
facis, quid refert neminem scire, quum tu scias. Excellentissimi 
fuerunt, ut nos judicamus, Persarum reges, Cyrus et Darius 
Hystaspis Alius. Atheniensium plus interfuit firma tecta in domi- 
ciliis habere, quam Minervae signum pulcherrimum ; tamen ego 
me Phidiam esse mallem, quam vel optimum fabrum tignarium. 
Si ferae partus suos diligunt ; qua nos in liberos nostros indulgentia 
esse debemus. 



16 PREDICATE-NOMINATIVE. 

Roma postea tarn magna, paucis olim pascua bubus erat. Pra?- 
cipuum imperii robur, Rhenum juxta octo legiones. Natura arbo- 
res cortice, inlerdum gemino, a frigoribus et calore tutata est. 
Pompeius, Lentulus, Scipio, Afranius, in bellis civilibus foede peri- 
erunt. Scipionem adornabat promissa caesaries habitusque corpo- 
ris non cultus munditiis, sed virilis vere ac militaris. Animi prse- 
stantia et magnitudo, in contemnendis divitiis elucet. Cibo et 
potione fames sitisque depellitur. In Miltiade erat quum summa 
humanitas turn mira comitas. Galba, apprebensa Pisonis manu, 
u Ego ac tu, inquit, simplicissime inter nos hodie loquimur." 

Errastis, Rulle, vehementer et tu et nonnulli collegae tui, qui 
sperastis vos posse in evertenda republica populares esse. Ipse 
dux cum aliquot principibus capiuntur. Atticus incitabat omnes 
studio suo i quo in numero fuerunt L. Torquatus, C. Marius filius, 
M. Cicero. Caudino praelio Sp. Postumius T. Veturius consules 
superati sunt. Veneno absumpti sunt Hanniba] et Philopcemen. 
Urbs atque Italia interno bello consumpta est. Religio et fides 
anteponatur amicitiee. Incredibiie est, quanti et ego et frater 
meus faciamus M. Laenium. Paritur pax belio 5 itaque, qui ea 
diutina volunt frui, bello exercitati esse debent. Lupus gregibus 
nocturnus obambulat. 

Nemo unquam haruspicem consuluit, quemadmodum sit cum 
parentibus, cum liberis, cum amicis vivendum. Si Deiotarus ex 
itinere non revertisset, in eo conclavi ei cubandum fuisset, quod 
proxima nocte corruit. Imbecillo Caesari resistendum fuit, et id 
erat facile ; nunc legiones undecim habet, plebem urbanam, tot 
tribunos plebis. Castabali Parmenioni rex occurrit, quern praemi- 
serat ad explorandum iter saltus per quern ad urbem Isson nomine 
penetrandum erat. 



PREDICATE-NOMINATIVE. 

§ 210. Atticus Atheniensibus singulis septem modios tritici 
dedit -, qui modus mensurse medimnus Athenis appellatur. Tra- 
dunt in Pseonia feram esse, quae Bonasus vocetur, equina juba, 
cetera tauro similem. Post Hostilium, Numae Pompili nepos ex 
filia rex a populo est Ancus Martius constitutus. Pulchrum dig- 
numque est patriae volens prodire defensor. Servus, quum manu 
rnittitur, fit libertinus. Marcus Marcellus, magnificentissimo mu- 
nere sedilitatis edito, decessit admodum juvenis. Crotoniatae 
quondam in Italia cum primis beati numerabantur. Qui natus est 
infelix, vitam tristem decurrit. Hsec urbs est Thebse. Olim 
coronae deorum honos erant. Is dies fuit Nonae Novembres. 
Aristaeus inventor olei esse dicitur. Omnes non possunt aut juris- 
periti esse, aut diserti. Scythae perpefuo ab alieno imperio aut 
intacti aut invicti mansere. Socrates parens philosophise jure dici 
potest. Animus hominis dives, non area appellari debet. Servius 
Tullius magno consensu rex est declaratus. Consul omnibus cen- 



GENITIVE AFTER NOUNS. 17 

turiis P. Sulla renuntiatus est. Mercurius Jovis nuntius perhibetur. 
Socrates est omnium sapientissimus oraculo Apolliuis judicalus. 
Xanthippe. Socratis pbilosophi uxor, morosa admodum t'uisse fertur 
et jurgiosa. Ipse subl'.lis veterum judex et callidus audis. Philip- 
pus Alexandro puero comes et cusos salutis datus, non ul regem 
modo, sed etiam ut alumnuin eximia caritale diligebat. Quilibet 
nautarum tranquillo mari gubernare potest : ubi saeva orta tem- 
pestas est, turn viro et gubernatore opus est. Androgens sensit, 
medios delapsus in hostes. 

Qui erant cum Aristotele, Peripatetici dicti sunt, quia disputa- 
bant inambulantes in Lyceo. Priuceps in sonatu tertium lectus 
est P. Scipio Africanus. Virgo vestal i Cornelia ex famiiia Cosso- 
rum capta est. Inlerreges proditi sunt a patribus C. Claudius 
Centho, inde P. Cornelius Asina. Salve primus omnium parens 
patriae appellate. Phasellus ille, quern videtis, hospites, ait fuisse 
navium celerrimus. 



GENITIVE AFTER NOUNS. 

$ 211. Athenienses belli duos duces deligunt, Periclem, spec- 
tatae virtutis virum, et Sophoclem scriptorem tragaediarum. Poly- 
cleti sigua plane perfecta sunt. Numa divini auctor juris fuit, 
Servius eonditor omnis in civitate discriminis ordinumque. Cus- 
tos viriuium omnium verecundia est. Vulius sermo quidam tacitus 
mentis est. Singulorum facultates et copiae divitiae sunt civitatis. 
Vis est permagna naturae. Vila mortuorum in memoria vivorum 
est posiia. Idem obtutus est amborum oculorum. Omnium rerum 
principia parva sunt. Natio est omnium Gallorum admodum 
dedita religionibus. Oriundi ab Sabiuis sui corporis creari regem 
volebanl. Pompeiani per orbem terrarum fama ac Uteris victori- 
am ejus diei concelebrabant. Erana fuii non vici instar, sed urbis. 
Inter vix pervias arenas sunt instar montium eductae pyramides 
eertamine et opibus regum. Hannibal Antiocho multa de fide 
sua et odio in Romanos commemoravit. Et nunc magna mei sub 
terras ibit imago. Maneat. quaeso, si non amor nostri, at certe 
odium sui. Turn Salii carmine laudes Herculeas et facta ferunL 
Causa Abdolonymo paupertatis erat probitas. Tu mihi, aut tibi 
ego servus sum ? Signo pugnae dato, lerocissimo militi paululiim 
g-enua tremuerunt, et maximo imperatori cor exsiluit. Datames 
Thyum. hominem maximi corporis, postero die ad regem duxit. 
Caesar ad Ariovistum Valerium misit, summa virtute et humanitate 
adolescenlem. Servus Panopionis fuit homo admirabilis fidei. 
Habitabat Tarquinius rex ad Jovis Statoris. LegM, quemadmo- 
dum a Vestae ducta sis. Verania Pisonis graviter jacebat. Quis 
est, qui possit conferre vitam Trebonii cum Dolabellae ? Agesilaus 
quum venisset in portum, qui Menelai vocatur, in morbum implici- 
tus decessit. Solon capite sanxit, si qui in seditione non alterius- 
utrius partis fuisset. Fidiculanius cujus erat ordinis 1 Senatorii. 

2* 



18 GENITIVE AFTER NOUNS. 

Impendentes in rebus publicis commutationes prospicere, magni 
cujusdam civis et divini pa?ne est viri. Non sua? esse virtutis, 
dixit Hamilcar, anna a patria accepta adversus hostes, adversariis 
tradere. Est judicis, non quid ipse velit, sed quid lex et religio 
cogat, cogitare. Doctoris intelligentis est, videre, quo ferat natura 
sua quemque. Non minus est imperatoris, consilio superare, quam 
gladio. Considerandum est, sitne viri fortis et boni civis, esse in 
ea urbe, in qua non futurus sit sui juris. Cujusvis hominis est 
errare ; nullius, nisi insipientis, in errore perseverare. Statuere 
qui sit sapiens vel maxime videtur esse sapientis. Augusti supel- 
Jectilis parsimonia apparet, etiam nunc residuis lectis atque mensis, 
quorum pleraque vix privala? elegantia? sunt. Longum est, nee 
inslituti opens, disserere quisnam Romanorum primus coronam 
acceperit. Condita ab Agenore Tyrus, mare non vicinum modo 
sed quodcumque classes ejus adierunt, ditionis sua? fecit. Omnia 
qua? mulieris fuerunt viri fiunt dotis nomine. Theba? populi Ro* 
mani jure belli facta? sunt. Hannibal quod inter Alpes Apenni- 
numque agri est sua? ditionis fecit. Venit mihi Platonis in men- 
tern. Quotiescunque gradum facies, toties tibi tuarum virtutum 
veniat in mentem. Fuit meum jam pridem rem publicam lugere. 
His tantis in periculis est tuum, Cato, videre quid agatur. Quis 
profitetur esse suum de omnibus qua?stionibus dicere ? Gallos 
hortabatur superiorum dierum Sabini cunctatio. Ca?sar pro veter- 
ibus Helvetiorum injuriis populi Romani ab iis poenas bello re- 
petiit. Pierides, magni nunc erit oris opus. L. Paullus, tanti belli 
victor, non despoliatus est triumpho. Bello Helvetiorum confecto, 
leg"ati ad Ca?sarem gratulatum convenerunt. 

Omnis spes Uticensium erat in Carthaginiensibus 5 Carthagini- 
ensium, in Hasdrubale. Custos virtutum omnium verecundia est. 
Omnium rerum principia parva sunt. Patienter Persa? post tot 
annorum imperium jugum servitutis acceperunt. Si vicinus tuus 
vestem pretii majoris habeat quam tu habes, tuamne an illius ma- 
lis ? Mare Caspium, dulcius ceteris, ingentis magnitudinis ser- 
pentes alit, piscesque longe diversi ab aliis colon's. Videmus 
nubes aliquando ignei coloris. Ca?sar castra vallo muniri vetuit ; 
sed a fronte contra hostem pedum quindecim fossam fieri jussit. 
Vir bonus summa? est erga deos pietatis. 

Annum ad cursum solis Ca?sar accommodavit, ut trecentorum 
sexaginta quinque dierum esset. Marathus, Aug-usti libertus, sta- 
turam ejus quinque pedum et dodrantis fuisse scribit. Apud Ro- 
manos mercenarii scriba? existimabantur 5 at apud Gra?cos nemo 
ad id officium admittebatur, nisi honesto loco et industria ac fide 
cog-nita. In omnibus rebus Cato singulari fuit prudentia et indus- 
tria 5 nam et agricola solers, et reipublica? peritus, et mag-nus im- 
perator, et probabilis orator Certior flebat Augustus qua a?tate, 
qua statura esset quicunque filiam ejus Juliam adiret. Ca?sar ad 
Ariovistum Valerium misit, summa virtute et humanitate adoles- 
centem. 

Fuisse traditur Ca?sar excelsa statura, colore candido ; nigris 



GENITIVE AETER NOUNS. 19 

oculis, valeludine prospera. Bona valetudo jucundicr est eis, qui 
e epravi moroo recreati sunt, quam qoi Dunqaam aegro corpore fue- 
runt. Marcelius ad verso ramore rait, quia media aesiate Venust- 
am in tecia abduxisset. 3Iemcria ita fait nulla Curio, ui aliquoties, 
quum tria propcsuisset in dicendo, quartum adderet. 

Tarquiuius fratrem habail Arumem. mitis ingenii juvenem. 
Voluseoas erat triounus militum. vir et consilii magn: el rirtutis. 
Augebant Hami'.carem. ingentis spiritus virum. Siciiia Sardiniaque 
amissa?. Tune irium literarum homo me vituperas ? fur: etiam 
fur Irifureifer. Bibraete est oppidum apud -Eouos maximte aucto- 
ritatis. Spcs unica imperii populi Romani. L. Quinctius trans Tib- 
erim quatuor jugerum colebat agrum. Ab Latinis et Hernicis 
Jegati coronam auream in Capitolium tulere parvi ponderis, Her- 
cvniae silvae latitudo novem diemm iter expedito patet. Caesar tridui 
viam processit. Classem septuaginta navium Athenienses Miltiadi 
dederunt. 

Hasinissa nullo frigxtre adducitur. ut eapite operto sit. Servi 
Milonis animo fideli in dominum et praesente fuerunt, Per literas 
declaravi tibi. qua essem er°a publicanos voluntate. In omni 
Gallia eorum hominum. qui aliquo sunt numero atque honore, 
genera sunt duo ; alterum est Druidum. aherum equitum. Murena 
mediocri ingenio. sed mag-no studio rerum veierum. moltse indus- 
et magui laboris fait. Quanto fuerim dolore, meministi. D:o- 
■ysios ad mensam eximia forma pueros jussit consistere. Erat 
inter Labienum atque hcstem dinicili transitu flampn, ripisque 
prceruptis. 

Hasdnibal Grisgouis fail maximas elarissimusque dux. II: 
bal Hamilcaris ad Lapides Atros eastra habebal in Ausetanis. 
Fone ibi hujns video Byrrhiam. Theophrasti Sirato pbysicum se 
voluiL: hujus Lyco. oratione locup'i-s. rebus ipsis jejunior. Ig-nc- 
rare tc Don arbitral*, quae contx r a Pbilonis Antiochus scripser.t. 

Animi lineamenta sunt pulebriora, qaam corporis. Julius quaes- 
tor Albucii fuerat. ut tu Verris. Inter plurima maximaqus vitia 
nullum est frequentius. quam ingrati animi. 3Ieo judicio stare 
om reliquorum. 

Inde a principio Romani nominis jus comparatum est. ne quis 
Romanorum plus, quam unius civitatis esse possit. Lex est, si 
paterfamilias intestato morilur. familia pecuniaque ejus aornatorum 
tiliumque esto. Divitias siae divitum esse : to rirtuteiu praefer 
Arrius orator (nil 31. Crassi quasi secundarum. Noise 
senatus Romanorum. ple'os Hannibalis erat. 3Ie Pompeii totum 
esse sc;s. 

Ira ob alienum peceatum angusti pectoris est ; nee m 
committet virtus ut vitia dum compescit imitetur. Praesidihus, 
onerandas tributo provincias suadentibus. rescripserit Tiberius 3 
"Boiii pastoris est tondere oves non de^1ubere. ? ' Pers:amus ; 
Ephesus. Miletus, tota denique Asia, populi Romani facta est. 

Nostrum est. ferre modice populi voluutates. 3Iagis rait ves- 
trum. agrere Epicuri diem natalem. quam illius ; testamento cavere, 



20 GENITIVE AFTER PARTITIVES. 

ut ageretur. Et agere et pati fortia Romanum est. Hoc patrium 
est, potius consuefacere filium sua sponte recte facere, quam alieno 
metu. 

Epicurus multa Platonis, Aristotelis, Theophrasti orationis orna- 
menta neglexit, Themistoclis vitia ineuntis adolescentiae magnis 
sunt emendata virtutibus. Celeritas ingenii etiam laus habetur 
propter animi multarum rerum brevi tempore pereursionem. 

GENITIVE AFTER PARTITIVES. 

§ 212. Mithridates, ultimus omnium juris sui regum, praeter 
Parlhicos, auspiciis Pompeii, insidiis filii Pharnacis oppressus est. 
Dextra laevaque Darium ducenti ferine nobilissimi propinquorum 
comitabantur. Justitia nihil expetit praemii. Nemo mortalium 
omnibus horis sapit. Solam medicinam artium Graecarum non 
exercet Romana gravitas, in tanto fructu. Insectorum quaedam 
binas gerunt pinnas, ut muscae 3 qivaedam quaternas, ut apes. 
Nigrse lanarum nullum colorem bibunt, Degeneres canum caudam 
sub alvum flectunt. Poslremus omnium fuit regum Romanorum 
Tarquinius, cui cognomen Superbo ex moribus datum est. Indus 
est omnium fluminum maximus. Rerum facta est pulcherrima 
Roma. Rationem defectus solis apud Graecos investigavit primus 
omnium Thales Milesius. Erant Phocionis tempore Athenis duae 
factiones, qmarum una populi causam agebat, altera opiimatum. 
Excellentissimi reges Persarum fuerunt Cyrus et Darius, Hystaspis 
filius ; prior borum apud Massagdas in proelio cecidit. Nemo 
nostrum est sine culpa. Minus habeo virium quam vestrum uter- 
vis. Cedo signum, si harum Baccharum es. Librum Sibyllae 
Caninius Gallus, Quindecimvirum, recipi postulaverat. Thales 
•sapientissimus in septem fuit. Acerrimus ex omnibus nostris sen- 
sibus est sensus videndi. Borysthenes inter Scythiae amnes est 
amoenissimus. Themistocles noctu de servis su s, quern habuit 
fidelissimum, ad regem misit. Duae fuerunt Ariovisti uxores. 
Duae filiae harum, altera occisa, altera capta est. Initio reges 
diversi, pars ingenium, alii corpus exercebant. Boetica cunclas 
provinciarum praecedit. Brutus ad populum tulit, ut omnes Tar- 
quiniae gentis exsules essent. Attalus Macedonum fere omnibus, 
ut manerent, persuasit. Est multum mali in exemplo. Est mul- 
tum boni in amicilia, multum mali in discordia. Qui habet pau- 
lulum pecuniae, habet etiam paululum fidei. Ecquid habes ne- 
gotii ? Decrevit quondam senatus, ut L. Opimius videret, ne quid 
respublica detrimenti caperet. Q,uum rex Attalus Aristidis tabu- 
lam sexies sestertiure emisset, Mummius suspicatus aliquid in ea 
virtutis esse, quod ipse nesciret, tabula m revocavit. Quis nescit, 
primam esse historiae legem, ne quid falsi dicere audeat 1 deinde 
ne quid veri non audeat ? Apelles Veneris caput et summa pec- 
toris politissima. arte perfecit. Pergami in occultis ac reconditis 
fcerapli, que praeter sacerdotes adire fas non est, tympana sonue- 



GENITIVE AFTER PARTITIVES. 21 

runt. Crassus, in summa comitate, habebat etiam severitatis 
satis. Solebat dicere Caesar se jam pridem potential gloriaeque 
abunde adeptum. Multis in locis parum firmamenti et parum 
virium Veritas habet. Parumne miseriae est Roscio, quod prae- 
dia sua aliis, non sibi 7 colit 1 Sat habet favitorum semper, qui 
recte facit. Ubi terrarum esses, ne suspicabar quidem. Ubicun- 
que terrarum et gentium violaium jus civium sit, id pertinet ad 
communem causam libertatis. Migrandum Rhodum, aut aliquo 
terrarum arbitror. Nostri tyrannicidae longe gentium absunt. 
Tacfarinas hue arrogantiae venerat, ut legatos ad I'iberium mitte- 
ret. Eo deliciarum pervenimus, ut nisi gemmas calcare nolimus. 
Postea loci consul pervenit in oppidum Cirtam. Te int^rea loci 
cognovi. Velim ne intermittas, quoad ejus facere poteris, scri- 
bere ad me. Postridie ejus diei Caesar Bibracte ire contendit. 
Pridie ejus diei Germani retineri non poterant. Lynces omnium 
quadrupedum cernunt acutissime. Hoc ad te mininie omnium 
pertinet. Sulpicius Gallus maxime omnium nobilium Graecis Uteris 
studuit. 

Afiimantium ; alias coriis tectae sunt, aliae villis vestitae, alias 
spinis hirsutae; pluma alias, alias squama videmus obductas. Om- 
nium societatum nulla praestantior est, nulla flrmior, quam quum 
viri boni, moribus similes sunt familiaritate conjuncti. Duo sunt 
aditus in Ciliciam ex Syria, quorum nterque parvis praesidiis prop- 
ter anguslias praecludi potest. Erat pessimus vestrum omnium 
quia illexit in fraudem. Nemo nostrum idem est in senectute, qui 
fuit adolescens. Incertum est, quam longa nostrum cujusque vita 
futura sit. Res Romana adeo erat valida, ut cuilibet finitimarum 
civitatum bello par esset. Beneficiorum maxima sunt quae a 
parentibus accipimus, dum aut nescimus aut nolumus. Urbs Syr- 
acusae maxima est Graecarum urbium pulcherrimaque omnium. 
Graecorum oratorum praestantissimi sunt ii, qui fuerunt Athenis 5 
eorum autem princeps facile Demosthenes. 

Caesar his rebus tantum temporis tribuit, quantum erat prope- 
ranti necesse. Inter duas acies tantum erat relictum spatii, ut 
satis esset ad concursum utriusque exercitus. Quantum quisque 
sua. nummorum servat in area, tantum habet et fidei. Anaxagoras 
cum Lampsaci moreretur, quaerentibus amicis, veiletne Clazome- 
nas in patriam, si quid ei accidisset, afTerri : " nihil necesse est," 
inquit 5 " undique enim ad inferos tantundem viae est." Romani ab 
sole orto in multum diei stetere in acie. Ubii, si Caesar amplius 
obsidum velit, dare pollicentur. Proficiscebar Athenis, quum hoc 
ad te literarum dedi. 

Galli hoc sibi solatii proponebant, celeriter amissa recuperaturos. 
Hannibal, quod agri est inter Cortonam urbem Trasimenumque 
lacum pervastat. Flaminius, angustiis superatis, id tantum hos- 
tium, quod ex adverso erat, conspexit. Verba vana ad id loco- 
rum fuerunt. Tibi idem consilii do, quod mihimet ipsi. Quid 
causae est, cur poetas Latinos Graecis Uteris eruditi legant, philos- 
ophos non legant ? Potest exercitatio et temperanlia etiam in 



22 GENITIVE AFTER ADJECTIVES VERBS. 

senectute conservare aliquid pristini roboris. Coloni Capuam 
deducti, quum ad extruendas villas sepulchra vetustissima disjice- 
rent ; aliquantum vasculorum, antiqui operis ; reperiebant. 



GENITIVE AFTER ADJECTIVES. 

§ 213, Conscia mens recti famae mendacia ridet. Pompeius 
me certiorem sui consilii fecit. Servius Sulpicius non mag-is juris 
consultus, quam justitiae fuit. Milites Sullani, rapinarum et victo- 
rias veteris memores, civile bellum exoptabant. Conon erat pru- 
dens rei militaris. Apud Platonem Socrates se omnium rerum 
inscium fingit. Cyrenaici philosophi virtutem ob earn rem lauda- 
runt, quod efficiens esset voluptatis. Quis famulus amantior dom- 
ini ; quam canis ? Via, qua omnes commeabant, erat copiosa, om- 
niumque rerum abundans. Pjrrbus belli peritus fuit, et nullius rei 
cupidus, nisi sing'ularis perpetuique imperii. Homo solus est par- 
ticeps rationis et cogitationis, quarum cetera animalia sunt omnia 
experta. Pompeius paene omnium vitiorum expers erat. Alex- 
ander erat haudquaquam rudis tractandi militares animos. 

Quo maturius victoriae compotes nerent, Romani id cogitare, 
quae ratio transportandae Romam Deae Pessinuntiae esset. Maro- 
boduus non securam incrementi sui patiebatur esse Italiam. Adeo 
erat Epaminondas veritatis dilig-ens, ut ne joco quidem mentiretur. 
Darius veritatis impatiens, hospitem ac supplicem, tunc maxime 
utilia suadentem, abstrahi jussit ad capitale supplicium. Non 
adeo virtutum sterile saeculum nostrum, ut non et bona exempla 
prodiderit. Gallia adeo frugum hominumque fertilis fuit, ut abun- 
dans multitudo vix regi posse videretur. Cicero dolebat quod 
Hortensium, consortem g-loriosi laboris, morte amiserat. Pharos 
insula magnae urbis baud capax est. Natura tenacissimi sumus 
eorum ; quae rudibus annis percipimus. 



GENITIVE AFTER VERBS. 

§ 214. Romani transalpinas gentes oleam et vitem serere non 
sinebant, quo pluris essent Italiae oliveta vineaeque. Ex Africa 
discedens Cato, Ennium poetam deduxit, quod non minoris aestimo 
quam quemlibet Sardiniensem triumphum. Tanti esse exercitum, 
quanti imperatorem, vere proditum est. Emit Canius, homo cupi- 
dus et locuples. tanti hortos, quanti Pythius voluit, invitatque pos- 
tridie amicos suos. Pluris putare quod utile videatur, quam quod 
honestum, turpissimum. Nunc quum pretium praedii novijicitatorem 
potius apponam, quam illud minoris veneat. Magni interest quos 
quisque audiat quotidie domi, quemadmodum patres, paedagogi, 
matres etiam loquantur. Consul est a consulendo, vel a judi- 
candoj unde adhuc remanet illud, " Rogat, boni consulas," id 
est, bonum judices. Si callidi rerum aestimatores prata et areas 



GENITIVE AFTER MISEREOR, &<C. &C. 23 

quasdam magno aestimant 3 quanti est aestimanda virtus ? Auri 
navem evertat gubernator an paleae, in re aliquantulum, in guber- 
natoris inscientia nihil interest. Alexander, nequaquam diu lucta- 
tus cum nodis, " Nihil/"' inquit, " interest quomodo solvatur," 
gladioque rupit lora. 

Video, si ire in exilium animum induxerit, quanta tempestas 
invidiam mihi impendeat 3 sed est mihi tanti, dummodo ista privata 
sit calamitas. Epicurus dolorem nihili facit 3 ait enim se, si 
uratur, u Quam suave hoc I" dicturum. Nunc si quis tanti habitet 
quanti abhinc centum quinquaginta Lepidus iEmilius augur, vix ut 
senator agnoscitur. Quanti quanti bene emitur, quod necesse est. 
Pericula mortis atque exiiii parvi esse ducenda. Sapiens facit vo- 
luptatem minimi, et aestimat nullam possessionem pluris quam vir- 
tutem. 

GENITIVE AFTER MISEREOR, &c. 

§ 215. Me non solum piget stultitiae meae, verum etiam pudet. 
Eorum nos magis miseret, qui nostram misericordiam non requi- 
runt ? quam qui illam efflagitant. Nunquam Atticum suscepti ne- 
gotii pertaesum est. Vos Arcadii miserescite regis. Socrates 
irarum et molestiarum muliebrium per diem perque n-octem satage- 
bat. 

Prorsus vitae me teedet 3 ita sunt omnia miseriarum plena. De- 
cemviros desiderastis 3 creari passus est senatus 3 decemvirorum 
vos pertaesum est 3 coegit senatus abire magistratu. 

GENITIVE AFTER RECORDOR, &c. 

§ 216» Helvetiorum dux Caesarem hortatus est, ut reminisce- 
retur et veteris incommodi populi Romani et pristinae virtutis Hel- 
vetiorum. Homo improbus aliquando cum dolore flagitiorum suo- 
rum recordabitur. Cohortatus est Caesar iEduos, ut controversi- 
arum ac dissensionum obliviscerentur. Prorsus oblitus sum mei. 
Illud semper memento 3 qui ipse sibi sapiens prodesse nequit, 
nequicquam sapit. 

Non omnes possunt esse Scipiones aut Fabii. ut urbium expug- 
nationes, ut pedestres navalesque pugnas, ut triumphos recorden- 
tur. Curio subito totam cau^am oblitus est, idque veneficiis et 
cantionibus Titmiae factum esse dicebat. Ipse jubet mortis te 
meminisse Deus. Vir bonus omnium injuriarum oblivisceretur. 
Soirmo animus meminit praeteritorum, praesentia cernit, futura prae- 
videt. Est proprium stultiliae, aliorum vitia cernere, oblivisci 
suorum. 

GENITIVE AFTER VERBS OF ACCUSING, &c. 

§ 217. Thrasybulus legem tulit, ne quis anteactarum rerum 
accusaretur, neve multaretur. Quidam, si in luctu hilarius locuti 



24 GENITIVE AFTER VERBS OP ADMONISHING, &,C. 

sunt, peccati se insimulant, quod dolere intermiserint. Socratis 
responso sic judices exarserunt, ut capitis hominem innocentissi- 
mum condemarent. Ccelius judex absolvit injuriarum eum, qui 
Lucilium poetam in scena. nominatim lseserat. In eum locum te 
deduxisti, ut, antequam me commutati judicii coargueris, te sum- 
mse negligentiae, tuo judicio ; convictum esse fateare. 

Apuleiam Variliam, sororis Augusti neptem, majestatis delator 
arcessebat. Csesar Cornelium Dolabellam, consularem et trium- 
phalem virum, repetundarum postulavit. Heec duo levitatis et 
infirmitatis plerosque convincunt, aut si in bonis rebus contemnunt 
amicum ; aut in malis deserunt. 



GENITIVE AFTER VERBS OF ADxMONISHING. 

§ 218* Caecina milites temporis ac necessitatis monet. Res 
adversae admonuerunt religionum. Grammaticos officii sui com- 
monemus. Jugurtha viritim, uti quemque extulerat, commonefa- 
ciebat beneficii sui. 

Discipulos id unum moneo, ut prseceptores suos non minus, 
quam ipsa studia ament. Ego te quoque aliquid admoneam de 
nostris cautionibus. Multa ostentis, multa in extis admonemur. 
Oro ut Terentiam moneatis de testamento. 



GENITIVE AFTER REFERT AND INTEREST. 

§ 219. Plus interfuit reipublicae castellum capi Ligurum, 
quam bene defendi causam M. Curii. Ostendam quantum salutis 
communis intersit, duos consules in republica. esse. Epistolis cer- 
tiores facimus absentes, si quid est, quod eos scire aut nostra aut 
ipsorum intersit. Vestra, judices, hoc maxime interest, non ex 
simultate aut levitate testium causas honestorum hominum pon- 
derari. 



GENITIVE AFTER CERTAIN VERBS. 

§ 220. Anhelat attonitus serpentis equus. Nee satis exau- 
diebam, nee sermonis fallebar tamen. Abstineto irarum calidae- 
que rixa?. Desine mollium tandem querelarum. Tempus desis- 
tere pugnse. Paternum servum sui participat consilii. Completus 
jam mercatorum career erat. Terra ferarum scatit. Hae res vitaa 
me satur. t. Me omnium jam laborum levas. Cleanthes Stoicus 
solem dominari et rerum potiri putat. Armis Ser. Galba rerum 
adeptus est. Helvetii per tres potentissimos populos totius Galliae 
sese potiri posse sperabant. 



GENITIVE OF PLACE, &,C. 25 



GENITIVE OF PLACE. 

§ 221. Artemisia, Mausoli, Cariae regis, uxor, nobile illud 
Halicarnassi fecit sepulchrura. Tempestatis tantae dissimilitudines 
saepe sunt, ut alia Tusculi, alia Romae sit. Paulus ^Emilius Le- 
badiae templum Jovis Trophonii adiit. Conon plurimiim Cypri 
vixit, Iphicrates in Thracia, Timotheus Lesbi, Chares in Sigaeo. 
Miltiades domum Chersonesi habebat. Melitse esse non licebat. 
Ciliciae civitate Tarso flumen est nomine Cydnus. Graeci, audita 
regis fuga, consilium inierunt pontis interrumpendi, quem ille 
Abydo fecerat. Credidit Tullus Hostilius salubriora mililiae quam 
domi juvenum corpora fore. Platonis vox altior est, quam ut earn 
nos, humi strati, suspicere possimus. 

Militiae Scipionem ut Deum colebat Laelius j domi Laelium ob- 
servabat in parentis loco Scipio. Darii mater, perlata fama de 
AJexandri morte, vestem lugubrem sumpsit, laceratisque crinibus 
humi corpus abjecit. Hercules Tyri maxime colitur. 



DATIVE AFTER ADJECTIVES. 

§ 222. Bellum Jugurthinum gestum est per Q. Metellum, 
nulli secundum saeculi sui. Q,. Catulus dixit esse quidem praecla- 
rum virum Cn. Pompeium, sed nimium jam liberae reipublicae. 
Lacedaemonii id potius intuebantur, quid ipsorum dominationi, 
quam quid universae Graeciae utile esset. Honorum gradus sum- 
mis hominibus et infimis sunt pares ; glorias dispares. Beneficen- 
tia ac liberalilate nihil est naturae hominis accommodatius. Quis 
amicior quam frater fratri. Mors communis est omni aetati. Gla- 
des Atheniensium non hostium virtute sed ipsorum immodestia 
accidit; quod non dicto audientes imperatoribus suis, dispalati 
sunt in agris. Villicus domino dicto audiens sit. Domini similis 
es. Inquisitio veri est propria hominis. Hoc quidem commune 
est omnium philosophorum. Domus D. Rruti non aliena consilii 
fuit. Ego nulli noxae conscius sum. Ego omne tempus in his 
studiis consumo, quo paratior ad usum forensem esse possim. 
Jugurtha propior montem pedites collocat. Ubii proximi Rhenum 
incolunt. Id erat consentaneum cum iis literis, quas ego Romae 
acceperam. Saepe, quod a te alienissimum est, subimpudens vide- 
bare. Homerus eadem aliis sopitus quiete est. 

Par est primum ipsum esse virum bonum, turn alterum similem 
sui quaerere. Nobis propria est mentis agitatio. Tuo nunquam 
est par fama labori. Cynicorum ratio est inimica verecundiae. 
sine qua. nihil rectum esse potest, nihil honestum. Verba innocenti 
reperire facile est 5 modum verborum misero tenere difficile. Gra- 
vis senioribus inveterati moris mutatio. Plerique sua sibi propiora 
pericula, quam aliorum dicunt. Ratio proprium hominis bonum 
est 5 cetera illi cum animalibus communia. Non minus principi 

3 



26 DATIVE AFTER VERBS, &>C. 

turpia sunt multa supplicia, quam medico multa funera. Non 
solum nobis divites esse volumus ; sed liberis, propinquis, amicis, 
maximeque reipublicse. 

DATIVE AFTER VERBS. 

§ 223. Tribuere plurimum senectuti debemus. Mithridates 
pollicitus est regi se Datamen interfecturum, si ei rex permitteret, 
ut quodcunque vellet, liceret facere. Pontifex maximus res omnes 
singulorum annorum mandabat literis, et proponebat tabulam 
domi, potestas ut esset populo cognoscendi. Clisthenes Junoni 
Samiae filiarum dotes credidit. Philosophise servias oportet, ut 
tibi eontingat vera libertas. Indulge valetudini tuse, cui quidem 
tu adhuc, dum mihi deservis, servisti non satis. Cur succumbis, 
cedisque fortunee ? Voluptatibus simul et virtuti nemo servire 
potest. Non resistet irse, cui nihil unquam negatum est. Natura 
eonstitutum est, ut non liceat sui commodi causa, nocere alteri. 
Venus nupsit Vulcano. Hannibal Antiocho persuasit, ut cum 
exercitibus in Italiam proficisceretur. Ca?sar duas acies hostem 
propulsare ; tertiam opus perficere jussit. 

Si posteaquam cibum cepisti, videris tibi posse me consequi, 
tuum consilium est. Vir moderatus et sapiens parebit preecepto 
illi veteri, neque lsetabitur unquam neque mcerebit nimis. Caesar 
decern obsides hostibus imperavit. Non tarn fuit hominum generi 
infensa atque inimica natura, ut corporibus tot res salutares, 
animis nullam invenerit. Non sum uni angulo natus; patria mea 
totus hie est mundus. Multi quum opes parant, cui parent nesci- 
unt nee cujus causa laborent. Nimia libertas et populis et privatis 
in nimiam servitutem cadit. Qui virtutem suam publicari vult, 
non virtuti laborat sed glorias. 

Ut, si domus pulchra sit, intelligimus earn dominis aedincatam 
esse non muribus, sic mundum deorum domum existimare debe- 
mus. Citiiis vitam veniamque militibus Antonianis Caesar promi- 
sit, quam illis ut ea precarentur persuasum est. Juvenes magna 
spectare, et ad ea rectis studiis debent contendere j quod eo 
firmiore animo facient, quia non modd non invidetur illi aetati, 
verum etiam favetur. Invident homines maxime paribus aut infe- 
rioribus; sed etiam superioribus aliquando invidetur. Ego mihi 
nunquam minus quam hesterno die placui ; qui, dum obsequor 
adolescentibus, me senem esse sum oblitus. Meum mihi placebat 
edictum, illi suum. 



DATIVE AFTER VERBS COMPOUNDED WITH AD, &c. 

§ 224. Quamdiu mihi, consuli designato, insidiatus es, non 
publico me prsesidio, sed privata. diligentia. defendi. Puer majo- 
ribus assurgat. Peccat poeta, quum probam orationem affingit 



DATIVE AFTER VERBS, &,C. 27 

improbo, stultove sapientis. Quis potest ignotos notis, impios 
religiosis anteferre ? Non convenit viro bono aliud palam, aliud 
agere secrete. Liberalis est, qui quod alteri donat, sibi detrahit. 
Caesar Deiotaro tetrarchiam eripuit et asseclae suo Pergameno 
nescio cui dedit. Quid huic abest, nisi res et virtus? Brutus 
collegae suo imperium abrogavit. In civitate Romana nemini 
unquam infimo majores nostri patronum deese voluerunt. Agesilai 
domus sic erat instructa, ut nulla in re differret cuivis inopis atque 
privati. Timotheus ad bellicam laudem doctrinae gloriam adjecit. 
Confer nostram longissimam vitam cum aeternitate. Multae res 
sunt, in quibus viri boni multum de suis commodis detrahunt. 

Altius praecepta deseendunt, quae teneris imprimuntur aetatibus. 
Proprium est irati cupere, a quo laesus videatur, ei quam maximum 
dolorem inurere. Nasus ita locatus est, ut quasi murus oculis 
interjectus esse videatur. Vitia nobis sub virtutum nomine obre- 
punt. Alexander, dum obequitabat mcenibus, sagitta ictus est 5 
cepit tamen oppidum, et, omnibus incolis ejus trucidatis, etiam in 
tecta saevitum est. Manlius posthabuit filii caritatem publicae utili- 
tati. Agesilao opulentissimo regno praeposuit bonam existimatio- 
nem. Vulcanus Lemni fabricae praefuisse traditur. 

Anatum ova gallinis saepe supponimus, e quibus pulli orti pri- 
mum aluntur ab iis, ut a matribus. Munientibus supervenit hosti- 
bus Marcellus, ab Agrigento rediens. 

Eripe nos ex miseriis 5 eripe nos ex faucibus eorum, quorum 
crudelitas nostro sanguine non potest expleri; In oratore perfecto 
inest philosophiae scientia 5 in philosophiae cognitione non continuo 
inest eloquentia. Mulier in India una cum viro in rogum impo- 
nitur. 



DATIVE AFTER VERBS COMPOUNDED WITH SATJS. 

§ 225* Naevius a Cn. Dolabella preetore postulat ut sibi 
Quintius judicatum solvi satisdet. Cui Gellius benedixit unquam 
bono ? Si quis mihi maledicit, petulans aut plane insanus esse 
videtur. Barbarus hie ego sum, quia non intelligor ulli. Cui non 
sunt auditee Demosthenis vigiliae ? Etiam sapientibus cupido 
gloriae novissima exuitur. Legendus mihi saepius est Cato 
major. Et jam maturis metuendus Jupiter uvis. Moriendum 
certe est, et id incertum, an eo ipso die. Omne animal confiten- 
dum est, esse mortale. Antonius Jegiones quatuor ad urbem addu- 
cere cogitabat. Pars Galliae vergit ad Septentriones. Cupido 
imperii duos cognatos vicinosque populos ad arma stimulat. Se- 
dibus hunc ante refer suis. Quae mihi veniebant in mentem, existi- 
mavi me ad te oportere scribere. 

DATIVE AFTER EST. 

§ 226. Dives est, cui tanta possessio est, ut nihil optet am- 



28 TWO DATIVES AFTER SUM, &C. 

plius. Nulla potest esse voluptati cum honestate conjunctio. 
Omnium societatum nulla est gravior, quam ea quae cum republica 
est unicuique nostrum. An nescis longas regibus esse manus ? 
Est homini cum Deo similitudo. Cum M. Fabio mihi summus 
usus erat. Etiamsi mihi, ut tu putas, ad hoc opus ingenium non 
defuit, doctrina certe et otium defuit. Non quidquam minus Dario 
quam mullitudo militum defuit. 

Sunt nobis mitia poma. Crocodilis superior pars corporis dura 
et impenetrabilis est, inferior mollis ac tenera. In pugna semper iis 
est maximum periculum qui maxime timent. Quo minus honoris 
erat poetis, eo minora studia fuerunt. Honorum gradus summis 
hominibus et infimis sunt pares, glorias dispares. 



TWO DATIVES AFTER SUM, &c. 

§ 22T« Alexander, quum longam obsidionem magno sibi ad 
cetera impedimento viderat fore, caduceatores ad Tyrios misit. 
Mihi non minori curae est, qualis respublica post mortem meam 
futura sit, quam qualis hodie sit. Responsum est Jegatis Romanis, 
Hannibali, in tanto discrimine rerum, non operae esse iegationes 
audire. Cantare tibiis, saltare, in doctrinis antecedere condisci- 
pulos, ad nostram consuetudinem levia sunt 3 at in Grsecia olim 
magnae laudi erant. Nimia fiducia calamitati solet esse. Perseus 
auratas statuas omnes raptim, ne praeda hosti essent, in classem 
congessit. Exitio est avidis mare nautis. 

Quanta fortitudine Caesaris milites dimicarint, testimonio est, 
quod adverso semel apud Dyrrachium praelio, poenam in se ultro 
depoposcerunt. L. Cassius in causis quaerere solebat cui bono 
fuisset. In id studium in quo estis incumbite, ut et vobis honori, 
et amicis utilitati, et reipublicae emolumento esse possitis. Q. Hor- 
tensio tribuebatur ignaviae, quod nunquam bello civili interfuisset. 
C. Caesar, pro praetore, Calliae provinciae cum exercitu subsidio 
profectus est. Medea matronis Corinthiis persuasit, ne sibi vitio 
verterent, quod abesset a patria. 



DATIVE AFTER PARTICLES. 

§ 228. Antiochus si parere voluisset consiliis Hannibalis, pro- 
pius Tiberi, quam Thermopylis de summa imperii dimicasset. 
Caesar quam proxime potest hostium castris, castra communit. 
Quid habet admirationis tali viro advenienti obviam prodisse mul- 
tos. Quaestores provinciae cum fascibus mihi praesto fuerunt. 
Summum bonum a Stoicis dicitur, convenienter naturae vivere. 
Improbo et stulto et inerti nemini bene esse potest. At tibi re- 
pente paucis post diebus, quum minime expectarem, venit ad me 
Caninius. Quid mihi Celsus agit ? Quid ait tandem nobis San- 
nio ? Quid tibi vis ? 



ACCUSATIVE AFTER VERBS, &C. 29 



ACCUSATIVE AFTER VERBS. 

§ 229. Deus mundum aedificavit. Piscem Syri venerantur. 
Miltiades Athenas totamque Graeciam liberavit. Apum examina 
fingunt favos. Homo doctus in se semper divitias habet. Alit 
aemulatio ingenia, et nunc invidia nunc admiratio imitationem 
accendit. Pompeius tribunitiam potestatem restituit, cujus Sulla 
imaginem sine re reliquerat. Sed quid multa ? ortum videamus 
haruspicinse. Terra dies duodequadraginta movit. Caesar dimisit 
circum omnem propinquam regionem, atque inde auxilia evocavit. 
Tarquinius Delphos mittere statuit. Dicaearchus villi efficere ani- 
mos esse mortales. Magnum esse solem philosophus probabit, 
quantus sit mathemalicus. Nunquam primi consilii Deum poenitet. 
Tsedet vos patriciorum, hos plebeiorum magistratuum. Nos, nisi 
me fallit, jacebimus. Non me praeterit, usum esse optimum 
dicendi magistrum. 

Et scribo aliquid et lego, sed cum lego, ex comparatione sentio, 
quam male scribam. Dat signum suis Vercingetorix, atque ex 
oppido educit. Milites, quos Persae Immortales vocant, aureos 
torques, vestem auro distinctam habebant, manicatasque tunicas, 
gemmis etiam adornatas. Animantia quaedam animum liabent, 
quaedam tantum animam. Omne fere genus bestiarum ^Egyptii 
eonsecraverunt. Timanthes, quurn videret se Agamemnonis luc- 
tum penicillo imitari non posse, caput ejus obvolvit. Sunt homines, 
quos libidinis infarniaeque suae neque pudeat neque taedeat ; qui 
quasi de industrial in odium populi irruere videantur. Quum sta- 
rent deligati ad palum filii Bruti, miserebat non poenae magis 
homines, quam sceleris quo poenam meriti essent. 



TWO ACCUSATIVES AFTER VERBS OF NAMING, &c. 

§ 230. Antonius fugam suam, quia vivus exierat, victoriam 
vocabat. Ordo agminis Persarum erat talis : ignis, quern ipsi 
sacrum et aeternum vocant, argenteis altaribus praeferebatur 5 
Magi proximi patrium carmen canebant. Iulum gens Julia aucto- 
rem nominis sui nuncupat. Ancum Marcium regem populus crea- 
vit. M. Furius Carnillus P. Cornelium Scipionem interregem pro- 
didit. Voluptatum perceptarum recordatio vitam beatam faeit 
Fulmen sinistrum auspicium optimum habemus ad omnes res, 
praeterquam ad comitia. Sapientia certissimam se nobis ducem 
praebet ad voluptatem. 

Iram bene Ennius initium dixit insaniae. Summum consilium 
majores nostri appellarunt senatum. Octavium sui Caesarem salu- 
tabant. Dictatorem Albani Mettum Fuffetium creant. Ciceronem 
universa civitas consulem declaravit. Socrates totius mundi se 
incolam et civem arbitrabatur. Si quenquam amicum existimas,. 
cui non tantundem credis quantum tibi, vehementer erras* Timo- 

3* 



30 TWO ACCUSATIVES AFTER VERBS, &C. 

leon earn praeclaram victoriam ducebat ; in qua plus esset dementias 
quam crudelitatis. 



TWO ACCUSATIVES AFTER VERBS OF ASKING, &c. 

§ 231. Philosophia nos quum ceteras res omnes, turn, quod 
est difficillimum, doeuit, ut nosmet ipsos nosceremus. Ridiculi 
sunt qui quod ipsi experti non sunt id docent ceteros. Eloquentia 
efficit, ut ea, quae seimus, alios docere possimus. Nunquam divi- 
tias deos rogavi. Quintius te hoc obsecrat. Eumenes iter omnes 
eelat. Ego Masinissam de suo regno, ille me de nostra re publica. 
percontatus est. Caesar Liseum retinet: quaerit ex solo ea ; quae in 
conventu dixerat. Eadem secreto ab aliis quaerit. 

Consuefeci fllium ea ne me relet, quae alii adoleseentes elam 
patres faciunt. Quum tot signis natura declaret quid velit, anqni- 
rat et disideret, obsurdescimus tamen, nescio quomodo, nee ea 
quae ab ea monemur audimus. Catilina juventutem quam illexerat 
multis modis mala facinora edocebat. Agrigentini ad Verrem lega- 
tos mittunt, qui eum leges doceant. Non te celavi sermonem Ampii. 
Commode evenit quod id ipsum, quod me mones, quatricluo ante 
ad Cassium scripseram. Legati Ennenses haec habebant mandata, 
ut ad Verrem adirent et eum simulacrum Cereris et Victoria? 
reposcerent. 



ACCUSATIVE AFTER NEUTER VERBS. 

§ 232* Mirum somniavi somnium. Ego vestros patres vivere 
arbitror, et earn quidem vitam, quae est sola vita nominanda. 
Postridie in theatrum Hortensius introiit, puto, ut suum gaudium 
gauderemus. Magna voce juravi verissimum pulcherrimumque 
jusjurandum, quod populus magna voce me vere jurasse juravit. 
Elysius quidam graviter filii mortem moerebat. 

Siccius Dentatus triumphavit cum imperatoribus suis triumphos 
Ires. Cur isti decemviri non eosdem cursus, quos L. Cotta, L. 
Torquato consulibus cucurrerunt ? Inter alia prodigia carnem 
pluit. Nemo tarn ferus fuit, quin Alcibiadis casum lacrimarit. Qui 
stadium currit, eniti et contendere debet, ut vincat. Hoc nemo 
eat infitias. Philaeni maturavere iter pcrgere. In Hispania multa 
in spartariis mella herbam earn sapiunt. Nee honores sitio ; nee 
desidero gloriam. 



ACCUSATIVE AFTER COMPOUND VERBS. 

§ 233. Alexander adire Jovis Hammonis templum statuit. 
Pythagoras et ^Egyptum lustravit et Persarum Magos adiit. 
Timotheus socios adjunxit Epirotas omnesque eas gentes, quae 



ACCUSATIVE AFTER VERBS PASSIVE. 31 

mare illud adjacent. Triginta tyranni Socratem circumsteterunt, 
nee potuerunt animum ejus infringere. Marcellus tertium annum 
circumsedit Syracusas. Caesar oppidum diripit atque incendit, 
praedam militibus donat, exercitum Ligerim transducit, atque in Bi- 
turigum fines pervenit. Nonaginta millia peditum, duodecim millia 
equitum, Hannibal Iberum traduxit. Appellitur navis Syracusas. 
Classis Pachynum quinto die appulsa est. Quidam retulit quasi 
ostentum, quod anguis domi vectem circumjectus fuisset. Stella 
Veneris Lucifer dicitur, quum antegreditur solem. Veneti sinum 
circumcolunt maris. Apollonius irrisit philosophiam. Samnites 
descendunt in planitiem, quae Capuam Tifataque interjacet. Eu- 
phrates Babyloniam mediam permeat. Historia non debet egredi 
veritatem. Ad me adire quosdam memini. Lentulus postulavit, 
ut triumphanti sibi invehi liceret in urhem. Quid tibi hanc curatio 
est rem? Quid tibi hanc aditio est? Populabundus agros ad 
oppidum pervenit. 

Caesar, castris potitus, milites montem opere circumvenire jussit. 
Spartam Eurotas amnis circumfluit, qui pueritiam indurat ad luturae 
militiaa patientiam. Atticus mori decrevit, et die quinto, postquam 
id consilium inierat, discessit. Urbem Celenas mediam interrlue- 
bat Marsyas amnis, fabulosis Graecorum carminibus inclytus. 
Pj'thagc-ras multas regiones barbarorum pedibus obiit. Taurus 
mons Ciliciam praeterit, Armeniaeque montibus jungitur. Equidem 
non eos solum convenire aveo, quos ipse cognovi, sed illos etiam 
de quibus audivi et legi. Si Clodium convenero, plura ad te ex 
illius sermone scribam. 

Agesilaus Hellespontum copias trajecit, tantaque usus est cele- 
ritate, ut triginta diebus iter suum confecerit. Alexander Hephes- 
tione Phoenices oram classe praetervehi jusso, ad urbem Gazam 
cum omnibus copiis venit. Insulam Ortygiam totam pirata prae- 
tervectus est. 



ACCUSATIVE AFTER VERBS PASSIVE. 

§ 234. Scito, me non esse rogatum sententiam. Apollo pos- 
citur verba. L. Marcius, eques Romanus, sub Cn. Scipionis dis- 
ciplina omnes militiae artes edoctus fuerat. Pauca docendus eris. 
Credo celatum esse Cassium de Sulla uno. Deinde comantem 
Androgei galeam induitur. Dux gregis cornua exuitur. Daphne 
pulchra verecundo suflunditur ora rubore. Collis frontem leniter 
fastigatus paulatim ad planitiem redibat. Madidis Notus evolat 
alis, terribilem picea tectus caligine vultum. Nox est perpetua 
una dormienda. Noctes vigilantur amarae. 

Id Alcibiadi diutius celari non potuit. Motus doceri gaudet 
Ionicos virgo. Nee tantum segetes dives poscebatur humus. 
Virgo inficitur teneras ore rubente genas. Quot piscibus unda 
natatur, tot premor adversis. 



32 ACCUSATIVE AFTER PREPOSITIONS. 



ACCUSATIVE AFTER PREPOSITIONS. 

§ 235. Oro, ut ad me Vibonem stalim venias. Caesar erat ad 
portas. Septimo Idus veni ad me. Haruspices jusserunt simula- 
crum Jovis ad orientem convertere. Manlius protulit spolia hos- 
tium caesorum ad triginta. Ad templum civitates Asiae pecunias 
decreverunt. Quamdiu Hannibal in Italia fuit, nemo adversus 
eum post Cannensem pugnam in campo castra posuit. Quod est 
ante pedes, nemo spectat. Neoptolemus apud Lycomedem erat 
educatus. Vix sum apud me, ita animus commotus est metu, spe 7 
gaudio. Exercitus in foro ; et in omnibus templis, quae circum 
forum sunt, collocatus est. Collaiia, et quidquid circa Collatiam 
agri erat, Sabinis ademptum. Nos circiter calendas aut in For- 
miano erimus, aut in Pompeiano. CJusini audiebant, ssepe a Gal- 
lis cis Padum legiones Etruscorum fusas. Decretum est ; ut Anto- 
nius exercitum citra flumen Rubiconem edueeret. Libo insulam, 
quae contra Brundisinum portum est, occupavit. Hamilcaris per- 
petuum odium erga Romanos maxime concitasse videtur secun- 
dum bellum Punicum. Apud Germanos latrocinia nullam habent 
infamiam, quae extra fines cujusque civitatis fiunt. Infra Satur- 
num Jovis Stella fertur. Ager Tarquiniorum, qui inter urbem ac 
Tiberim fuit, consecratus Marti, Martius deinde campus fuit. 
Belgae soli Teutones Cimbrosque intra fines suos ingredi prohibue- 
runt. Atticus sepultus est juxta viam Appiam, ad quintum lapi- 
dem. Rabirio mors ob oculos ssepe versata est. Ob cives serva- 
tos corona danda est. Occiso Ceesare, respublica penes Brutos 
videbalur esse et Cassium. Ex corde atque pulmonibus sanguis 
per venas in omne corpus dirTunditur. Pone montes Riphaeos 
gens degit felix, quos Hyperboreos appellavere. Vergasillaunus 
post montem se occultavit. Arethon, navigabilis amnis, prseter 
ipsa Ambraciae moenia fluebat. Prope calendas sextiles puto me 
Laodicese fore. Vulcanus tenuit insulas propter Siciliam, quae 
Vulcanise nominabantur. Marcellus pugione vulnus accepit in 
capite, secundum aurem. Supra lunam sunt aeterna omnia. Tusci 
trans Apenninum colonias miserunt. Antiochus ultra juga Tauri 
exactus est. 

De amicitia omnes. ad unum idem sentiunt. Graeci exadver- 
sum Athenas apud Salamina classem suam constituerunt. Demo- 
critus causam explicat, cur ante lucem galli canant. Curio cau- 
sam contra me apud centumviros dixit. Postero die circa eandem 
horam in eundem locum rex copias admovit. Mililes dies circiter 
quindecim iter fecerunt. Capparis etiam in desertis agris citra 
rustici operam convalescit. Caecina odiorum invidiaeque erga 
Fabium Valentem admonebatur. Mehercules extra jocum homo 
bell us est. 

Homerus annis multis fuit ante Romulum, siquidem non infra 
superiorem Lycurgum fuit. Silent leges inter arma. Antiochum 
Uomani intra montem Taurum regnare jusserunt. Germani totos 



ACCUSATIVE AND ABLATIVE AFTER IN, &,C. 33 

dies juxta focum atque ignem agunt. Ager oppositus est pignori 
ob decern minas. Penes te culpa est. Amicitia est per se et prop- 
ter se expetenda. Non queo, quod pone me est, servare. Janus 
bis post Numee regnum clausus fuit. Lentulus prseter consuetudi- 
nem proxima nocte vigilarat. Prope secessionem plebis res venit. 
Secundum flumen paucae stationes equitum videbantur. Paulo 
supra hanc memoriam servi et clientes una cum dominis creme- 
bantur. Belgae proximi sunt Germanis, qui trans Rhenum inco- 
lunt. Julius Caesar laboris ultra fidem patiens erat. 



ACCUSATIVE AND ABLATIVE AFTER IN, &c. 

§ 235* (2^) (5«) Codrus se in medios immisit hostes veste 
famulari, ne posset agnosci. Probo vita via est in ccelum et in 
ccetum eorum, qui jam vixerunt. Milites Caesaris sub montem, in 
quo erat oppidum positum Uerda, succedunt. Multi Cartha- 
giniensium in praecipiti fuga. ruentes super alios alii, in angustiis 
portarum obtriti sunt. Hac super re scribam ad te Rhegio. Grues 
dormiunt capite subter alam condito. 

Darius pontem fecit in Istro flumine. Dolor in maximis malis 
ducitur. Meus consulatus in exitu est. Sub exitu anni comitia 
habita sunt. Saepe est etiam sub palliolo sordido sapientia. Do- 
mitius clam te salutem fuga petivit. 



ACCUSATIVE OF TIME AND SPACE. 

§ 236* Duodequadraginta annos tyrannus Syracusarum fuit 
Dionysius. Decern quondam annos urbs oppugnata est ob unam 
mulierem ab universa Grsecia. Agri quum multos annos quieve- 
runt uberiores efferre fructus solent. Multa sascula sic viguit 
Pythagoreorum nomen, ut nulli alii docti viderentur. Augustus 
Hon amplius quum plurimum quam septem horas dormiebat, ac ne 
eas quidem continuas, sed ut in illo temporis spatio ter aut quater 
expergisceret. Urbs Saguntum longe opulentissima urbium His- 
paniae fuit, sila passus mille ferme a mari. Persis perpetuis mon- 
tium jugis ab altero latere clauditur, quod in longitudinem mille 
sexcenta stadia, in latitudinem centum octoginta procurrit. Zama 
quinque dierum iter ab Carthagine abest. Mithridates, qui uno 
die tot cives Romanos trucidavit, ab illo tempore annum jam ter- 
tium et vicesimum regnat. Rex Archelaus quinquagesimum an- 
num Cappadocia potiebatur. 

Babylon arcem habet ambitu viginti stadia complexam 5 triginta 
pedes in terram turrium fundamenta demissa sunt 3 viginti pedes 
lati parietes hortos pensiles sustinent. 

Nestor tertiam jam aetatem hominum vivebatj nee erat ei veren- 
dum, ne vera de se praedicans, nimis videretur aut insolens aut 
loquax. 



34 ACCUSATIVE OF PLACE, &C. 



ACCUSATIVE OF PLACE. 

§ 237* Laerinus consul Agrigentum, quod tenebatur a Cartha- 
giniensium valido preesidio, duxit legiones ? et adfuit fortuna in- 
cepto. Achaei ab Heraclidis ex Laconica pulsi. eas occupavere 
secies quas nunc obtinent. Pelasgi Athenas commigravere. Da- 
rius haud ignarus quam cum strenuo hoste res esset, omnia longin- 
quarum gentium auxilia Babylona conlrahi jussit. Ad me legati 
venerunt in castra ad Iconium. Veni consulis Antonii domum 
sa?pe salutandi causa. Vagenses centuriones, tribunosque militares 
domos suas invitant. Ego rus ibo, atque ibi manebo. Legati in 
Africam trajecerunt. Lacedaemonii Pausaniam cum classe Cy- 
prum atque Hellespontum miserunt. 

iEgyptii derasis capitibus Apim quaerunt 5 inventus Memphim 
deducitur. Multae nationes quondam Delphos ad Apollinis oracu- 
lum profeclae sunt. Aurum, Judaeorum nomine, quotannis ex 
Italia Hierosolyma exportari solebat. M. Livius ignominiam suam 
adeo aegre tulerat, ut et rus migraret, et per multos annos urbe 
careret. Rex Attalus P. Africano dona usque ad Numantiam 
misit ex Asia. Quum ad Sidam navi accederem, literae a meis 
sunt redditae. Omnes Galli alacres et fiduciae pleni ad Alesiam 
proficiscuntur. Thraces navibus committere se non ausi, domos 
dilapsi sunt. Laelius et Seipio rus ex urbe, tanquam e vinculis 
evolabant. 



ACCUSATIVE AFTER ADVERBS AND INTERJECTIONS. 

§ 238. Acusius nuntiabat, Quintum filium ad Caesarem profec- 
tum, quarto calendas Junii Philotimum Rhodium pridie eum diem 
venisse. Augustus postridie nundinas nusquam proficiscebatur. O 
vim maximam erroris ! O praeclarum diem, quum ad ilJum divi- 
num animoium consilium caetumque proficiscar ! Heu me mise- 
rum ! cur senatum cogor quern laudavi semper reprehendere. 

Nocte, quae pridie Quinquatrus fuit, circa forum incendium 
ortum. Venatio postridie ludos Apollinares futura est. O te 
demenlem, si tunc mortem times quum tonat ! 

SUBJECT ACCUSATIVE. 

§ 239. Volui te hoc intelligere. Censemus te facile id expla- 
nare posse. Scis, Piso, me sentire istud idem. Puderet me dicere 
non intelligere, si vos ipsi intelligeretis. Dicturum te audio, quaes- 
torem illius fuisse. 

VOCATIVE. 

§ 240. Vincere scis, Hannibal; victoria uti nescis. Quae res 



ABLATIVE AFTER PREPOSITIONS, &,C. 35 

unquam, pro sancte Jupiter ! non modd in hac urbe, sed in omni- 
bus terris est gesta major. O dii boni, quid est in hominis vita 
diu ! Urbem, urbem, mi Rufe, cole, et in ista luce vive. Caesar, 
prolapsus in egressu navis, " Teneo te," inquit, u Africa.' 7 Ali- 
quis latet error 5 equo ne credite, Teucri. Quo moriture ruis ? 



ABLATIVE AFTER PREPOSITIONS. 

§ 241. Animadversum est, longius a vallo esse aciem Pompeii 
progressam. Ab externis bellis quietus annus fuit. Absque te 
esset hodie nunquam ad solis occasum viverem. Cantabit vacuus 
coram latrone viator. Nihil est turpius, quam cum eo bellum 
gerere, quicum familiariter vixeris. Praetor de sella surrexit atque 
abiit. Catilinae ferrum de manibus extorsimus. Circe erat e Per- 
seide, Oceani filia. nata. Ex vita, discedo tanquam ex hospitio, 
non tanquam ex domo. Manlius rem creditori palam populo sol- 
vit. Hercules Tiberim fluvium, prae se armentum agens, nando 
trajecit. Convenit dimicare pro legibus, pro libertate pro patria. 
Non fit sine periculo facinus magnum et memorabile. Aqua Tre- 
biae fluminis erat pectoribus tenus aucta nocturno imbri. 

Perfugae coacti sunt cum eis pugnare, ad quos transierant, ab 
hisque stare, quos reliquerant. Quam fortunatus sum ceteris rebus, 
absque una hac foret ! Titus populo coram ubertim fleverat. De 
foro, quum jam advesperasceret, discessimus. Oppidum Remo- 
rum ex itinere Belgse oppugnare coeperunt. Me palam de me tuto 
mala saepe loquuntur. Praa gaudio, ubi sim, nescio. Caesar legi- 
ones pro castris constituit. Q. Pompeius summos honores sine 
ulla commendatione majorum est adeptus. Antiochus Tauro tenus 
regnare jussus est. 



ABLATIVE AFTER COMPOUND VERBS. 

§ 242* Conquirentibus ministris Sullae Caesarem ad necem, 
mutata veste, nocte urbe elapsus est. Exonera vano forsitan metu 
civitatem. Atticus, quum biduum cibo se abstinuisset, levior mor- 
bus esse coepit. Decedere provincia praetor jussus est. Vulpe- 
cula evasit puteo. Amicitia nullo loco excluditur. Ibes avertunt 
pestem ab ^Egypto, quum volucres angues interficiunt atque con- 
sumunt. Lacedaemonii de duitina contentione destiterunt, et sua 
sponte Atheniensibus imperii maritimi principatum concesserunt. 
A vobis, Quirites, liberisque vestris, vastitatem, incendia, rapinas, 
meo dolore depuli. Teneros animos aliena opprobria saepe abster- 
rent vitiis. Timoleon incredibili felicitate Dionysium omni Sicilia 
depulit. Ad eos, qui vita excesserunt, revertamur. Scyrum Dol- 
opes incolebant, quos Cimon urbe insulaque ejecit. 



36 ABLATIVE AFTER OPUS AND USUS, &C. 



ABLATIVE AFTER OPUS AND USUS. 

§ 243. Magistratibus opus est, sine quorum prudenlia ac dili- 
gentia esse civitas non potest. Ubi rerum testimonia adsunt, quid 
opus est verbis ? Corpori ut valeat multo cibo, multa potione 
opus est, multo oleo, longa. denique opera. Decretum est, Octa- 
vius Romam decederet reduceretque naves, quibus consuli usus 
non esset. An cuiquam est usus homini, se ut cruciet ? Maturato 
opus est. Erat nihil, cur properato opus esset. Quid tibi opus 
est, ut sis bonus ? Velle. Quae amicis suis opus erant, Atticus 
omnia ex sua re familiari dedit. Multa sibi opus esse aiebat Ver- 
res, multa canibus suis, quos circa se haberet. 

Auctoritate tua nobis opus est, et consilio. Athenienses Philip- 
pidem, Lacedaemonem miserunt, ut nunciaret, quam celeri opus 
esset auxilio. Nihil in discordiis civilibus festinatione tutius, ubi 
facto magis, quam consulto opus est. Xenomenes omnia pollicitus 
est, quae tibi essent opus. 



ABLATIVE AFTER DIGNUS, &c. 

Qui virtute praediti sunt, soli sunt divites. Qui suis contentus 
est, is vere ditissimus est. C. Lselius, cum ei quidam malo genere 
natus diceret, indignum esse suis majoribus: "At Hercule/ 7 inquit, 
"tu tuis haud indignus." Quod cuique temporis ad vivendum 
datur, eo debet esse contentus. Epicurus confirmat, Deos membris 
humanis esse prseditos. 

Frustra ac sine causa, quid facere Deo indignum est. Excellen- 
tium hominumvirtus imitatione non invidia digna est. Quern non 
pudet, hunc ego non reprehensione solum, sed etiam poena dignum 
puto. Fretus intelligentia veslra, dissero brevius quam causa de- 
siderat. Plerique, ingenio freti, simul et cogitant et dicunt : sed 
certe iidem illi melius aliquanto dicerent, si aliud sibi tempus ad 
cogitandum, aliud ad dicendum sumerent. 



ABLATIVE AFTER UTOR, &c. 

§ 245* Veste non temere alia quam domestica usus est Augus- 
tus, ab uxore, et filia, et neptibus confecta. Tiberius valetudine 
prosperrima. usus est, quamvis a tricesimo astatis anno arbitratu 
suo earn rexerit, sine adjumento consiliove medicorum. Annulo 
Marcelli simul cum corpore Hannibal potitus, Salapiam literas 
misit ejus nomine compositas. Est genus quoddam hominum, 
quod Helotes vocatur, quorum ingens multitudo agros Lacedeemo- 
niorum colit, servorumque munere fungitur. Quasdam nationes 
piscibus atque ovis avium vivunt. Nemo potest aut corporis firmi- 
tate, aut fortunae stabilitate confidere. Salus omnium nostrum, 



ABLATIVE OF THE SOURCE, &C. 37 

qui ad rem publicam accedunt, non veritate solum, sed etiam fama 
nititur. Nulla re tarn laetari soleo, quam meorum officiorum con- 
scientia. In virtute recte gloriamur. Pompeii in vita nitebatur 
salus civitatis. 

Natura fert 7 ut eis faveamus, qui eadem pericula, quibus nos 
perfuncti sumus, ingrediantur. Sapiens et praeterita grate memi- 
nit, et praesentibus ita potitur, ut animadverlat, quanta sint ea, 
quamque jucunda. Commoda quibus utimur, lucemque qua frui- 
mur, spiritumque quern ducimus, a Deo nobis dari atque impertiri 
videmus. 



ABLATIVE OF THE SOURCE. 

§ 246. Orte Saturno, cura magni Caesaris fatis data est tibi. 
Lucius Catilina, nobili genere natus, fuit ingenio malo pravoque. 
Hortamur fari quo sanguine cretus. Maecenas, atavis edite regi- 
bus. Archias natus est loco nobili. Fuit summo loco natus Tas- 
getius. Litavicus atque ejus fratres erant amplissima familia nati 
adolescentes. Caesar reperiebat, plerosque Belgas esse ortos ab 
Germanis. 

Publius Africanus fidem facit, non sanguine humano, sed stirpe 
divina satum se esse. Me equestri ortum loco consulem videtis. 
Sabinae honesto ortae loco virgines Romam ludorum gratia vene- 
runt. Qualis tibi ille videtur, Tantalo prognatus, Pelope natus 1 
Latinum Fauno et nympha g-enitum Laurente Marica accipimus. 
Numae Pompilii regis nepos, filia ortus, Ancus Martius erat. Mer- 
curius Jove natus est et Maia. 



ABLATIVE OF THE CAUSE, &c. 

§ 24T» Sapiens solet usum pecuniae non magnitudine sed rati- 
one metiri. Hoste victo, rex Romanus ruptorem foederis Metium 
Fufetium pernicibus equis distraxit. Et latro et cautus praecingi- 
tur ense viator. Quanto plures homines deleti sunt impetu homi- 
num, bellis aut seditionibus quam omni reliqua calamitate ! Nep- 
tunus tridente suo terram percussit. Maxime admiramur eum, qui 
pecunia non movetur. Extat ad trepidum tanto discrimine guber- 
natorem vox Caesaris, " Quid times ? Caesarem vehis. 77 Inde 
Sidona ventum est, urbem vetustate famaque conditorum inclytam. 
Homines aegri morbo gravi, quum aestu febrique jactantur, si 
aquam gelidam biberint, primo relevari videntur. Non prae lacri- 
mis reliqua scribere possum. Multi ex urbe amicitiae causa Caesa- 
rem secuti erant. Vestra magis hoc causa volebam, quam mea. 
Frumenti vim ingentem, quod ex Africa P. Scipio miserat, aediles 
cum summa fide et gratia diviserunt. Appius turmas aliquot equi- 
tuni dederat Scaptio, per quas Salaminios coerceret. 

4 



88 ABLATIVE OF THE VOLUNTARY AGENT. 

Muhi morbi curantur abstinentia et quiete. Homines hominum 
causa generati sunt. Frangitur ipsa suis Roma superba bonis. 
Deum semper pura mente veneremur. Multi majorum bonorum 
spe allecti prsesentia perdidemnt. Oratio debet esse ornatior 
senlentiis quam verbis. Pharos e turri nocturnis ignibus cursum 
navium regit. Timanthes quum Cyclopis dormientis magnitudi- 
nem exprimere cuperet, pinxit juxta satyros, thyrso pollicem ejus 
metientes. Respublica Romana non unius ingenio sed multorum 
eonstituta est. Rex Parthorum, Neronis fama territus, liberos suos 
ad Caesarem misit obsides. Nullius agricolas cultu stirps tarn diu- 
turna, quam poetae versu seminari potest. Csesus est virgis Athe- 
nagoras, qui in fame frumentum exportare erat ausus. Expectatio 
muneris et rumore et sermonibus competitorum creverat. 

Mortuo Marcio, cunctis populi surTragiis rex est creatus L. Tar- 
quinius. Lixa quondam juxta cubiculum Augusti deprehensus est 
cultro venatoris cinetus. Betis non interrito modo sed contumaci 
quoque vultu intuens Alexandrum, nullam ad minas ejus reddidit 
vocem. Piatoni Dionysius vittatam navem misit obviam, ipse quad- 
riga alba egredientem in litore excepit. Maximo imbri Capuam 
veni pridie nonas 3 consules nondum venerant, sed erant venturi. 
Vir bonus immorlali memoria percepta retinet beneficia} quae 
autem ipse tribuit tamdiu meminit ; quoad ille gratus est ; qui 
accepit. 

Cum pallio crepidisque inambulabat Romanus in gymnasio, 
palaeslraeque operam dabat. Arma alque tela militaria Romani 
ab Samnitibus ; insignia magistratuum a Tuscis pleraque sumse- 
runt ; quodque apud socios aut hostes idoneum videbalur, cum 
summo studio domi exsequebantur. Quum videret Isocrates, ora- 
toies cum severitale audiri, poetas aulem cum voluptate, numeros 
dicitur secutus, quibus etiam in oratione uteremur. Romani lega- 
tos ad consules mittunt, qui nuutiarent, ut reliquias duorum exerci- 
tuum cum cura colligerent. Ita natura comparatum est, ut ea 
quae scripsimus cum labore, cum labore etiam audiri putemus. 
Nave primus in Graeciam ex ^Egypto Dana^.s advenit. Populus 
Romanus vicatim Mario statuas posuit, et thure vinoque supplica- 
bat. Augustus talis aut oceliatis nucibusque ludebat cum pueris 
parvulis, quos undique conquirebat ; prascipue Mauros et Syros. 



ABLATIVE OF THE VOLUNTARY AGENT. 

§ 248. Alcibiades educatus est in domo Periclis, et eruditus a 
Socrate. Perdiccas apud flumen Nilum interncitur a Seleuco et 
Antigono. Alexander Magnus Babylone morte consumptus est: 
Philippus a Pausania, quum spectatum iret ludos, jnxla theatrum 
occisus est. Ad internciendum gladio Marium missus est servus 
publicus, qui ab eo imperatore bello Cimbrico captus erat. Inte- 
riors dentes, qui genuini vocantur, conficiunt escam. Suevi 
lavantur in fluminibus. Omnia mutantur, nihil interit. Sullam 



ABLATIVE OF THAT WITH WHICH, &,C. 39 

mortuum esse alii a latronibus, alii eruditate dicebant. Olho non 
dissimulabat, nihil referre, ab hoste in acie, an in foro sub credito- 
ribus caderet. 



ABLATIVE OF THAT WITH WHICH, &c. 

§ 249* Deus bonis omnibus explevit mundum. Crotoniatae 
quondam templum Junonis egregiis picturis locupletare voluerunt. 
Natura Germaniam decoravit altissimorum hominum exercilibus. 
^Edem Quirini, ab dictatore patre votam, filius Papirii consul 
dedicavit, exornavitque hostium spoliis. 



ABLATIVE OF ACCORDANCE. 

Socrates omnium eruditorum testimonio, totiusque judicio Grae- 
ciae, philosophorum omnium fuit princeps. Benevolentiam non 
adolescentium more, ardore quodam amoris, sed stabilitale potius 
et constantia judicare debemus. Ab iis, qui pecudum ritu ad vo- 
luptatem omnia referunt, longe dissentimus. 



ABLATIVE OF ACCOMPANIMENT. 

In cella Concordiae cum gladiis homines collocati sunt. Pariter 
cum vita sensus amittitur. Caesar cum omnibus copiis Helvetios 
sequi coepit. Ira procul absit ; cum qua nihil recte fieri, nihil con- 
siderate potest. 



ABLATIVE DENOTING IN WHAT RESPECT. 

§ 250* Eloquentia quidem nescio an nullum habeat parem 
C. Gracchus : grandis est verbis, sapiens sententiis, genere toto 
gravis. Apes silvestres horridae sunt aspectu, multo iracundiores, 
sed labore prsestantes. Pamphilus erat Macedo natione. Non 
abhorrebat moribus Tullia, Tarquinii uxor, quae, ut virum regem 
salutaret, super cruentum patrem constematos egit equos. Omni- 
bus humanis vitiis immunis Cato, semper fortunam in sua potestate 
habuit. Piuxit Apelles Antigoni regis imaginem altero oculo 
orbam, obliquamque fecit, ut quod corpori deerat picturae potius 
deesse videretur. Muta animalia humanis affectibus carent, ha- 
bent autem similes illis quosdam impulsus* Metallis ferri, aeris, 
auri, argenti, tota fere Hispania scatet. Nulla vitae pars vacare 
officio potest. Minturnenses Marium, instructum viatico, collata- 
que veste, in navem imposuerunt. Quaero, si, qui velint vendere ; 
non fuerint, quid pecunia fiet 1 



40 ABLATIVE OF PRIVATION AND SEPARATION, &C. 

Infantiam suam sub regibus septem habuit res Romana, tam 
variis ingenio ut reipublicae utilitas postulabat. Metelli legatus 
fuit C. Marius, natus equestri loco, vita sanctus, bello optimus, 
pace pessimus. Lacedaamonius Agesilaus nomine ; non potestate 7 
fuit rex ; sicuti celeri reges Spartani. Nihil turpius est, quam 
grandis natu senex, qui nullum aliud habet argumentum, quo se 
probet diu vixisse, prseter setatem. Ennius fuit major natu, quam 
Plautus et Nsevius. 

Romulus locum urbi suae delegit et fontibus abundantem, et in 
regione peslilenti salubrem. Posuit earn amnis in mare influentis 
in ripa, quo posset et accipere ex mari quo egeret, et reddere quo 
redundaret. Pleminius tribunos interfecit, nee satiatus vivorum 
poena insepultos projecit. Nunquam animus agitatione et motu 
carere potest. 



ABLATIVE OF PRIVATION AND SEPARATION. 

§ 251, P. Claudius, quum cavea liberati pulli non pasceren- 
tur, mergi eos in aquam jussit, ut biberent, quoniam esse nollent. 
Proscriptorum liberi, exclusi paternis opibus, etiam petendorum 
honorum jure prohibebantur. Hasc procurata ex libris Sibyllinis 
magna ex parte levaverunt religione animos. Portia lex virgas ab 
omnium civium Romanorum corporibus removit. P. Lsenas S. 
Lucilium saxo Tarpeio dejecit, et quum collegse ejus ad Sullam 
profugissent ; aqua ignique iis interdixit. 

Expedies nos omni molestia. Ceesar nonnullos signiferos infa- 
mia notavit, ac loco movit. Populus Atheniensis Phocionem pa- 
tria pepulit. Cur paupertatem, sumtu ad sacra addito, deorum 
aditu arceamus ? Caesar satis habebat in presentia ; hostem rapi- 
nis ; pabulationibus, populationibusque prohibere. 



ABLATIVE OF PRICE. 

§ 252* M. Seius in annonse caritate asse modium populo 
dedit. Scio sestertiis sex, lusciniam candidam, quod est prope 
inusitatum, venisse ; quae Agrippinaa Claudii conjugi dono daretur. 
Vindicta libertatis Ciceroni morte stetit. Viginti talentis unam 
orationem Isocrates vendidit. Aristidis, Thebani pictoris, unam 
tabulam centum talentis rex Attalus licitus est. Chvsogonus vas 
aliquid Corinthium tanto pretio mercatus est ; ut, qui pretium enu- 
merari audiebant, fundum venire arbitrarentur. Venditori expedite 
rem venire quam plurimo. 

Scrupulum auri valebat sestertiis vicenis. Triginta millibus 
Ccelius habitat. Multo sanguine Poenis victoria stetit. Quod 
non opus est, asse carum est. Hoc judicio damnatur Timotheus, 
lisque ejus eestimatur centum talentis. Ccelius conduxit in Palatio, 
Hon magno, domum. 



ABLATIVE OF TIME. 41 



ABLATIVE OF TIME. 

§ 253. Corinthus capla est anno quarto Olympiadis centesimae 
sexagesimal primae, Romae sexcentesimo octavo. Quis est, qui 
credat, ApolJinem Latine Pyrrho respondisse 1 Praeterea, Pyrrhi 
temporibus jam Apollo versus facere desierat. Arabes. et Phry- 
ges, et Cilices, quod pastu pecudum maxime utuntur, campos et 
montes hieme et sestate peragrant. Vere primo ad edictum copiae 
convenerunt, et Hannibal, quum recensuisset auxilia omnium gen- 
tium, Gades profectus, Herculi vota exsolvit. Cervi mares cornua 
habent, et omnibus annis stato veris tempore amittunt, ideo sub 
ipsa die quam maxime invia petunt. Centum et octo annis post- 
quam Lycurgus leges scribere instituit, prima posita est Olympias. 
Dictator institutes est decern fere annis post primos consules T. 
Larcius. Regiis annis dinurneratis intelligi potest, anno fere cen- 
tesimo et quadragesimo post mortem Numae primiim Italiam Py- 
thagoram attigisse. Carthago diruta est, quum stetisset annos 
sexcentos sexaginta septem, abhinc annos centum septuaginta sep- 
tem. Demosthenes, qui abhinc annos prope trecentos fuit, jam 
turn Pythiam cum Philippo facere dicebat. Ambulationem post- 
meridianam confecimus in Academia, maxime quod is locus ab 
turba id temporis vacuus esset. Sub luce Marcellus omnibus 
copiis Syracusas ingressus est. Hoc in tempore nulla civitas 
Atheniensibus auxilio fuit praeter Plataeensium. 

Thynnorum captura est a Vergiliarum exortu ad Arcturi occa- 
sum 5 reliquo tempore latent in gurgitibus imis. Quum obsidere- 
iur praesidium Romanum a Liguslinis, hirundo, a pullis ablata, ad 
Fabium Pictorem allata est, ut, lino ad pedem ejus adligato, sig- 
nificaret nodis quoto die advenlurum esset auxilium. Obiit Au- 
gustus decimo quarto Calendas Septembris, hora diei nona, sep- 
tuagesimo et sexto setatis anno. Homeri etsi incerta sunt tem- 
pora, tamen annis multis fuit ante Romulum. Corpus Alexandri 
Memphim, et inde paucis post annis Alexandriam, translatum est. 
Socrates supremo vitae die de immortalitate animi multa disseruit, 
et paucis ante diebus, quum facile posset educi e custodia, noluit. 
Post annum quintum quam expulsus erat Aristides, in patriam 
revocatus est. Consul ipse ita Ins ti lit operi, ut die quadragesimo 
quinto quam ex silvis detracta materia esset, naves instructs* 
armataeque, in aquam deductae sint. 

Tyrus, septimo mense, quam oppugnari ccepta erat, capta est. 
Pharnacem, Mithridatis filium, Caesar quatuor, quibus in conspec- 
tum venit horis, una profligavit aeie. Saeculis multis ante gymnasia 
inventa sunt, quam in his philosophi garrire cceperunt. Quod pro 
Cornificio me abhinc amplius a.nnis viginti quinque spopondisse 
dick Fiavius, velim des operam ut investiges silne ita. Si Cn. 
Pompeius abhinc annos quingentos fuisset, mors extinxisset invidi- 
am, resque ejus gestae sempiterni nominis gloria niterentur. Sat- 
wrni Stella triginta fere annis cursam suum conficit ; Jovis stells. 

4* 



42 ABLATIVE OF THE PLACE IN WHICH, &C. 

eundem signorum orbem annis duodecim conficit. iEstus maris 
bis accidit horarum viginti quatuor spatio. Pompeius undequin- 
quagesimo die ad imperium populi Romani Ciliciam adjunxit. 
Exercitus Alexandri quindecim dierum spatio Caucasum superavit, 
qui Asiam perpeluo jugo dividit. 



ABLATIVE OF THE PLACE IN WHICH. 

§ 254, Graeci, alii Sicyone, alii apud Corinthios repertam esse 
affirmant picturam. Lysandrum dicere aiunt solitum, Lacedeemo- 
ne esse honestissimum domicilium senectutis. Megaris diu stetit 
oleaster in foro 7 cui viri fortes affixerant arma,qute cortex ambiens 
longa eetale occultaverat. Athenis jamdiu doctrina ipsorum Athe- 
niensium interiit, tamen eruditissimos homines Asiaticos quivis 
Atheniensis indoctus suaviter loquendo facile superabit. Manlius 
rure juventam egit. Navis et in Caieta parata est nobis et Brun- 
disio. Memmius Romse Nuinidiseque facinora Jugurthse memorat. 
Verris flagilia non in Sicilia solum sed in Achaia, Asia, Cilicia, 
Pamphylia, Romae denique novimus. 

Quinctius patricise vir gentis erat ; qui quum ex vulnere claudus 
esset. ruri agere vitam constituit. Timoleon arcem Syracusis 
quam munierat, Dionysius a fundamentis disjecit. Tarquinius 
Superbus mortuus est Cumis. Delphis oracula cessant. 



ABLATIVE OF THE PLACE FROM WHICH. 

§ 255. Demaratus regis Tarquinii pater fugit Tarquinios 
Corintho, et ibi suas fortunas constituit. Caesar Tarracone disce- 
dit, pedibusque Narbonem atque inde Massiliam pervenit. Diony- 
sius Platonem Athenis arcessivit. Epaminondas Thebanus habuit 
obtrectatorem Meneclidam quendam, indidem Thebis. Accepi 
tuas lileras, datas Placentia deinde alteras postridie, datas Blande- 
none. Perii 3 nam domo exulo nunc; rnetuo fratrem, ne intus sit ; 
porro autem, pater ne rure redierit jam. Cum Tullius rure redie- 
rit, mittam eurn ad te. Tentanda via est, qua me quoque possim 
tollere humo. Libo discessit a Brundijio. Bibulus circiter Idus 
Sex'iles ab Epheso in Syriam navibus profectus erat. Cotta ex 
Sicilia in Africam profugit Clodius ex Sardinia Romam venit. 
Dolabella Delo proficiscitur. Indi nunquam migrant finibus suis. 



ABLATIVE AFTER COMPARATIVES. 

§ 256« Vilius est argentum auro. Quis te potius Scipio de 
majorum dixerit institutis, quum sis clarissimis ipse majoribus ? 
Nemo elfgantius Scipione intervalla negotiorum olio dispunxit. 
Nihil est amabilius virlute, nihil quod magis alliciat homines ad 



ABLATIVE ABSOLUTE. 43 

diligendum. Tullus Hostilius non solum proximo regi dissimilis, 
sed ferocior etiam Romulo fuit. Certe ignoratio futurorum malo- 
rum utilior est quam scienlia. Decet cariorem esse patriam nobis, 
quam nosmetipsos. Nihil libentius populus Romanus adspexit, 
quam elephanios cum lurribus suis. Multitudo, ubi vana religione 
capta est, melius vatibus quam ducibus suis paret. Victus est 
Xerxes Themistoclis magis consiliis, quam armis Graeciae. Simu- 
latio eorum qui ut beiiefici videantur multa faeiunt, vauitati est 
conjunctior quam liberalitati. Plus triginta annos nascor. Castra 
amplius mille passus octo in latitudinem patebat. Milites amplius 
horis quatuor fortissime pugnaverunt. Multi injurias suas gravius 
aequo habuere. Consules plus solito converterant in se civitatis 
animos. Csesar opinione celerius venturus esse dicitur. Senectus 
est natura loquacior. Obscuriora sunt Datamis gesta pleraque. 
Frumentum in Gallia propter siccitates angustius provenerat. 
Padus est nulli amnium claritate inferior. Sapientia humana 
omnia inferiora virtute ducit. Suevi frumenta ceterosque fructus 
patientius, quam pro solita Gcrmanorum inertia, laborant. Obsessi 
acrius quam constantius prselium inierunt. Consilium Maracis non 
ratione prudentius quam eventu felicius fuit. Tristior ignominiosae 
pacis magis, quam periculi nuntius fuit. Galba mullo proeter cete- 
ras altiorem statui crucem jussit. Nos ab initio spectasse otium, 
nee quidquam aliud libertate communi quaesisse exitus declarat. 
Sententia gravius, alque ipse sensisset, excepta est. Turres in 
muris Babylonis denis pedibus quam muri altiores sunt. Aliquant© 
patientius mortem quam dedecora suorum tulit Augustus. Est 
consuetudo Siculorum, ut nonnunquam uno die longiorem mensem 
faciant, aut biduo. Quanto latius offlciorum patet ; quam juris 
regula ! 

Supervacuus foret in studiis longior labor, si nihil liceret melius 
invenire prseterilis. Quum justitiam quaeramus, rem multo omni 
auro cariorem, nullam profecto molestiam fugere debemus. Acrior 
impetu atque animis, quam composilior ullo ordine, pugna fuit. 
Festinationem Caesaris aliquamdiu inorata Massilia est, fide melior 
quam consilio prudentior. Non limeo, judices, ne odio inimicitia- 
rum mearum inflammatus, libentius haec in ilium evomere videar, 
quam vcrias. Via, qua omnes commeabant, altero tanto longior 
erat, sed erat omnium rerum abundans. Hoc tibi confirmo, nihilo 
te nunc majore in discrimine esse quam quemvis nostrum. 



ABLATIVE ABSOLUTE. 

§ 257. Maximas virtutes jacere omnes necesse est, voluptate 
dominante. Pompeius captis Hierosolymis, ex illo fano nihil atti- 
git. Anno trecentesimo altero quam condita Roma erat, iterum 
mutatur forma civitatis ab consulibus ad decemviros translato 
imperio. Maximus terrte extitit motus Tiberii Caesaris principatu, 
duodecim urbibus Asiae una node prostratis. Concessa plebi a 



44 ABLATIVE ABSOLUTE. 

palribus tribunitia. potestate, arma ceciderunt, et restincta seditio 
est. 

iEschinem aiunt, petentibus Rhodiis, legisse orationem suam, 
deinde Demosthenis, summis ulramque clamoribus. Tribus hastis 
jugum fit, humi fixis duabus, superque eas transversa una deligata. 
Democritus, luminibus amissis, alba et atra discernere non poterat, 
at vero bona, mala 5 eequa, iniqua 3 honesta, turpia 5 poterat. 
Eclipses non ubique cernuntur ; aliquando propter nubila, saepius 
globo terrae obstante. Romani veteres regnari omnes volebant, 
libertatis dulcedine nondum experta. Concitato navigio, quum 
remiges inhibuerunt, retinet tamen ipsa navis motum et cursum 
suum, intermisso impetu pulsuque remorum. Hoc non modo non 
laudari, sed ne cbncedi quidem potest, ut amicis nostris accusanti- 
bus, non eliam alienissimos defendamus. C. Flaminium Caelius, 
religione neglecta, cecidisse apud Thrasymenum scribit, cum 
maguo reipublicae vulnere. Scipio, duabus urbibus eversis, non 
modo proesentia verum etiam futura bella delevit. 

Natura et virtute ducibus errari nullo modo potest. Pausania 
duce, Mardonius Graecia fugatus est. Ampla domus dedecori 
domino ssepe fit, si hospilibus carets et maxime si aliquando, alio 
domino, est solita frequentari. Est jusjurandum religiosa affirma- 
tio 5 quod igitur, Deo teste, promiseris, id tenendum est. Sapien- 
tia est una quae mosstitiam pellat ex animis, quae nos exhorrescere 
metu non sinat, qua praeceptrice in tranquilitate vivi potest. Natus 
est Augustus, M. Tullio Cicerone et Antonio consulibus, nono 
calendas Octobris, paulo ante solis exortum. 

Primus omnium Thales Milesius praedixit solis defectum, qui 
Halyatte rege factus est, urbis conditae anno centesimo septuagesi- 
mo. Extat C. Galbae peroratio qui epilogus dicitur, qui tanto in 
honore pucris nobis erat, ut eum etiam edisceremus. Caninio 
consule, scito, neminem prandisse, nihil, eo consule, mali factum 
esse. Brutus collegam sibi creavit Valerium, quo adjutore reges 
ejecerat. Pater meus Hamilcar, puerulo me, utpote non ampliiis 
novem annos nato, in Hispaniam imperator profectus est. Saepe 
Augustus in occidentem atque orientem meavit, comile Livia. 
Lentulus, consuiaris et praetor iterum, Cethegusque et alii clari 
nominis viri, auctore senatu, in carcere necati sunt. Extitit jam 
senibus Gorgia, Protagora, ceterisque, quos paulo ante dixi, 
Isocrates. 

Mira fulminis opera; loculis integris conflatur argentum ; ma- 
nente vagina gladius liquescit. lis invitis a quibus Pharos tenetur, 
non possunt naves intrare in portum Alexandria^. JEgros scimus 
nervos esse, ubi invitis nobis moventur. Tiberii Gracchi liberi, 
P. Scipionis Africani nepotes, viva adhuc matre Cornelia Africani 
filia, vitse habuere exitum. Alia causa est ejus, qui calamitate 
premitur, et ejus, qui res meliores quaerit, nullis suis rebus adversis. 
Decedens Macedonia Octavkis, priusquam profiteri se candidatum 
consulates posset, mortem obiit repentinam, superstitibus liberis 
Octavia minore,, et Ociavia majore^ item August©* Mithridates 



CONNECTION OF TENSES. 45 

bella cum Romanis per quadraginta quatuor annos varia victoria 
gessit. Solis defectum non nisi novissima fieri Luna, Lunae autem 
non nisi plena? cerium est. 

Alii dictum factumque Octaviani criminantur, quasi classihus 
tempestate perditis, exclamaverit 3 etiam invito Neptuno victoriam 
se adepturum. Tiberii pater solus L. Antonii in partibus perman- 
sit, ac primo Praeneste, deinde Neapolim evasit, servisque frustra 
ad pileum vocatis, in Siciliam profugit. Seneca scribit Tiberium, 
subito vocatis ministris, ac nemine respondente, consurrexisse, nee 
procul a lectulo deficientibus viribus concidisse. 

Vibium Virium septem et viginti ferme senatores domum secuti 
sunt, epulatique cum eo 5 et quantum facere potuerant alienatis 
mentibus vino ab imminentis mali sensu venenum omnes sumse- 
runt. Medici causa morbi inventa, remedium esse inventum 
pulant. Darius, nuntio de adversa valetudine Alexandri accepto, 
maxima celeritate ad Euphratem contendit. Theopompus Lace- 
daemonius, permutato cum uxore habilu, e custodia ut mulier 
evasit. 

Darius Scythiam ingressus est, non facientibus hostibus pugnae 
potestatem. A nigro album, etiam nullo monente, oculus distin- 
guit. Quid est tarn furiosum quam verborum vel optimorum atque 
ornatissimorum sonitus inanis, nulla subjecta. sententia. Hoc in 
bello nihil adversi accidit, non praedicente me. 

Athenienses. non expectato auxilio ; adversvls sexcenta millia hos- 
tium in praslium egrediuntur. Quis est qui nullis praeceptis officii 
tradendis philosophum se dicere audeat ? Natura dedit usuram 
vitae, tanquam pecuniae, nulla praestitula die. Nihil potest evenire 
nisi causa antecedente. 



CONNECTION OF TENSES. 

§ 258. Tanta est corruptela malae consuetudinis, ut ab ea tan- 
quam igniculi virtutis extinguantur 3 exorianturque et conflrmentur 
vitia. Sisygambis, " Rex, ?; inquit, u mereris, ut ea precemur 
tibi, quae Dario nostro quondam precati sumus 5 et, ut video, dig- 
nus es, qui tantum regem non felicitate solum, sed etiam aequitate 
superaveris. ?? Non est provincia, ut opinor, excepta duntaxat 
Africa et Sardinia, quam Augustus non adierit. Sunt qui Marium 
concurrentem cum Telesino occubuisse prodiderint. In Ciceroni's 
ad Atlicum epistolis sic omnia de mutationibus reipublicae per- 
scripta sunt, ut nihil in iis non appareat. Tanlam rerum uberta- 
tem natura largita est, ut ea quae gignuntur donata consullo nobis, 
non fortuito nata, videantur. Bene fecit Silius, qui transegerit, 
neque enim ei deese volebam, et quid possem timebam. Ego 
rebus meis gestis hoc sum assecutus, ut bonum nomen existimer. 
Pauci reperti sunt, qui nullis praemiis propositis vitam suam hos- 
tium telis objecerint. Reperiam mullos quibus quidquid velim 



m 



CONNECTION OF TENSES. 



facile persuadeam. Testes omnes, si cuperent, interficere non 
possent : nam cum hominum genus erit, qui aecuset eos, non 
deerit. Eg-o puto Csesarem facturum ut prsesidia deducat ; vicerit 
enim si consul factus erit. Si quid Curionis sermo ejusmodi attu- 
lerit, quod ad te scribendum sit, id literis meis adjungam. Quoad 
Pompeius in Italia fuit, sperare non destiti 5 nunc, si vel periculo 
experiendum erit, experiar certe ut hinc avolem. Alise dissen- 
siones erant ejusmodi, qua? non ad delendam sed ad commutan- 
dam rempublicam pertinerent. Non arbitrabar, quum consul desig- 
natus ab equitis Romani filio defenderetur, de generis novitate 
accusatores esse dicturos. Magnam heec res difficultatem ad con- 
silium capiendum Ceesari adferebat; ne si maturius ex hibernis 
copias educeret ab re frumentaria laboraret. Nonnulli patres 
familiarum testamento caverunt, ut ab hseredibus suis victimse in 
Capitolium ducerentur, votumque pro se solveretur, quod super- 
stitem Augustum reliquissent. Servii Tullii sollertia ita est ordi- 
nata respublica, ut omnia patrimonii, dignitatis, setatis, artium, 
officiorumque discrimina in tabulas referrentur. Filiam et neptes 
ita instituit Augustus ut etiam Janificio assuefaceret, vetaretque 
loqui aut agere quidquam, nisi quod in diurnos commentarios refer- 
retur. Ego ex ipso audieram, quam a le liberaliter esset tractatus. 
Consules neque senatus consulto neque literis prseceperant mihi 
quid facerem. Veheruens Favonius erat, et multam materiem 
ceciderat miles, ut aditum per saxa faceret 5 ha?c vapore inarue- 
rat, igneque injecto flammam in ora hostium ventus ferebat. 



INFINITIVE. 

Socrates dicere solebat, omnes in eo, quod scirent, esse satis 
eloquentes. Iliensium legatis, paulo serius consolanlibus, respon- 
dit Tiberius, se quoque vicem eorum dolere, quod egregium civem 
Hectorem amisissent. Pyrrhum, maximum praBceptorem certami- 
nis gymnici, solitum aiunt his quos exercebat pra^cipere, ne irasce- 
rentur. Inlerea cum musis nos delectabimus 5 nee mihi unquam 
veniet in mentem Crasso invidere, neque poenitere quod a me ipso 
non desciverim. De republica video te omnia colligere, quee 
putes aliquam spem mihi posse afferre mutandarum rerum. Pom- 
peio statim rescripsi non me quaarere ubi tutissime essem. 



PARTICIPLE. 



Parmenio Damascum quarto die pervenit, jam metuente prae- 
fecto ne sibi fides habita non esset. Dubitanti mihi quid me facere? 
par sit, magnum pondus effert benevolentia erg-a Pompeium, 



INDICATIVE MOOD SUBJUNCTIVE MOOD. 47 



INDICATIVE MOOD. 

§ 259. Ecce bibit arcus, pluet, credo, hodie. Ut saepe sum- 
ma ingenia in occulto latent ! Ut agri non omnes frugiferi sunt, 
qui coluntur; sic animi non omnes culti fructum ferunt. Quis 
Athenarum conservatorem Codrum non maxime laudat ? Pom- 
peius, " Tuemini," inquit, " castra et defendite 5 ego reliquas 
portas circumeo, et praesidia confirmo." Bello confecto, ab iis 
Caesar baec dicta cognovit, qui sermoni interfuerunt. Caesar cer- 
tior fiebat, omnes Belgas, quam tertiam esse Galliae partem dixe- 
ramus, contra populum Romanum conjurare. Si quid accident 
novi, facies, ut sciam. Piliam Atticamque salutabis. Me posthac 
ne commendaveris Caesari tuo. Ne invideris fratri tuo. Ego, si 
potuero, faciam vobis satis. Volumnia debuit in te officiosior esse, 
et id ipsum quod fecit, potuit diligentius facere. Ad mortem te 
duci jussu consulis, jampridem oportebat} in te conferri pestem is- 
tam, quam tu in nos omnes jamdiu machinaris. Deleri potuit ex- 
ercitus, si quis ausus esset vincere. Si homines rationem, in frau- 
dem malitiamque converterunt, non dari illam, quam dari humano 
generi melius fuit. Quae conditio non accipienda fuit, potius quam 
relinquenda patria 1 Quum in acie stare ac pugnare decuerat, 
turn in castra refugerunt ; quum pro vallo pugnandum erat, castra 
tradiderunt. Plato philosophos ad rempublicam ne accedere 
quidem debere putat, nisi eoactos; aequius autem erat id voluntate 
fieri. 



SUBJUNCTIVE MOOD. 

§260. Putares Syllam venisse in Italiam, non belli vindicem 
sed pacis auctorem 5 tanta cum quiete exercitum per Calabriam 
Apuliamque duxit. Putaresne unquam accidere posse, ut mihi 
verba deessent 1 Alexander, baud secus quam ac si parentis suae 
mors nuntiata esset, crebros edidit gemitus 5 crederes eum inter 
suas necessitudines flere, et solatia non adhibere sed quaerere. 
Sint sane ista bona quae putantur, honores, divitiae, voluptates, 
caetera 3 tamen in iis ipsis potiundis, gestiens laetitia turpis est. 
Intersit inter vitae dignitatem summorum atqueinfimorum ; non alio 
facinore clari homines, alio obscuri necantur. Thursinum cog- 
nominatum esse Augustum satis certa probatione tradiderim. Fra- 
ter, bona tua venia. dixerim, ista sententia maxime obest reipub- 
licae, quum aliquid verum et rectum esse dicitur, sed obtineri, id 
est resisti posse populo, negatur. Vix ullius gentis, aetatis, ordinis 
hominem inv-eneris, cujus felicitatem fortunae Metelii compares. 
Non negaverim tristem atrocemque vobis visam orationem meam 5 
quanto creditis facta vestra atrociora esse quam verba mea ? Non 
in quadrigis eum secundum numeraverim, aut tertium, qui vix e 
carceribus exierit, quum palmam jam primus accepit. Tertia ratio 



48 PROTASIS AND APODOSIS. 

eflfodiendi metalli opera gigantum vicerit ; cuniculis per magna 
spatia actis, cavantur montes ad lucernarum lumina. Velim tibi 
persuadeas, nihil te mini gratius facere posse, quam si omnibus tuis 
opibus Lamiam in petitione juveris. De Dionysio fugit me ad te 
antea scribere : tu tamen videbis si erit, (quod nolim,) arcessendus, 
ne molestt simus invito. Nae ego haud paulo Socratis animum 
malim, quam eorum omnium fortunas qui de eo judicaverunt. 
Quis neget omnes leves, omnes cupidos, omnes denique improbos 
esse servos? Si nosmetipsi, qui ab delectatione omni negotiis 
impedimur, ludis tamen delectamur, quid tu admirere de multitu- 
dine indocta. ? Quis non jure miretur platanum, umbrae gratia 
tantum ex alieno petitam orbe ? Quid videatur ei magnum in 
rebus humanis, cui aeternitas omnis totiusque mundi nota sit mag- 
nitudo ? Unus furiosus gladiator contra patriam gerit bellum : 
huic cedamus, hujus conditiones audiamus ? Sic cum inferiore 
vivas ; quemadmodum tecum superiorem velis vivere. Suum quis- 
que noscat ingenium. acremque se et bonorum et vitiorum suorum 
judicem praebeat. Ne committas, ut quum omnia tibi suppeditata 
sint a nobis, tute tibi defuisse videare. Si meam salutem contra 
fratris tui impetum in me crudelissimum defenderim, satis habeas 
nihil me etiam tecum de ejus injuria conqueri. Ego si Scipionis 
desiderio me moveri negem, quam id recte faciam viderint sapien- 
tes 5 sed certe mentiar. Sitne malum dolere necne, Stoici vide- 
rint. Nihil, inquies ; omnino scripseris 5 qui magis effugiam eos, 
qui volent fingere ? 



PROTASIS AND APODOSIS. 

§ 261. l e Alexandrum dixisse ferunt, " Nisi Alexander 
essem, essem libenter Diogenes. ;; Sunt innumerabilia generis 
ejusdem, quae quidem non ferrem, nisi haberem socium studiorum 
meorum, Atticum nostrum. Haec tibi ridicula videntur, quia non 
ades, quae si videres, lacrymas non teneres. Si quis has platanos 
circumfoderet, si irrigaret, non nodosi essent rami et squalidi 
trunci. Si dii philosophiam bonum vulgare facerent, si piudentes 
nasceremur, sapientia ; quod in se optimum habet, perdidisset; inter 
fortuita esset. 

2, Secutum est bellum gestum apud Mutinam ; in quo si tan- 
tum Atticum prudentem dicam, minus quam clebeam praedicem. 
Ego vero ; in eis etiam causis in quibus omnis nobis res cum judi- 
cibus est, non cum populo, tamen si a corona relictus sum, non 
queam dicere. Orationes quas historiae suae interposuit Thucy- 
dides, imitari neque possim, si velim, nee velim fortasse, si possim. 
Si cum hac exceptione detur mihi sapientia, ut illam inclusam 
teneam, nee enunciem, rejiciam. 

R. 1* Si bona existimatio divitiis praestat, et pecunia tanto- 
pere expetitur, quanto gloria magis est expetenda ! Maxima est 
in sensibus veritas ; si sani sunt et omnia removentur quae obstant 



SUBJUNCTIVE AFTER PARTICLES, 6cC. 49 

et impediunt. Si deus es, legati Scythici Alexandro dixerunt. 
tribuere mortalibus benericia debes dob sua eripere. Si guberna- 
tor prseeipua laude fertnr, qui navem ex hiemc marique scopuloso 
servat 3 cur non singularis ejus existimetur prudentia. qui ex pro- 
cellis civilibus ad incolumitatem pervenit ? Si me ames, si te a 
me amari seis, enitere per amieos, elientes,. hospites, libertos deni- 
que ac servos tuos. ut seida nequa depereat ex iis kibris, quos Ser- 
gios Claudius reliquit. Parvi sunt foris arma. nisi est consilium 
domi. 

Romana prodigia, Horatius, Mucius. Claelia. nisi in annalibus 
forent. bodie fabulae viderentur. Socrates servo aiebat. •• Caede- 
rem te nisi irascerer."' Si bonum esset ira. perfectissimum quem- 
que sequeretur 5 at iracundissimi sunt infantes., senes. et aegri. Si 
Cn. Pompeium Xeapoli valetudo abstulisset, indebitatus popuii 
Romani princeps excess ; sset. Consilium tuum mihi optatum 
foret, si liceret omne tempus apud te consumere. Etiamsi non is 
esset Caesar, qui est, tamen ornandus videretur. 



SUBJUNCTIVE AFTER PARTICLES. 

j 262. Hannibal vinculo quodam ita copias ecpulavit, ut nulla 
nee inter ipsos nee adversus ducem seditio exiiterit. Oratio men- 
tes judicum permovet. impellitque ut aut oderint, aut ament. aut 
invideant, aut salvum velint 3 aut misereantur aut punire velint. 
Thucydidis coneiones ita multas habent obscuras abcitasque sen- 
tentias. vix ut intelligantur 3 quod est in oratione cUiii vitium vel 
maximum. In vitiis maritimarum urbium inest ilia magna commo- 
ditas, ut id quod agri efferant sui quascunque velint in terras por- 
tare pessint. Moltomni consulum praefecturas sic aecepit Atticus. 
ut neminem in provinciam sit secutus. Caesar Brundisii tantum 
navium repent, ut angusie quindecim millia legionariorum militum 
quingfentos equitcs transportare possent. In vindicaudis injuriis 
haec tria lex secuta est, ut aut eum quern punit emendet. aut pcena 
ejus celeros meliores reddat. aut sublatis mails securiores ceteri 
vivant. 



Ut, granting that. ^c. 

Quis est iste qui se profiteatur omnibus legibus innocentem ? 
Ut hoc ita sit. quam angusta innocentia est ad legem bonum esse 
quam multa pietas. humanitas, liberalitas exiguut. quae omnia extra 
publicas tabulas sunt ! 

Sunt qui putenL se nescio quid praeclarum adeptos esse, quod 
didicerint se quum mortis tempus venisset. totos esse perituros : 
quod ut ita sit. quid habet ista res aut laetabile aut gloriosum ? 
Nihil mihi occurrit, cur non Pythagorae sit et Platonis vera senten- 



50 SUBJUNCTIVE AFTER PARTICLES. 

tia 5 et ut rationem Plato nullam afferret (vide quid homini tribu- 
am !) ipsa auctoritate me frangeret. 

R. 3. Fit, nescio quomodo, ut magis m aliis cernamus, quam 
in nobismet ipsis, si quid delinquitur. Fieri potest, ut recte quis 
sentiat, et id quod sentiat polite eloqui non possit. Plerisque acct- 
dit, ut praesidio literarum diligentiam in perdiscendo remittant. 
Soli hoc contingit sapienti, ut nihil faciat invitus. Persaepe evenit, 
ut utilitas cum honestate certet. 

Memoria patrum usu venit, ut paterfamilias, qui ex Hispania. 
Romam venisset, quum uxorem in provincia reliquisset, Romae 
alteram duceret, neque nuntium priori remitteret. In poematibus 
et picturis usu venit, in aliisque compluribus, ut delectentur impe- 
rii, laudentque ea quse laudenda non sint. Optimum est ut quo- 
tidie dicamus audientibus, maxime de quorum simus judicio maxi- 
me solicit! : rarum est enim ut satis se quisquam vereatur. Ut 
fortuna multa tentanti non ubique respondet, sequitur ut is cui con- 
tra quam proposuerat aliqua cesserunt impaiiens hominum rerum- 
que sit. 

Quum et tu a me plurimi fias, ct ego tibi sim carissimus, restat 
ut officiis certemus inter nos, quibus aequo animo vel vincam te, 
vel vincar abs te. Qui antea aut obscuris hominibus aut etiam 
sontibus opitulari poteram, nunc P. Nigidio, uni omnium doctissi- 
mo et sanctissimo, auxilium polliceri non possum : reliquum est 
jgitur ut te consoler, et afiferam rationes quibus te a molestiis coner 
abducere. Exlremum illud est, ut te orem et obsecrem animo ut 
maximo sis, nee ea solum memineris, quse ab aliis magnis viris 
accepisti, sed ilia etiam quae ipse ingenio studioque peperisti. 
Caput est oratoris ut ill Is apud quos agit talis qualem se ipse optat 
videatur. 

R. 4. Extant epistolae M. Ciceronis ad Quintum fratrem, qui- 
bus eum hortatur et monet, imitetur vicinum suum Octavium. 
Quum Locrenses, ex templo, quod extra urbem erat, pecuniam in 
urbem transfcrre vellent,, noctu audita delubro vox est, abstinerent 
manus ; deam sua templa defensuram. Habes quid Cotta, quid 
pontifex sentiat 5 fac ergo nunc intelligara, tu quid sentias. Fac 
valeas, meque mutue diligas, dignitatemque meara, si mereor, 
tuearis. 

Malo te sapiens hostis metuat, quam stulti cives laudent. Caesar 
Labieno mandat, Remos re'iquosque Belgas adeat, atque in officio 
contineat. Illud cave dubites, quin ego omnia faciam, qua? inter- 
esse tua, aut etiam velle te existimem, si ullo modo facere possim. 
Cave existimes me, quod jocosius scribam, abjecisse curam reipub- 
licae. Me ipsum non mea ames oportet, si veri amici futuri sumus. 
Animus oportet tuus te judicet divitem, non hominum sermo neque 
possessiones tuse. Quidquid oritur, qualecunque est, causam ha- 
beat a natura necesse est. 



SUBJtJNCTiVE AFTER PARTICLES. 51 



Ne. 

R. 5« Haec est opinio populi Romani, inductum esse nomen 
religionis, non tam ut te impedirent, quam ut ne quis Alexandriam 
vellet ire. Gallinee avesque reliquae pullos quum excluserint, ita 
eos tuentur, ut et pennis foveant ne frig-ore laedantur. 

R. 7« Si Caesar diripiendam urbem daturus est, vereor ut 
Dolabella ipse satis nobis prodesse possit. Addo etiam illud, quod 
vereor tibi ipsi ut probem. Metuo ne intercludamur, ut quum 
velitis exire non liceat. Vir improbus nunquam a scelere ob earn 
causam abstinebit, quod id natura turpe judicet, sed quod metuat 
ne emanet. Utrum Pompebis consistere uspiam velit, an mare 
transire velit, nescitur : si manet, vereor ne exercitum satis firmum 
habere non possit. Infixmitatem valetudinis tuse video, et vereor 
ne praesenti fortunae tuae sufficere non possis. Centuriatis comitiis 
lex lata est, nequis magistratus civem Romanum adversus provo- 
cationem necaret, neve verberaret. Praeclarum hoc quoque Thra- 
sybuli, quod quum plurimiim in civitate posset, legem tulit nequis 
anteactarum rerum accusaretur neve multaretur. 

Etsi Graeci apud Artemisium pari praelio discesserant, tamen 
eodem loco non sunt ausi manere : ne si pars navium adversario- 
rum Eubaeam superasset, ancipiti premerentur periculo. Timeo ut 
o.mnes labores sustineas, quos te suscipere video. Foedus quia 
senatus non jusserat, veretur Hiempsal, ut satis firmum sit. Pavox 
ceperat milites Romanos, ne vulnus Scipionis mortiferum esset. 
Monuit Alcibiades Philoclem periculum esse, ne immodestia. mili- 
tum occasio dare.tur Lysajidro exercitus opprimendi. Gallus diifi- 
debat paucitati cohortium, quae Placentiae erant, ne longius obsidi- 
um et vim Germanici exercitus parum tolerarent. 

Apud Romanos non mcestitia tantum ex re male gesta erat, sed 
pavor etiam, ne extemplo castra hostis aggrederetur. Non est 
periculum, ne qui leonem aut taurum pingat egregie, idem in mul- 
tis aliis quadrupedibus facere non possit. Vereor ne forte non 
aliorum utilitatibus, sed proprise laudi servisse videar. Intellexi 
literis tuis te vereri ne superiores mihi redditse non essent. Hoc 
prsecipiendum videtur lectoribus ne alienos mores ad suos referant, 
neve ea, quae ipsis leviora sunt, pari modo apud ceteros fuisse arbi* 
trarentur. 



Quo. 

R. 9. Obducuntur libro aut cortice arbores, quo sint a frigori- 
bus et a caloribus tutiores. Sublata erat celebritas virorurn ac 
mulierum in funeribus, quo lamentatio minueretur. Me non sane 
hoc quidem tempore movet respublica 3 non quo aut sit mihi quid- 
quam carius, aut esse debet ; sed desperatis etiam Hippocrates 
velat adhibere medicinam. Senatui majora visa sunt consilia tua 



52 SUBJUNCTIVE AFTER PARTICLES* 

quam erant expectata 3 non quo unquam de toa voluntate dubitas- 
set, sed quod quo progredi velles non satis exploratum habebat. 

Milites Romani, fixis in terram pilis. quo leviores ardua evade- 
rent, cursu subeunt. Ego non quo libenter male audiam, sed quia 
ego causam non libenter relinquo, ut iracundia efferar et judices 
abalienem, nimium patiens et lentus existimor. Mulier ad pedes 
Sulpicise procidit, et se terrendi amatoris causa, non quo quid- 
quam de Bacchanalibus seiret, locutam esse dixit. Mihi quidem 
apud vos de meis majoribus dicendi facultas non datur ; non quod 
non tales fuerint quales me videtis, sed quod laude populari atque 
honoris vestri luce caruerunt. 

Quo Minus. 

R. 9« Non deterret sapientem mors, quae propter incertos 
casus quotidie imminet, propter brevitatem vitee nunquam longe 
potest abesse, quominus commodis reipublicae suisque consulat. 
Est finitimus oratori poeta, in hoc quidem certe prope idem, nullis 
ut terminis circumscribat jus suum, quominus ei liceat vagaii quo 
velit. 

Quum soluta nobis est eligendi optio, quumque nihil impedit quo 
minus id quod maxime placeat facere possimus, omnis dolor est 
repellendus. Lege de revocando Cicerone lata, nemini civi quo 
minus adesset satis justa visa est excusatio. Milites Csesaris segre 
retenti sunt, quin oppidum irrumperent, graviterque earn rem tule- 
lunt, quod stetisse per Trebonium quo minus oppido potirentur 
videbatur. Non Isocrati quominus haberetur summus orator effe- 
cit ; quod infirmitate vocis ne in publico diceret impediebatur. 

Quin. 

R. 10, Nego ullam gemmam aut margaritam fuisse, quin 
conquisierit Verres, inspexerit, abstulerit. Ut ab urbe discessi, 
nullum adhuc intermisi diem quin ad te scriberim. Ea est pertur- 
batio omnium rerum, ut suae quemque fortune maxime poeniteat 5 
nemoque sit quin ubivis, quam ubi est, esse malit. Abesse non 
potest, quin ejusdem hominis sit, qui improbos probat, probos im- 
probare. 

Non est dubium, quin is, qui liberalis benignusve dicitur, offici- 
um non fructum sequatur. Minimum abfuit Octavianus quin peri- 
ret concursu et indignatione turbae militaris, quod gregarium mili- 
tem discruciatum necasse credebatur. Quum regnum Bithyniae 
publicum est populi Romani factum, numquid causae est, quin om- 
nes agros, urbes, portus, totam denique Bithyniam decemviri ven- 
dituri sint ? Virgilii ac T. Livii imagines et scripta paullum ab- 
fuit, quin Caligula ex omnibus bibliothecis amoveret 5 quorum alte- 
rum ut nullius ingenii minimaeque doctrinae alterum ut verbosum in 
historia negligentemque carpebat. 



SUBJUNCTIVE AFTER PARTICLES. 53 



Subjunctive after Particles of wishing. 

§ 263. 1. Utinam extarent ilia carmina, quae mult is seeculis 
ante suam setatem in epulis esse cantitaia, a singulis convivis de 
clarorum virorum laudibus, in Originibus scriptum reliquit Cato. 
Varronis sermo facit expectationem Caesaris, atque utinam ipse 
Varro incumbat in causam 5 quod profeclo cum sua sponte, turn te 
instante faciet. Utinam, Quirites, virorum fortium copiam tantam 
haberetis, ut haae vobis deliberatio difficilis esset, quemnam potis- 
simum huic belio praeficiendum putaretis. Pisonis humanitas, vir- 
tus, amor in omnes nos tantus est, ut nihil supra possit : utinam ea 
res ei voluptati sit 3 glorise quidem video fore. Utinam nostras 
viltae secessum concupiscas, ut tot tantisque dotibus ejus maxima 
commendatio ex tuo contubernio accedat. 



Quamvis, however, 8pc. 

t2. Quamvis amem Cneium nostrum, ut et facio et debeo, 
lamen hoc, quod talibus viris non subvenit, laudare non possum, 
Non est potestas ex tempore aut quum velis opitulandi reipublicee, 
quamvis ea prematur periculis, nisi eo loco sis, ut tibi id facere 
liceat. 

Quamvis sit area piena, dum te inanem videbo, divitem non 
putabo ) etenim ex eo quantum cuique satis est metiuntur homines 
divitiarum modum. De acumine agitur Epicuri, non de moribus 5 
quamvis spernat voluptates eas, quas modo laudavit, ego tames 
meminero quod videatur ei summum bonum. 



Licet. 

Veritas, licet nullum patronum aut defensorum obtineat, tamen 
per se ipsa defenditur. Non est magnus pumilio, licet in monte 
constiterit : colossus magnitudinem suam servabit, etiamsi in puteo 
steterit. Licet ipsa vitium sit ambitio, frequenter tamen causa vir- 
tutum est. 

Non possis quantumvis licet excellas, omnes tuos ad honores 
amplissimos perduc^re. Forsitan in suscipienda causa ejus temere 
impulsus adolescentia fecerim 5 quoniam quidem semel suscepi, 
licet undique omnes in me impendeant terrores periculaque omnia, 
succurram atque subibo. 



Quasi, tanquam, &c. 

2. Concludunt ratiunculas Stoici, cur dolor non sit malum 5 
quasi de verbo, non de re laboretur. Sunt qui, quasi sua res aut 

5* 



54 SUBJUNCTIVE AFTER PARTICLES. 

honos agatur, ita diligenter S. Neevii studio et cupiditati morem 
gerant. Sequitur caput quod non permittit modo, sed plane quasi 
ea res vobis salutaris futura sit, ita cog-it alque imperat, ut decem- 
viri vestra vectigalia vendant. Fabius M. Atilium captum in Af- 
rica commemorat, tanquam M. Atilius primo accessu ad Africam 
offenderit. 

Quid ego plura de Gavio 5 quasi tu Gavio turn fueris infestus, 
ac non nornini civium hostis ? Quidam idcirco Deum esse non 
putant, quia non apparet nee cernitur 5 proinde quasi nostram ip- 
sam mentem videre possimus. Faba Pvthagorei abstinuerunt, 
quasi vero eo cibo mens infletur. Quum sic aggrediar ad hanc 
disputationem. quasi nihil unquam audierim de diis immortalibus, 
nihil cogitaverim, rudem me discipulum et integrum accipe. Tu 
qui id quaeriS; quare de eo quod sit perspicuum et inter omnes 
constet, tarn multa dixerim, similiter facis ac si me roges, cur te 
duobus contuear oculis, quum idem uno assequi possim. 



Imperfect. 

Victor Duillius apud Liparas, per vitam omnem, ubi a ccena 
rediret, praelucere funalia et praecinere sibi tibias jussit, quasi 
quotidie triumpharet. Decursio exercitus non imago fuit pugnse, 
sed tanquam de regno dimicaretur ita concurrerunt, multaque 
vulnera sudibus facta 5 neque prseter ferrum quidquam defuit ad 
justam belli speciem. Augustus aliquem joco corripuit, quod sic 
sibi libellum porrigere dubilaret, quasi elephanto stipem porrigeret. 

Hicetas Syracusius praeter terram nihil in mundo moveri censet 5 
quae quum circum axem se summa celeritate torqueat, eadem effici 
omnia, quasi stante terra ccelum moveretur. Lecticae impositus 
Claudius in castra delatus est tristis et trepidus, miserante obvia 
turba, quasi ad pcenam raperetur insons. Nero consules privavit 
honore, atque in utriusque locum solus iniit consulatum 5 quasi 
fatale esset ; non posse Gallias debellari nisi se consule. 



Modo, Dum ; and Dummodo. 

2. Egredere aliquando ex urbe ; educ tecum omnes tuos 5 si 
minus, quam plurimos : magno me metu liberabis, dummodo inter 
me atque te murus intersit. Tu mihi, etiamsi nihil erit quod scri- 
bas, tamen id ipsum scribas velim,te nihil habuisse quod scriberes, 
dummodo 11 e his verbis. Postulabant homines nobilissimi atque 
integerrimi civitatis servos in quaestionem 3 postulabant autem pro 
homine, qui vel ipse se in cruciatum dare cuperet, dum de patris 
morte queereretur. 

Virtutis auspiciis usus est De"otarus, quae vetat spectare fortu- 
nam, dum praestetur fides. Mediocritas placet Peripateticis, et 
recte placet, modo ne laudarent iracundiam. Manent ingenia 



SUBJUNCTIVE AFTER PARTICLES. 55 

senibus modo permaneat studium et industria ; nee ea solum in 
praeclaris et honoratis viris, sed in vita etiam privata et quieta. Si 
alium senatus ad ver miltit non laboro : nobis modo temporis ne 
quid prorogetur. 

Antequam and Priusquam — Imperfect and Pluperfect. 

3* Ducentis annis ante quam Romam caperent, in Italiam 
Galli transcenderunt. Aristides interfuit pugnae navali apud Sala- 
mina, quae facta est prius, quam poena exilii liberaretur. 

Epaminondas, quum in circulum venisset, in quo aut de repub- 
lica. disputaretur, aut de philosophic sermo haberetur, nunquam 
inde prius discessit, quam ad finem sermo esset adductus. Mith- 
ridates Datamen ferro transfixit, priusque quam quisquam posset 
succurrere, interfecit. Priusquam certa cladis fama accideret 
transgressus Iberum Hasdrubal ; postquam amissa castra accepit, 
iter ad mare convertit. 



Present and Perfect with Indicative. 

Ante implicatur quisque aliquo genere vivendi, quam potuit quod 
optimum esset judicare. Antequam de incommodis Sicilian dico ; 
pauca mihi videntur esse de provinciae dignitate dicenda. 

Membris utimur priusquam didicimus cujus ea utilitatis causa, 
habeamus. Priusquam de ceteris rebus respondeo, de amicitia 
quam a me violatam esse criminatus est, quod ego gravissimum 
crimen judico, pauca dicam. Non prius sum conatus misericor- 
diam aliis commovere, quam misericordia ipse sum captus. 

Present and Perfect ivith Subjunctive. 

In omnibus negotiis, priusquam aggrediare, adhibenda est pre- 
paratio diligens. Da operam, si ulla. ratione etiam nunc efficere 
poles, ut te explices et hue quamprimum venias, antequam omnes 
copias adversariorum conveniant. CsRsar mililes navibus flumen 
transportat, continentemque ripae collem improviso occupat, et, 
priusquam ab adversariis sentiatur, communit. 

Nihil, Palres Conscripti, neque in Italia neque in Africa gesse- 
ritis, priusquam eorum scelus expietis, qui ausi sunt sacrilegas 
manus intactis Proserpina? thesauris admovere. Amicumne con- 
demnas antequam audias ; antequam interroges 5 illi antequam aut 
accusatorem suum nosse liceat aut crimen, irasceris 1 

Dum, donee, and quoad. 

Insequenti nocte Fabius equites praamittit, sic paratos ut confli- 
gerent atque omne agmeu morarentur, dum consequeretur ipse. 



o6 SUBJUNCTIVE AFTER PARTICLES. 

De Terentia et Tullia tibi assentior ad te ut referrent : si nondum 
profectse sunt ; nihil est quod se moveant, quoad perspiciamus quo 
loci sit res. Calpurnius Flamma, tribunus militum, cum lecta 
trecentorum manu insessum ab hostibus tumulum occupavit; adeo- 
que moratus est eas, dum exercitus omnis evaderet. 

In duos menses induciee factse, donee Romam mitterentur legati, 
ut populus in has conditiones pacem juberet. Augustus reetorem 
solitus est apponere regibus aetate parvis ac mente lapsis, donee 
adoJescerent aut resipiscerent. Rogandi orandique sunt iracundi, 
ut si quam habent ulciscendi vim, differant dum effervescat ira. 
Quid vultis amplius ? Num expectatis, dum L. Metellus de istius 
scelere, improbitate, audacia testimonium dicat 2 

Quum — Indicative. 

5* Ut seque doleamus animo, quum corpore dolemus, fieri 
tamen permagna accessio potest si aliquod aeternum et infinitum 
nobis impendere malum opinemur. Quum ea quae praeterierunt 
acri animo et attento intuemur, tunc fit ut aegritudo sequatur, si ilia 
mala sint, laetitia, si bona. Quum praacipitur ut nobismet ipsis 
imperemus, turn hoc prascipitur, ut ratio coerceat temeritatem. 

Ceteris in rebus, quum venit calamitas, turn detrimentum accipi- 
tur) at in vectigalibus non solum adventus mali, sed etiam metus 
ipse adfert calamitatem. Quaeris cur me Laurentinum meum tan- 
topere delectet 5 desines mirari, quum cognoveris opportunitatem 
loci. Quum quseritur quid fieri possit, videndum etiam est quam 
facile possit. Nunquam nos verecundiores esse debemus, quam 
quum de Deo agitur. Gyges, quum palam annuli sui ad palmam 
converterat, a nullo videbatur, ipse autem omnia videbatj idem 
rarsus videbatur, quum in locum annulum inverterat. 

Quum — Subjunctive. 

5. Quum omnibus virtutibus, judices, me affectum esse cupi- 
am, tamen nihil est quod malim, quam me et gratum esse et videri. 
Eumenem Antigonus, quum esset ei infestissimus, conservasset, si 
per suos esset licitum, quod ab nullo se plus adjuvari posse intelli- 
gebat in his rebus, quas impendere jam apparebat omnibus. 
Quum sint in nobis consilium, ratio, prudentia, necesse est Deum 
haec ipsa habere majora. Quum soliludo et vita sine amicis insi- 
diarum et metus plena sit, ratio ipsa monet amicitias comparare. 

Socratis ingenium variosque sermones immortalitati scriptis suis 
Plato tradidit, quum ipse literam Socrates nullam reliquisset. In- 
gens numerus erat bello Punico captorum, quos Hannibal, quum a 
suis non redimerentur, venum dederat. Quum ego, tanto inter- 
vallo, claustra ilia nobilitati refrigissem, ut aditus ad consulatum 
posthac virtuti pateret ; non arbitrabar de generis novitate accusa- 
tores esse dicturos. 



SUBJUNCTIVE AFTER QUI. 57 

6 # R. 2« Pausanias, quum semianimis de templo elatus esset, 
confestim animam efflavit. Hortensius, quum admodum juvenis 
orsus esset in foro dicere, celeriler ad majores causas adhiberi 
coeptus est. Haec qnum moliretur Alcibiades, Critias, ceterique 
tyranni Atheniensium certos homines ad Lysandrum in Asiam 
miserunt. Regio apparatu accepti, sermonem in multam noctem 
produximus, quum senex nihil nisi de Africano Ioqueretur, omnia- 
que ejus non facta solum sed etiam dicta meminisset. 

Quum Darium, ubicumque esset, occupare statuisset Alexander, 
ut a tergo tuta relinqueret, Amphoterum classi ad oram Helles- 
ponti praefecit. Quum speculatores reverterentur, procul ingens 
multitudo conspecta est : ignes deinde totis campis collucere cce- 
perunt, quum incondita multitudo laxius tenderet. Zenonem, 
quum Athenis essem, audiebam frequenter. Olympiae per stadium 
ingressus esse Milo dicitur, quum humeris sustineret bovem vivum. 
Attieus, quum septem et septuaginta annos complesset ; nactus est 
morbum. 

SUBJUNCTIVE AFTER QUI. 

§ 264* Quis est tarn ignarus, .qui non intelligat, reipublicse 
salute contineri suam ? Quis tantus est, quern non fortuna etiam 
humillimi auxilio indigere cogat 1 Eos voces quorum mores a tuis 
non abhorreant. Ea est Romana gens, quae victa quiescere nes- 
ciat. Ego is sum, qui nihil unquam mea potius quam civium raeo- 
rum causa fecerim. Nihil est tarn difficile et arduum, quod non 
humana mens vincat 5 nulli tarn feri affectus, ut non disciplina per- 
domentur. 

Zeno nullo modo is erat, qui, ut Theophrastus, nervos virtutis 
incideret, sed contra qui omnia, quae ad beatam vitam pertinerent, 
in virtute poneret. Talem te esse oportet, qui primum te ab im- 
piorum civium societate sejungas. Quae philosophorum oratio 
tarn exquisita est, quae sit anteponenda bene constitutae civitati, 
publico juri et moribus. Nomen legati ejusmodi esse debet, quod 
etiam inter hostium tela incolume versetur. In bello, nihil tam 
leve est quod non magnae interdum rei momentum faciat. Nihil 
est tam incredibile, quod non dicendo fiat probabile, nihil tam hor- 
ridum atque incullum, quod non splendescat oratione et excolatur. 

Demonstrative word implied. 

In Laurentino meo nihil audio, quod audisse, nihil dico, quod 
dixisse pceniteat : nemo apud me quenquam sinistris sermonibus 
carpit. Quisquis est qui ostendat aliquid in te voluntatis, qui 
colat, qui domum ventitet, is, in petitione consulatus in amicorum 
numero est habendus. Myrmecides inclaruit ex ebore formicas et 
alia parva animalia faciendo : quadrigam fecit, quam musca integ- 
eret alis. 



58 SUBJUNCTIVE AFTER QUI. 

Quum exprimere imaginem consuetudinis atque vitae Epami- 
nondee velim, nihil videor debere praetermittere, quod pertineat ad 
earn declarandam. Nobilitas Campanorum rempublicam deserue- 
rat, neque in senatum cogi poteraiit ; in magistratu autem erat qui 
non sibi honorem adjecisset, sed indignitate sua vim ac jus magis- 
iratui quern gerebat demsisset. 

3, Nihil dicitur a philosophis, quod quidem recte dicatur, quod 
non ab iis confirmatum sit a quibus civitatibus jura descripta sunt. 
Quis beatiorem quenquam putet, quam eum cui nihil desit ; quod 
quidem natura desideret 5 aut firmiore fortuna, quam qui ea possi- 
deat quae secum, ut aiunt, vel e naufragio possit efferre ? Quan- 
quam adeo excellebat Aristides abstinentia, ut unus ; quod quidem 
110s audierimus, cognomine Justus sit appellatus, tamen exilio 
decern annorum multatus est. 

Petitionis nostras hujusmodi ratio est, quod adhuc provideri 
possit. Quod commodo tuo fiat, quam primum velim venias. 
Praeclarum a majoribus accepimus morem ; si eum teneremus, 
rogandi judicis, Qua? salva fide facere possit. 

4, Fama? ac fidei damna majora sunt quam quse aestimari pos- 
sint. Extrui vetat sepulchrum lex Atheniensium altius quam quod 
quinque diebus homines quinque absolverint, nee majorem lapidem 
imponi quam quod capiat laudem mortui incisam quatuor heroicis 
versibus. 

Nulla facta est transitio, metu magis Campanos quam fide con- 
tinente, quia majora in defectione deliquerant, quam quibus ignosci 
posset. Craeci et majores et magis ramosas arbores caedebant 
quam quas ferre cum armis miles posset. 

5. Quum Antiochus Epiphanes Ptolemaeum Alexandriee obsi- 
deret, missus est ad eum legatus Popilius Laenas, qui juberet in- 
cepto desistere. Cydnus non spatio aquarum sed liquore memora- 
bilis, quippe leni tractu e fontibus labens, puro solo excipitur 3 nee 
torrentes incurrunt, qui placide manantem alveum turbent. Legati 
Carthaginienses Romam venerunt, qui senatui populoque Romano 
gratias agerent, quod cum his pacem fecissent, simulque peterent 
ut obsides eorum redderentur. 

Oculi tanquam speculatores altissimum locum obtinent, ex quo 
plurima conspicientes fungantur suo munere. Literse inventae 
sunt, quae subsidio oblivioni esse possent. Rex Philippus Aristo- 
telem filio Alexandro doctorem accivit, a quo ille et agendi accipe- 
ret praecepta et loquendi. Claudii successor Nero, Pompeii thea- 
trum operuit auro in unum diem, quod ostenderet Tiridati regi 
Armenian. 

6. Sunt qui putent opinatum Caesarem, insidias undique immi- 
nences subire semel satius esse quam cavere semper. Sunt philos- 
ophi ac fuerunt, qui Deum omnino nullum habere censerent huma- 
narum rerum procurationem : sunt autem alii philosophi, et hi quir 
dem magni atque nobiles, qui Dei mente atque ratione omnem 
muiidum administrari et regi censeant. Quae quibusdam admira» 
bilia videntur permulti sunt qui pro nihilo putent. 



SUBJUNCTIVE AFTER QUI. 59 

Multi sunt qui dicant, u Scio hoc ill i non profuturum : sed quid 
faciam? Rogat, rec?istere precibus ejus non possum." Fuit qui 
suaderet appellationem mensis Augusti ad Septembrem transferen- 
dam, quod hoc genitus Augustus, eo defunctus esset. Reperies 
multos quibus periculosa consilia quietis splendidiora videantur. 
In omnibus saeculis pauciores viri reperti sunt, qui suas cupidita- 
tes, quam qui hostium copias vincerent. Neminem reperies, qui 
non nequitiae praemia sine nequitia frui malit. 

7. Nemo est orator, qui se Demosthenis similem esse nolit. 
Nulla est laus ibi esse integrum, ubi nemo est, qui aut possit aut 
conetur corrumpere. Nullum est animal praeter hominem, quod 
habeat aliquam notitiam Dei. Ipsa Pelopennesus fere tota in mari 
est, nee praeter Phliasios ulli sunt, quorum agri non contingant 
mare. 

Etsi studium Gra?carum literarum Cato senior arripuerat, tamen 
tantum in iis progressum fecit, ut non facile reperire posses, neque 
de Graecis neque de Italicis rebus, quod ei fuerit incognitum. Cir- 
cumspice omnia membra reipublicae 5 nullum reperies profecto, 
quod non fractum debilitatumque sit. Non quenquam alium cujus 
operis primus fuerit auctor, in eo perfectissimum, praeter Homerum 
et Archilochum reperies. 

Quotusquisque ex judicibus est, qui non ea ipsa, lege teneatur 
qua quserit ! Peccavimus omnes, alii graviora, alii leviora 5 alii 
ex destinato, alii forte impulsi. Quotusquisque philosophorum 
invenitur, qui disciplinam suam non ostentationem scientise, sed 
legem vitae putet 5 qui obtemperat ipse sibi, et decretis suis 
pareat ! 

Quae vetustas est quae vim divinam conficere possit ? Quid est 
quamobrem putes, te tuam culpam derivare in aliquem posse ? 
Quis est qui, si clarorum hominum scientiam rerum gestarum vel 
magniludine vel utilitate metiri velit, non anteponat oratori impe- 
ratorem ? 

7. 1. Non est quod miremur Ephyren ab Homero nominari 
Corinthum. Quid est cur tussis alicujus aut sternutamentum, aut 
musca parum curiose fugata nos in rabiem agat, aut clavis negli- 
gentis servi manibus elapsa? De reliquis ita velim tibi persua- 
deas, te nihil habere quod timendum sit, praeter communem casum 
civitatis 3 qui etsi est gravissimus, tamen ita viximus et id oetatis 
jam sumus, ut omnia, quae non nostra culpa, nobis accidant fortiter 
ferre debeamus. 

De me nihil laboro 3 de pueris quid agam non habeo. Non est 
quod dubites, num tollere se homo supra humana possit, qui mag- 
nos motus rerum securus adspiciat, et dura placide ferat et secunda 
moderate. 

8. Habeo volumen prooemiorum 5 itaque in Tusculano, qui 
non meminissem me usum illo prooemio quod est in Academico 
tertio, conjeci id in librum de Gloria. Proximum a diis immortalibus 
honorem memoriae ducum Augustus praestitit, qui imperium populi 
Romani ex minimo maximum reddidissent. Atticus, qui officia 



60 SUBJUNCTIVE AFTER QUI. 

amicis praestanda sine factione aestimaret, semperque a talibus se 
consiliis removisset, respondit se neque cum quoquam de ea re 
collocuturum, neque coiturum. 

Agesilaus, qui perniciosissimum fore videret, si animadversum 
esset, quenquam ad hostes transfugere conari, ad locum venit, 
quern extra urbem juvenes ceperant, laudaviique consilium eorum, 
quasi bono animo fecissent. Caesar sua concessit voluntate, ne in 
iis castris essem quae contra Lenlulum aut Pompeium futura essent, 
quorum beneficia maxima haberem. Tarquinio quid impudentius, 
qui bellum gereret cum iis qui ejus non tulerant superbiam ? Nun- 
quam satis digue laudari potest philosophia, cui qui pareat, omne 
tempus aelatis, sine molestia possit degere. Me miserum, qui non 
adfuerim ! 

Ut, quippe, or utpote — qui. 

^Egyptii olim Persarum opibus infensi, ad spem adventus Alex- 
andri erexerant animos, utpote qui Amyntam quoque transfugam, 
cum precario imperio venientem, laeti recepissent. Scipio eos 
milites non adspernebatur, qui ex Cannensi exercitu superarent, ut 
qui neque ad Cannas ignavia eorum cladem acceptam sciret, neque 
ullos aeque veleres milites in exercitu Romano esse. 

Non facile agnoscitur callidus adulator, quippe qui etiam adver- 
sando ssepe assentetur, et litigare se simulans blandiatur, atque ad 
extremum det manus, vincique se patiatur. Mibi quidem potestas 
tribunorum pestifera videtur ; quippe quae in seditione et ad seditio- 
nem nala sit. 



Dignus, indignus, &c. 

9. Non nos causa mundo sumus hiemem aestatemque refer- 
endi : nimis nos suspicimus, si digni nobis videmur propter quos 
tanta moveantur ; suas ista leges habent. Qui bene imperat pa- 
ruerit aliquando necesse est 3 et qui modeste paret,, videtur qui 
aliquando imperet dignus esse. Idonea visa est Laelii persona, 
quae de amicitia disserreret, quum accepissemus maxime memora- 
bilem Scipionis et Laelii amicitiam fuisse. 

Unum est de quo nominatim nos queri religio infixa animis 
cogat, et vos audire, si ita videbitur velimus. Una feminarum in 
omni aevo Lampido Lacedaemonia reperitur, quae regis fllia, regis 
uxor, regis mater fuerit. 

Notatu dignum est, unum omnino quinquennium fuisse, quo sen- 
ator nullus moreretur. Proxime quum apud centumviros dixissem, 
subiit recordatio egisse me juvenem in eodem judicio : animus 
ultra processit : ccepi reputare quos in hac causa, quos in ilia socios 
habuissem 5 solus eram qui in utroque dixissem. 

12. Magis quia volebant Romani, quidquid de Carthaginiensi- 
bus diceretur credere, quam quia credenda afTerebantur, statuit 



SUBJUNCTIVE IN INDIRECT QUESTIONS, &LC. 61 

senatus Carthaginem excidere. Aspis saltuosam regionem, cas- 
tellisque muaitam incolens, non solum irnperio regis non parebat, 
sed etiam quae regi portarentur abripiebat. Apelles perfecta 
opern proponebat pergula transeuntibus, atque post tabulam latens, 
vitia quae notarentur auscultabat. 

EJephanti, sicut per arctas vias magna, mora agebantur, ita 
tutum ab hostibus, quacunque incederent, agmen praebebant, quia 
iasuetis propius adeundi metus erat. Montani modo in primum, 
modo in novissimum agmen irruebant, utcunque aut Jocus oppor- 
tunitatem daret, aut progress! morative aliquam oecasionem fecis- 
sent. Milites nee explicare quidquam nee statuere polerant; nee 
quod statutum esset manebat, omnia perscindente vento et ra- 
piente. 



SUBJUNCTIVE IN INDIRECT QUESTIONS. 

§ 265. Athenienses miserunt Delphos consultum quidnam 
facerent. Pyrrhi Iegati, pulsi cum muneribus suis ab urbe, inter- 
roganti regi suo, quid de hostium sede sentirent, urbem templum 
sibi visum, senatum regum concilium responderunt. Lvdus et 
Tyrrhenus fratres fame compulsi soriiti dicuntur, uter cum parte 
multitudinis patria decederet. Sors Tvrrhenum contigit 7 qui in 
Italiam pervectus est. In incerto est, utrum Caesarem magis nasci 
reipublic-ae profuerit an non nasci. Quaeritur, cur doctissimi homi- 
nes de maximis rebus dissentiant. Disce, quid sit vivere. Quid 
quaeque nox, aut dies ferat, incertum est. Difficile dictu est, quae- 
nam causa sit, cur ea, quae maxime sensus nostros impellunt vo- 
luptate, ab iis celerrime fastidio quodam et satiatate abalienemur. 

Attulit quodam die Oalo in curiam praecocem ex Africa provin- 
cia fieum, ostendensque patribus, " Interrogo vos/ ? inquit. " quan- 
do hoc pomum demptum putetis ab arbore I" Habes quid timeam, 
quid optem, quid etiam in posterum destinem, tu quid egeris, quid 
agas, quid velis agere invicem nobis scribe. Consulis, an existi- 
mem te in tribunatu causas agere debere 5 plurimum refert quid 
esse tribunatum putes, inanem umbram an potestatem sacrosanc- 
tam. 



SUBJUNCTIVE IN INTERMEDIATE CLAUSES. 

1, Dicunt viros bonos earn justitiam sequi quae sit, non earn 
quae putetur. Critias certos homines ad Lysandrum in Asiam 
misit, qui eum certiorem facerent, nisi Alcibiadem sustulisset, nihil 
earum rerum fore ratum, quas ipse Athenis constituisset. Audivi 
hoc dicere quendam de quibusdam oratoribus, ad quos causam 
suam detulisset, gratiorem s.bi fuisse eum qui negasset, quam ilium 
qui recepisset ; sic homines fronte et oratione magis quam ipso 
beneficio reque capiuntur. 

6 



62 SUBJUNCTIVE IN INTERMEDIATE CLAUSES, 

Quidam putant Julium Csesarem, pensitatis suis et inimicoram 
viribus, usum occasione rapiendee dominationis, quain setate prima 
concupisset. Castra Alexandri magno ignis fulgore Dario collu- 
cere visa sunt, et paulo post Alexander adduci ad ipsum in eo 
vestis habitu, quo ipse fuisset. Sat celeriter fieri aiebat Augustus, 
quidquid fieret satis bene 5 et minima comraoda, non minimo sec- 
tantes discrimine, similes esse aureo hamo piscantibus 5 cujus ab- 
rupti damnum nulla captura pensari posset. 

Non est infltiandum Hannibalem tanto praestitisse ceteros impe- 
ratores prudentia, quanto populus Romanus antecedat fortitudine 
cunctas nationes. Hanc video sapientissimorum fuisse sententiam, 
legem neque hominum ingeniis excogitatam, nee scitum aliquod 
esse populorum, sed seternum quiddam quod universum mundum 
regeret. Non novus hie mos est senatus populique Romani, pu- 
tandi quod optimum sit esse nobilissimum. Sententiae Zenonis 
sunt ejusmodi, sapientem gratia nunquam moveri, nunquam cujus- 
quam delicto ignoscere 3 solos sapientes esse, si distortissimi sint, 
formosos 5 si mendicissimi, divites 5 si servilutem serviant, reges 5 
nee minus delinquere eum qui gallum gallinaceum furatus sit, 
qnum opus non fuerit, quam eum qui patrem suffocaverit. Temere 
credunt mulli, eum qui orationem bonorum imitetur, facta quoque 
imitaturum. Invenio a Cn. Octavio factam porticum duplicem ad 
circum Flaminium, quae Corinthia sit appellata a capitulis eereis 
columnarum. 



Relative with conjunctive clauses. 

Agesilaus magna, industrial bellum apparavit 5 et quo studiosius 
armarentur, insigniusque ornarentur milites, praemia proposuit qui- 
bus ornarentur, quorum egregia in ea re fuisset industria. Quo- 
modo assequi poterat Lacedsemon, ut bonis uleretur regibus, quum 
esset habendus rex quicumque regio genere nalus esset ? Mazseo 
mandavit Darius, ul regionem, quam Alexander esset aditurus, 
popularetur atque ureret; quippe credebat i no pi a debellari posse, 
nihil habentem nisi quod rapiendo occupasset. Drusus architecto 
suo, " Tu vero,' 7 inquit, " ita compone domum meam, ut quidquid 
agam ab omnibus perspici possit. 77 Pietas erga Deum postulat, 
ut nihil ab eo cxpetatur, quod sit injustum atque inhonestum. Non 
dubium est, quin quod animans sit, habeatque sensum ac ralionem, 
melius sit, quam quod his careat. Siculi orare se patres conscrip- 
tos aiunt, ut si nequeant omnia, saltern quae cognosci possint ex 
bonis suis restituantur dominis. 



Relative Adverbs and Conjunctions, 

Maxima voce clamat populus, neque se uni neque paucis velle 
parere} libertate omnes carere, sive regi sive optimatibus serviant. 



IMPERATIVE MOOD. 63 

Seipio se illud satis scire dixit, Locrenses, etsi male de populo 
Romano rneriti essent, in meliore statu sub iratis Romanis futuros, 
quam sub amicis Carthaginiensibus fuissent. 

Magi affirmant solem Graecorum, Junam esse Persarum ; quoties 
ilia derlciat ruinam stragemque illi genti portendi. Cernebant 
Alexandri milites mare, quo arctius volutelur inter insulam Tyrum 
et contineutem, hoc acrius furere. 

3. Hoc in hominum doctorum oratione mibi mirum videri solet, 
quod qui tranquillo mari gubernare se negent posse, quod nee 
didicerint, nee unquam satis curaverint. iidem ad gubernacula se 
accedere profiteantur, excitatis maximis nuctibus. Quum ad has 
suspiciones certissimae res accederent, quod per fines Sequanorum 
Helvetios perduxisset. quod a magistralu ^Eduorum accusaretur, 
satis esse causae, arbitrabatur Caesar, quare in eum aut ipse ani- 
madverteret, aut civitatem animadvertere juberet. Semper Afri- 
canus Socraticum Xenophontem in manibus habebat, cujus in pri- 
mis laudebat illud, quod diceret eosdem labores non esse aeque 
graves imperatori et miiiti, quod ipse honos laborem leviorem faceret 
imperatorium. Quum Caligula ab ignoiis inter familiares et a paren- 
tibus inter liberos heres nuncuparetur, derisores vocabat, quod post 
nuncupationem vivere perseverarent. Non solum corrumpi non 
potuerunt Afri, sed etiam legatos Lacedcemona miserunt, qui Ly- 
sandrum, quod sacerdotes fani corrumpere conatus esset. Ab 
Apamea in Phrygiam per regionem Aulocrenem itur ; ibi ostendi- 
tur platanus ex qua pependerit Marsyas, ab Apolline victus. 
Causa coccygi subjiciendi pullos esse putatur, quod sciat se invi- 
sam cunctis avibus. 

In Hercynio saltu inusitata genera avium accepimus, quarum 
plumae ignium modo colluceant Doctibus. Augustus Thallo, a 
manu, quod pro epistola prodita denarios quingentos accepisset, 
crura fregit. Mirabile videtur, quod non rideat haruspex, harus- 
picem quum videat. Plato escan^ voluptatem appellat, quod ea 
videlicet homiues capiantur ut pisces bamo. Nemo ipsam volup- 
tatem quia voluptas sit aspernatur, aut odit, aut fug-it, sed quia 
consequuntur magni dolores eos qui ratione voluptatem sequi nes- 
ciunt. 



IMPERATIVE MOOD. 

§ 267. Incipe, Damaetas. Dicite, Musae. Justitiam cole et 
pietatem. Laudator industria. Puniuntor crimina. Dubitate 
etiam nunc, judices, si potestis, a quo sit S. Roscius occisus. 
Procul O, procul este, profani, totoque absistite luco. O 
Jupiter! serva, obsecro, haec nobis bona. Patres conscripti, per 
majestatem populi Romani subvenite misero ; ite obviam injuriae. 
Magna vis est in virtutibus : eas excita, si forte dormiunt. Semelae 
Deus, " Elige," ait : " nullam patiere repulsam. Quoque magis 
credas, Stygii quoque conscia sunto numina torrentis.*' Reges 



64 INFINITIVE MOOJ>. 

honorantor. Monemini. Primus equum phaleris insignem vietof 
babeto. Pythio Apollini donum mittitote, lasciviam a vobis pro- 
hibetote. Tu ne viola Cererem. Nimium ne crede colori. 
Quaeso, animo ne desponde. Ne qua meis esto dictis mora ; neve 
quis ob inceptum subitum mihi segnior ho, Fac, ne quid aliud 
cures, nisi ut quam commodissime convalescas. Cave facias. 
Nolite id velle, quod fieri non potest. Cura ut valeas. 

Amicitia regi Anliocho cum populo Romano his legibus esto. 
Excedito urbibus, agris, vicis, castellis cis Taurum monlem usque 
ad Tanaim amnem. Divis omnibus ponliflces, singulis flamines 
sunto : virginesque Vestales in urbe cuslodiunto ignem sempiter- 
uum. Non satis est pulchra esse poemata : dulcia sunto, et quo- 
cunque volunt, animum auditoris agunto. Ad Rubiconem flumen 
Caesar, " Eatur," inquit, " quo deorum ostenta et inimicorum ini- 
quitas vocat. Jacla alea esto." . Cura, ut quam primum venias. 
Magnum fac animum habeas et spem bonam. Noli, Lupe, ex taci- 
turnitate nostra, quid aut probemus aut improbemus, judicare. 
Cave, si me amas, existimes, me, quod jocosius scribam, abjeeisse 
curam reipublicae. 



INFINITIVE MOOD. 

§ 268. Solent diu cogitare omnes, qui magna negotia voJunfc 
agere. Pelopidas non dubitavit, simul ac conspexit hostem, con- 
iligere. Postulabimus nobis illud, quod dubium sit, concedi. A 
Milonis inimicis ssepissime dicitur, csedem, in qua P. Clodius occi- 
sus est, senatum judicasse, contra rempublicam esse factam. 
Dianse Ephesiae fanurn communiter a civitatibus Asiae factum fama 
ferebat. PJerique amicos eos potissimum diligunt ex quibus spe- 
rant se maximum fructum esse capturos. Britanni obsides daturos/ 
quaeque Caesar imperasset, sese facturos polliciti sunt. Me Athe- 
nis audire ex Phaedro meo memini, Gellium Athenis philosophos in 
unum locum convocasse. Nonne meministi clamare te, omnia 
periise. Ego Q,. Scaevolam augurem memoria teneo, cum esset 
summa senectute, quotidie facere omnibus conveniendi sui potesta- 
tem. Recordor longe omnibus unum anteferre Demosthenem. Et 
me absentem, et meos praesentes a te defensos esse memini. Me- 
moria. tenetis, Cotta et Torquato consulibus, complures in Capitolio 
res de coelo esse percussas. Habemus senatus consullum, quo ex 
senatus consulto confestim interfectum te esse, Catilina, convenit. 
Non satis est reprehendisse peccantem, si non doceas recti viam. 
Cato affirmat, se vivo Pontinium non triumphare. Nervii, quae 
imperarentur, facere dixerunt. Caesar intelligebat, magno cum 
provincial periculo futurum, ut homines bellicosos, populi Romani 
inimicos, locis patentibus maximeque frumentariis finitimos haberet. 
Pompeius dixerat, priusquam coneunerent acies ; fore, uti exereiius 
Caesaris pelleretur. 



INFINITIVE MOOD. 65 



Infinitive Mood as a Subject. 

§ 269. Nod referre benefices gratias et est trope, et apud 
omnes habetur : parentes suos Don amare impium est. Rari sunt 
casus, etiamsi graves, naufragium facere. vehieulo everti 5 ab 
horaine homini periculum quotidianum. Turpe est aliud loqui, 
aliud sentire : quanto turpius aliud scibere. aliud sentire ! Nihil 
est aliud pulchre et oratorie dicere. nisi optimis sententiis verbis- 
que lectissimis dicere. Quid est aliud tcllere e vita vita? soeieta- 
tem. quam tollere amicorum colloquia absentium ? Negate sane, 
si voles, peeuniam aceepisse. P. Deeius dixit, sibi in somnis 
visum esse, cum in mediis hostibus versaretur, occidere cum maxi- 
ma gloria. 

Fugere cum patria nostra oppugnatur est turpe. Compescere 
linguam non minima est virtus. Videre solem est jucundum. 
Heu ! quam difficile est crimen non prodere vuku ! In scientia 
excellere pulchrum est ; sed nescire turpe. Aliud est Latine, aliud 
grammatice loqui. Emori fortiter est nobilius. quam vivere turpi- 
ter. Facile est opprimere innocentem. 

Intra duodecim ferme annos. consules fuere Metelli. aut censo- 
res aut triumpbarunt amplius duodecim; ut appareat quemadmo- 
dum urbium imperiorumque, ita gentium fortunam nunc florere, 
nunc senescere. nunc interire. Convenit inter omnes non liberta- 
tem Modesto deberi. quia non sit data. Credibile est hominum 
causa factum esse mundum. quaeque in eo shit omnia. Theophras- 
tus spoliavit virtutem suo decore, quod negavit. in ea positum esse 
beate vivere. 

Verum est amicitiam. nisi inter bonos. esse non posse. Si mi- 
nus intelligitur quanta vis amicitiae coucordia?que sit. ex dissensi- 
onibus ac diseordiis percipi potest : qua? em'm domus tarn stabilis, 
quae non odiis atque dissidiis funHitus possit everti. Victorem par- 
cere victis aequum est. Ad salutem civium inventas esse leges 
constat. Legem brevem esse oporlet, quo facilius ab imperitis 
teneatur. 



Injinitive Mood as an Object. 

§ 270. Ferre laborem consueiudo docet. Epaminondas can- 
tare ad chordarum sonum deems est a D*onvsio. A Graecis Galli 
urbes moenibus cingere didicerunt Oderunt peccare boni virtutis 
amore. Maesta civitas fuit. vinci insaeta. Agricola fuit peritus 
obsequi. eruditu-que utilia honestis miscere. Ut^rque princeps 
oplimus erat. dignu^que alter eligi. alter eli^ere. Me non primum 
cum Pompeio, deinde cum bonis esse ? Tene hoc, Atli. dicere, 
tali prudemia praeditum ? Me miserum ! te in tantas eerumnas 
propter me incidisse ! Consulis alterius. quum nihil aliud ofTende- 
rit. nomen invisum civitati fuit. Nimium Tarquinios regno assu- 

6* 



66 INFINITIVE MOOD. 

esse 3 initium a Prisco factum ; regnasse deinde Servium Tullium 5 
nescire Tarquinios privatos vivere. Tullum Hostilium populas 
regem jussit. 



Infinitive without a Subject. 

§ 271. Caesar maturavit ab urbe proficisci. Pelopidas non 
dubitavit, simul ac conspexit hostem, confligere. Luna plena 
aestus maximos in oceano efftcere consuevit. Verus patriae diceris 
esse pater. Lectitavisse Platonem studiose Demosthenes dicitur. 
Terentii fabellae propter elegantiam sermonis putabantur a C. 
Laelio scribi. Pons in Ibero prope erTeclus nuntiabatur. Ultra 
Amazoncs Hyperborei esse memorantur. Regnante Lucio Tar- 
quinio Superbo Sybarim et Crotonem Pythagoras venisse reperi- 
tur. Miltiades, mullum in imperils magistratibusque versatus, non 
videbatur posse esse privatus, presertim quum consuetudine ad 
imperii cupiditatem trahi videretur. Modo nuntiatus est Silius 
Italicus in Neapolitano suo inedia vitam finisse. Judicem me 
esse, non doctorem volo. Timoleon maluit se diligi, quam metui. 

Volo el esse et haberi gratus. JElius Sloicus esse voluit5 ora- 
tor autem nee studuit unquam, nee fuit. Clodius tribunus plebis 
fieri cupit. Valere malo, quam dives esse. Coepi tibi molestus 
esse. Nuntiatur Afranio, magnos eomitatus, qui iter habebant ad 
Caesarem, ad jQumen constitisse. Juxta Tencteros Bructeri olim 
occurrebant 5 nunc Chamavos et Angrivarios immigrasse narratur. 
Earn Venerem, quae Astarte vocatur, Adonidi nupsissc, proditum 
e*t. Atticum se Calvus noster dici oratorem volebat. 



Infinitive with the Accusative. 

§ 272. Scis me amare verum. Noli oblivisci te esse Coesa- 
rem. Poetse fingunt Briareum habuisse centum brachia et quin- 
quaginta capita. Publius Scipio dicere solebat, nunquam se minus 
otiosum esse quam cum oliosus. nee minus solum, quam cum solus 
esset. Sepulchrum Cyri aperiri Alexander jussit. Socratem que- 
renti cuidam,quod nihil sibi peregrinationes profuissent respondisse 
ferunt, u Non immerito hoc tibi evenit, tecum enim peregrinabe- 
ris." Myndaridem aiuut fuisse, ex Sybaritarum civitate, qui quum 
vidisset fodientem, et altius rastrum allevantem, lassum se fieri 
questus, vetuit eum illud opus in conspectu suo faceie. 

Hesiodus negavit oleae satorem fructum ex ea percepisse quen- 
quam, tarn tarda tunc res erat; at nunc in plantariis seruntur, 
translatarumque altero anno decerpuntur baccae. Fingc aliquem 
nunc fieri sapientem, nondurn esse 5 quam potissimum eliget disci- 
plinam ? 



INFINITIVE MOOD. 67 



Infinitive and Subjunctive after that. 

§ 273. 1* Si potest virtus efficere, ne miser aliquis sit, facilius 
efficiat ut beatissimus sit 5 minus enim intervalli est a beato ad 
beatissimum, quam a misero ad beatum. Si omnia fecit ut sena- 
ret, peregit medicus partes suas. Sol erTecit ut omnia floreant, et 
in suo quaeque genere pubescant. Ante seiieclutem curavi ut bene 
viverem 3 in senectute, ut bene moriar. Scite Chrysippus, ut 
multa, " Qui stadium, " inquit, " currit eniti et contendere debet, 
quam maxime possit ; ut vincat 5 supplantare eum quicum certet 
nullo modo debet/'' 

Nunquam fere parens potest animum inducere,ut naturam ipsam 
vincat, ut amorem in liberos ejiciat ex animo. Romam vcni ante 
diem quintum idus Decembres, nee habui quidquam antiquius 
quam ut Pansam convenirem, ex quo ea de te cognovi, qua? max- 
ime optabam. Si statim navigas, nos Leucade consequere} sin 
te confirmare vis, navem idoneam ut habeas diligenter videbis. 

2. Discipulos moneo ut preeceptores suos non minus quam ipsa 
studia ament, et parentes esse non quidem corporum sed mentium 
credant. Magnopere te hortor, ut non solum orationes mcas, sed 
hos etiam de philosophia libros diligenter legas. Natura impellit, 
ut hominum ccetus studeat parare ea qua? suppeditent et ad cul- 
tural et ad victum. Si non ipso honeslo movemur, ut boni viri 
simus, sed militate aliqua ac fruclu, callidi sumus, non boni. 
Pompeium monere non desistimus, ut magnam hanc infamiam 
fugiat : sed plane nee precibus nostris nee admonitionibus relinquit 
locum. Librum proxiine scripsi de optimo genere dicendi, quam 
dicam tuis ut describant, et ad te mittant. Quum Athenienses 
Delphos misissent consultum, quidnam facerent de rebus suis, 
Pythia respondit, ut moenibus ligneis se munirent. Caesar Trebo- 
nio magnopere mandaverat, ne per vim oppidum expugnari pate- 
retur. Mandat Caesar Voluseno, uli exploratis omnibus rebus, ad 
se quam primum revertatur. Hoc ei quern instituo primum praeci- 
piam, quascunque causas erit acturus, ut eas diligenter penitusque 
cognoscat. Edicere est ausus Piso, ut senatus ad vestilum redi- 
ret. Pestilentia civitatem adorta, coegit senatum imperare decem- 
viris ut libros Sibyllinos inspicerent. Dictator tribunis militum 
imperavit, ut sarcinas in unum conjici juberent. 

4. Mi qui Grsecia? formas rerumpublicarum dederunt, corpora 
juvenum firmari labore voltierunt. Quum aliquem apud te lauda- 
vero tuorum familiarium, volam ilium scire ex te me id fecisse. 
Volo uti mini respondeas, numquis ex toto collegio legem sit ausus 
ferre praster unum te. 

Nunquam ego a diis immortaUbus optabo, Quirites, invidia? mese 
levandaa causa, ut L. Catilinam ducere exercitum hostium audi- 
atis 5 sed triduo audietis. Optabat Caligula ut populus Romanus 
unam cervicem haberet. Natura non patitur ut aliorum spoliis 



68 PARTICIPLES. 

facilitates nostras augeamus. Augustus dominum se appellari, ne 
a liberis quidem aut nepotibus suis passus est. 

5« Dolet me, quod stomacharis. Mea facta probari abs te, 
gaudeo. 6. Multum interest inter dare et accipere. Quid crimen 
dicis, prseter amare ; meum ? 



PARTICIPLES. 

§ 274. 1# Cicero, per legatos cuncta edoctus, prsetoribus im- 
perat. Aliquamdiu Latinse legiones, longa societate militiam Ro- 
manam edocla?, restabant. Nostra legens utere tuojudicio. Mum- 
mius fuit argutus orator, sed fugiens non modo dicendi, verum 
etiam cogitandi laborem. Lex est recta ratio, imperans honesta, 
prohibens contraria. Succenso templo Jovis optimi maximi, Vitel- 
lius, poenitens facti, in alios culpam contulit. Quam miser est vir- 
tutis famulatus servientis voluptati ! Animalium alia rationis ex- 
pertia sunt, alia ratione utentia. Alexander, Persidis fines aditu- 
rus, Susa urbem Archelao tradidit. Vercingetorix, proditionis 
insimulatus, ad omnia Crimina respondit. 

2. Catonem vidi in bibliotheca sedentem, multis circumfusum 
Stoicorum libris. Tiresiam, quern sapientem fingunt poetae, nun- 
quam inducunt deploranlem caacitatem suam. Vitellius suasit sen- 
atui, ut ad Flavium Sabinum legatos mitteret, pacem, aut certe 
tempus ad consultandum petituros. Alexander moriens annulum 
suum dederat Perdiccae. Illud exploratum habeto, nihil fieri potu- 
isse sine causa. Siculi ad meam fidem, quam habent spectatam 
jam et diu cognitam, confugiunt. Romani in Asia pecunias mag- 
nas collocatas habent. Domestica cura te levatum volo. Legio- 
nes, bello confecto, missas fieri placet. Lacedsemoniis nulla res 
tanto fuit damno, quam disciplina Ljcurgi, cui per septingentos 
annos adsueverant, sublata. Ad Prusiam regem legatus Quinctius 
Flamininus venit, quern suspectum Romanis et receptus Hannibal 
et belium adversus Eumenem motum reddiderant. Aratus Sicyo- 
nius ad Ptolemseum venit, qui turn regnabat, alter post Alexan- 
driam conditam, petivitque pecuniam ut patriam liberaret. 

Major ex civibus amissis dolor, quam laetilia fusis hostibus fuit. 
Conon plus tristitiae ex incensa. et dirula a Lacedaemoniis patria, 
quam Isetitise ex recuperata cepit. Regnalum est Roma?, ab con- 
dita urbe ad liberatam, annos ducentos quadraginta quatuor. 
Decemviri libros Sibyllinos inspicere jussi sunt, propter lerritos 
homines novis prodigiis. Anno fere octogesimo post Trojam cap- 
tam Pelopis progenies, quae omni hoc tempore Peloponnesi impe- 
rium obtinuerat, ab Heraclidis expellitur. 

R. 6. Alexander milites a populatione Asise prohibuit^ non 
perdenda ea esse praefatus, quae possessuri venerint. Rex He- 
phestionem in regionem Bactrianam misit, commeatus in hiemem 
paraturum. 



PARTICIPLES. 69 

Stultus est qui equum emturus non ipsum inspicit, seel stratum 
ejus ac fraenos. Arsanes igni ferroque Ciliciam vastat, ut hosti 
solitudinem faciat j quidquid usui esse potest corrumpit, sterile ac 
nudum solum quod tueri nequibat relicturus. Catilina ad praepara- 
tum a Manlio in Etruria exercitum proficiscitur, signa illaturus 
urbi. Urutus consul ita praelio uno accidit Vestinorum res, ut 
diJaberentur in oppida, mcenibus se defensuri. 

R. 7. ^Edem in capitolio Jovi optimo maximo bello Sabino 
faciendam vovit Tarquinius. Epistolam meam pervulgatam esse 
non mo!este fero ; quin etiam ipse multis dedi describendam. 
Mummius tam rudis fuit, ut, capta Corintho, quum maximorum 
artificum perfectas manibus tabulas ac statuas in Italiam portandas 
locaret, juberet praedici conducentibus, si eas perdidissent novas 
reddituras. Quo facilius urbs adiretur, Augustus triumphalibus 
viris ex manubiali pecunia. vias sternendas distribuit. 

Athenienses sua omnia, quae moveri poterant, partim Troezena, 
partim Salamina asportarunt, arcemque sacerdotibus paucisque 
majoribus natu, ac sacra procuranda, tradunt. Publius Cornelius 
cum omnibus matronis Ostiam ire jussus est obviam Deae, et in 
terram elatam tradere earn ferendam matronis. Hanc epistolam 
scripsi ante lucem, ad lychnuchum ligneolum, qui mihi erat perju- 
cundus, quod eum te aiebant, quum esses Sami, curasse facien- 
dum. Partitis post victoriam omciis, Antonius Orientem ordinan- 
dum, Octavianus veteranos in Iialiam reducendos et municipalibus 
agris collocandos recepit. 



Past. 

%• R. 8. Lex est ratio summa, insita in natura, quae jubet ea 
quae facienda sunt, prohibetque contraria. Omnis respublica con- 
silio quodam regenda est, ut diuturna sitj id autem consilium aut 
uni tribuendum est, aut delectis quibusdam, aut suscipiendum est 
multitudini atque omnibus. Multi scriptores, de Iliacis dicentes, 
Myrmidonum regionem Thessaliam vocant 3 tragici frequentissime 
id faciunt ; quibus minime id concedendum. 

Eadem in senatu sed minore apparatu agenda; multis enim aliis 
relinquendus dicendi locus, vitanda etiam ingenii ostentationis sus« 
picio. Esse praestantem aliquam aeternamque naturam, et earn 
suspiciendam admirandamque hominum generi, pulchritudo mundi 
ordoque rerum ccelestium cogit confiteri. Res gestae Romanorum 
neque cum Graecis, neque ulla cum gente sunt conferenda. Non 
mihi videtur, qudd hi venerunt, alius nobis sermo esse quserendus, 
sed dicendum dignum aliquid horum auribus. 

R. 8. Imminebant Seleucus, Lysimachus, Ptolemaeus, opibus 
jam valentes, cum quibus Eumeni erat dimicandum. Diu mihi 
quaerendus fuisset Aruleno Rustico gener, nisi paratus et quasi 
provisus esset Minucius Acilianus. Sermone Graeco Tiberius, 
maximeque in senatu, abstinuit 5 adeo quidem ut monopolium nom" 



70 GERUNDS AND GERUNDIVES. 

inaturus prius veniam postularit, quod sibi verbo peregrino uten- 
dum esset. 

Quomodo fieri potuif ut Lacedaemon turn bonis uteretur justisque 
regibus, quum esset habendus rex quicumque genere regio natus 
esset? Magis id miserum, consumi senectute, quam earn vitam, 
quae tamen esset reddenda, pro patria potissimum reddere. Cyrus 
justissimus fuit sapientissimusque rex, tamen respublica non max- 
ime expetenda fuisse videtur, quum regerelur unius nutu. Quae 
observanda essent multa ; Numa constituit ; sed ea sine impcnsa. 



Future. 

R. 8. Si Galli bellum facere conabuntur, excitandus nobis erit 
ab inferis C. Marius. Gravissimo Spurinnae vulneri qui fllium 
amisit absens, magno aliquo fomento medendum fuit. Quum 
studia juvenis extra paternum limen proferenda sunt, jam circum- 
spiciendus erit rhetor Latinus ; cujus scholae severitas castitasque 
constet. 

Altius ibunt qui ad summa nituntur, quam qui pra^sumta despe- 
ratione quo velint evadendi, protinus circa ima substiterint 5 quo 
magis impetranda erit venia, si ne minora quidem praeteribo. Ne 
sit praeceptor dissimulator ecrum quae erunt emendanda, simplex 
in docendo, patiens laboris, assiduus potius quam immodicus. 
Quum ad eas in studiis vires pervenerit puer, ut prima rhetorum 
praecepla mente consequi possit ; tradendus ejus artis magistris 
erit. 

3. Nemo, cunctam intuens terram, de divina providentia dubi- 
tabit. Alexandri, vix ingressi flumen, subito horrere artus et rigere 
cceperunt. Rex epistolam Parmenionis Philippum legere jubet, 
nee a vultu legentis movit oculos, ratus se aliquas conscientioe 
notas in ipso ore posse deprehendere. Alexander, quam regionem 
Darius petisset omni cura vestigans, tamen explorare non poterat5 
more quodam Persarum arcana regum mira celantium fide. 

Lectica qua vehebatur Tiberius vepribus impedita, exploratorem 
viae, primarium cohortium centurionem, stratum liumi paene ad 
necem verberavit. Omnia nos desiderata magis quam assidue 
percepta delectant. Quaedam serpentes, ortse extra aquam, simul 
ac primum niti possunt, aquam persequuntur. Dionysius cultros 
meluens tonsorios, candenti carbone sibi adurebat capillum. 



GERUNDS AND GERUNDIVES. 

§ 275. Non corpori solum subveniendum est, sed menti atque 
animo multo magis. Grsecis utendum erit vocabulis. Eudoxus 
sic opinatur, Chaldaeis minime esse credendum. Nemo unquam 
sapiens proditori credendum putavit. Suo cuique judicio utendum 
est. Aguntur bona multorum civium, quibus est a vobis consu- 



GERUNDS AND GERUNDIVES. 71 

lendum. Aliquando isti principes, et sibi ; et ceteris, populi Ro- 
mani universi auctoritati parendum esse fateantur. Equidem 
efferor studio patres vestros videndi. 

Lex Cornelia definite potestatem Pompeio civitatem donandi 
dederat. Legati Germanorum a Caesare petebant, sibi uti potes- 
tatem faceret in Ubios legatos mittendi. Romse privatis jus non 
erat vocandi senatum. Consul experiendi animos militum causa 
parumper moratus est. Nulla causa justa cuiquam esse potest 
contra patriam arma capiendi. Injurias ferendo majorem laudem, 
quam ulciscendo, mereberis. 

IF. R. 2. Agebat infelicem Alexandrum furor aliena devas- 
tandi, et ad ignota mittebat. Dialectica est ars vera ac falsa 
dijudicandi. 

Ita nati sumus ut et agendi aliquid et diligendi aliquos principia 
in nobis contineremus. Graecorum morbus fuit in literarum inuti- 
lium studiis occupari 5 et Romanos quoque invasit inane studium 
supervacua discendi. 



Gerund. 

III. R. I. Avari homines non solum libidine augendi cruci- 
antur, sed etiam amiltendi metu. Parsimonia est scientia vitandi 
sumptus supervacuos, aut ars re familiari moderate utendi. Ut 
quisque optime dicit, ita maxims dicendi difficullatem pertimescit. 

Epaminondas erat studiosus audiendi j ex hoc enim facillime 
disci arbitrabatnr. Magna pars Babyloniorum constiterat in mu- 
ris avida cognoscendi Alexandrum. Consuetudo exercitatioque 
et intelligendi prudentiam acuit ; et eloquendi celeritatem incitat. 



Gerundives. 

III. R. 1. Romulum et Remum cupido cepit in iis locis, ubi 
expositi et educati erant, urbis condendae. Hannibal opinionem 
de se auxit, conatu tarn audaci trajiciendarum Alpium. Omnia 
judicia aut dislrahendarum controversiarum aut puniendorum mal- 
eficiorum causa reperta sunt. Aut voluptates omittuntur majorum 
voluptatum adipiscendarum causa, aut dolores suscipiuntur majo- 
rum dolorum effugiendorum causa. Sustinendi muneris propter 
imbecillitatem difficultas minime cadit in majestatem Dei. Quae 
Marius gloriosa modo, neque belli palrandi cognovit. 

Non negatur Demosthenem summam vim habuisse dicendi, sed 
constat quoque eum Platonis studiosum audiendi fuisse. Paci3 
inter cives conciliandae te cupidum esse laetor. Zeno Eleaticus 
omnia perpessus est, potius quam conscios delendae iyrannidis 
indicaret. Verum est si quis ignarus sit faciendae ac poliendae 
orationis ; eum non posse id ipsum quod sciat diserte dicere. 



72 GERUNDS AND GERUNDIVES. 



Gerunds. 

IIT. R. 2. In culice natura telum ita formavit, ut fodiendo 
acuminatum pariter, et sorbendo fistulosum esset. Limus ranas 
generat truncas pedum ; mox apta natando crura dat. Apamese 
ciim essem, multarum civitatum principes ad me delulerunt, sum- 
tus decerni legatis nimis magnos, ciim solvendo civitates non 
essent. Pompeii theatrum, igne fortuito haustum, Tiberius ex- 
structurum pollicitus est, quod nemo e familia restaurando suffi- 
ceret. 

Gerundives. 

ITT. R. 2. Lignum aridum materia est idonea eliciendis 
ignibus. Ver tanquam adolescentiam signiflcat, futurosque fructus 
ostendit 5 reliqua tempora demetendis fructibus et percipiendis 
accommodata sunt. Sunt nonnulli acuendis puerorum ingeniis 
non inutiles lusus. Cleanthes aquam hausit ; et rigando hortulo 
locavit manus. Neque mihi licet, neque est integrum, ut meum 
laborem hominum periculis sublevandis non impertiam. Materies 
ex Libano monte, ratibus et turribus faciendis, vehebatur. Rubens 
ferrum non est tundendo 7 nee donee excandescat. Charta empo-f 
retiea non est scribendo, et mercium involucris usum prsebet. 

Galli Transalpina haud procul inde ubi nunc Aquileia est locum 
oppido condendo ceperunt. Decemviros legibus scribendis intra 
decern annos creavit populus Romanus, et e republica sustulit. 
Conciliator nuptiarum filiae Attici cum Vipsanio Agrippa, fuit M. 
Antonius, triumvir reipublica? constituendse. Jam filii Anci prope 
puberem setatem erant 5 eo magis Tarquinius instare ut quampri- 
mura comitia regi creando flerent. 



Gerunds. 

III. R. 3. Non solum ad discendum propensi sumus, sed 
etiam ad docendum. Bene sentire, recteque facere satis est ad 
bene bcateque vivendum. Ut ad arandum bos, ad indagandum 
canis, sic homo ad duas res, ad intelligendum et agendum nalus 
est. Reprehendebatur Caesar, quod inter spectandum epistolis 
libellisque legendis aut rescribendis vacaret. Palus Romanos ad 
jnsequendum tardabat. Mores puerorum se inter ludendum sim- 
plicius detegunt. Flagitiosum est, eum, a quo pecuniam ab absol- 
vendum acceperis, condemnare. Equi ante domandum ingentes 
tollunt animos. Non solum est oraloris docere, sed pliis eloquen- 
tia circa movendum valet. 

Quanto malurior oliva2 bacca, tanto pinguior succus, mimisque 
gratus ; optima autem setas ad decerpendum, incipienle bacca 
nigrescere. Optimum est ut ii qui prsesunt reipublica?, legum 



GERUNDS AND GERUNDIVES. 73 

similes sint, quae ad puniendum non iracundia, sed aequitate ducun- 
tur. Alexander accepto poculo epislolam medico tradidit, atque 
ita inter bibendum oculos in vultum legentis intendit. 



Gerundives. 

III. R. 3. Qui se ipse novit, aliquid sentiet se habere divi- 
num, intelligetque quanta instrumenta habeat ad apisccndam sapi- 
entiam. Pythagoras Babyloniam ad perdiscendos siderum motus 
originemque mundi profectus est 5 inde Cretam et Lacedaemona, 
ad cognoscendas Minois et Lycurgi leges, contendit. Palpebrse, 
quae sunt tegmenta oculorum, mollissimse tactu, aptissime factae et 
ad claudendos pupulos ne quid incideret, et ad aperiendos. Homo 
magna habet instrumenta ad obtinendam adipiscendamque sapien- 
tiam. Natura animum hominis sensibus ornavit ad res percipien- 
das idoneis. E terras cavernis ferrum elicimus, rem ad colendos 
agros necessariam. Multiludo pecudum partim ad vescendum, 
partim ad cultus agrorum, partim ad vehendum, partim ad corpora 
vestiendu facta est. 

Nemo ad dandam veniam difficilior est, quam qui illam petere 
ssepius meruit. Si et me et Taciturn probas, de Rufo quoque 
necesse est idem sentias, quum sit ad connectendas amicitias vel 
tenacissimum vinculum morum similitudo. 

Gerunds. 

Ill, R. 4. Paulatim recipiendo in civitatem socios Italicos, 
qui arma aut non ceperant aut deposuerant, maturius vires civitatis 
refectae sunt. Equidem puto virtutem hominibus instituendo et 
persuadendo non minis et vi ac melu tradi. Socrates percunc- 
tando atque interrogando elicere solebat eorum opiniones quibus- 
cum disserebat. Lycurgi leges erudiunt juventutem venando, 
currendo, esuriendo, sitiendo. algendo, aestuando. 

Nihil agendo homines male agere discunt. Homines ad Deum 
nulla re propius accedunt, quam salutem hominibus dando. Fac 
tibi jucundam vitam, omnem pro ilia solliciludinem deponendo. 
Convenit quum in dando munificum esse, turn in exigendo non 
acerbum. Prohibenda maxime est ira in puniendo 5 nunquam 
enim, qui iratus accedet ad poenam, mediocrhatem iilam tenebit, 
quae est inter nimium et parum. Non potest exercitum is conti- 
nere imperalor, qui se ipsum non continet, neque severus esse in 
judicando, qui alios in se severos esse judices non vult. Nullum 
est tanlum malum quod non pulem impendere : sed quum plus in 
metuendo ma!i sit, quam in ipso illo quod timetur, desino. Nee 
Aristotelem in philosophia. deterruit a scribendo amplitudo Plato- 
nis, nee rose Aristoteles, admirabili quadam scientia et copia cete- 
rorum studia restinxit. Facere recte cives suos princeps bonus 
faciendo docet; quumque sit imperio maximus ; exemplo major est. 



74 SUPINES. 



Gerundives. 



II T» R. 4, In voluptate spernenda ac repudianda virtus vel 
maxime cernilur. Exercendum corpus est, ut obedire rationi pos- 
sit, in exsequendis negotiis et in labore tolerando. Difficilis res, 
ac multiim et saepe quaesita, suffragia, in magistratu mandando, 
aut reo judicando, aut lege sciscenda, clam an palam ferre melius 
esseL ftlulii in equis parandis adhibent curam ; in amicis eligendis 
negligentes sunt. 

Sancitum est jure civili, ut in prsediis vendendis vitia dicerentur, 
quas nota essent venditori. Quis nescit maximam vim existere 
oratoris in hominura mentibus, vel ad iram, aut ad odium, aut dol- 
orem incitandis, vel ab hisce iisdem permotionibus ad lenitatem 
misericordiamque revocandis ? Exercenda est memoria, ediscen- 
dis ad verbum quam plurimis et nostris scriptis et alienis. Lo- 
quendi elegantia expolitur scientia literarum, augeturque legendis 
oratoribus et poetis. 

SUPINES. 

§ 276« !• Philippus iEgis a Pausania, quum spectatum ludos 
iret, juxta theatrum occisus est. Divitiacus Romam ad senatum 
venit, auxiiium postulatum. In castra ^Equorum legati ab Roma 
venerunt questum iujurias, et ex fcedere res repetitum. Perdiccas 
iEgyptum oppugnatum adversus Ptoiemoeum erat ]>rofectus. 
Veientes, pacem petitum, oratores Romam mittunt. Hannibal 
invictus patriam defensurn revocatus est. 

I2» Ad Cn. Pompeium multi mortales oratum in Albanum 
obsecratumque venerunt, ne meas forlunas desereret. Fabius 
Pictor Delphos ad oraculum missus est, sciscitatum quibus preci- 
bus suppliciisque deos possent placare Romani. Rello Helvetio- 
rum coufecto, totius fere Galliae legati ad Csesarem graiulatum 
convenerunt. Galli gallinacei norunt sidera, et ternas distinguunt 
horas interdiu cantu ; cum sole cubitum eunt, quartaqae castrensi 
vigilia. ad auras laboremque nos revocant. Praefecti regis Persa- 
rum legatos miserunt Athenas questum, quod Chabrias adversum 
regem beilum gereret cum iEgyptiis. 

Venerunt emtum locum senatorium non solum veteres Agrigen- 
tini, sed etiam ncvi : faetumque est ut pretio novns vinceret, liter- 
asque a praelore auferret. Vejentes adversa pugna subacti, pacem 
petitum oratores Romam mittunt. Petentibus Saguntinis, ut qua- 
tenus tuto possent Italiam spectatum irent, duces dati liferseque 
per oppida missaa ut Hispanos comiter acciperent. Hannibal in 
Italia invictus, patriam adversus P. Scipionem defensurn revocatus 
est, fllium ejus, quern ipse primum apud Rhodanum, iterum apud 
Padum, tertio apud Trebiam fugaverat. 

II. R. 4. Certos homines dimisit, ut classem arcesserent. 
Hue veni te ex difficultatibus ereplurus. Turn ex consilio patrum 



ADVERBS. lO 

Romuius legatos circa vicinas gentes misit, qui socielaiem pete- 
rent. Copias suas Caesar in proximum collem subducitj equita- 
tumque, qui sustineret hostium irapelum, misit. Is praefectos tribu- 
nosque militum in finitimas civitales, fruinenli petendi causa dimi- 
sit. Darius, rex Persarum, miltit cum parte copiaium Megabyzum 
ad subigendam Thraciatn. (-aisar ad cohortandos milites decu- 
currit. 

In templum eonfugit, deos auxilium imploraturus, atque oracu- 
lum consulturus. Ad flumen abluturus sanguinem inivit. Castra 
oppugnatum venerunt. Exclusi eos, quos tu mane ad me saluta- 
tum miseras. Hippias nuper ad tuendum saltum ab rege missus 
erat. 

HI, Quo brevior eo dilucidior et cognitu facilior narratio fiet. 
Difficile dictu est quantopere couciliet animos hominum comitas 
aflfabilitasque sermonis. Cito nequitia subrepit, virtus difficilis 
kiventu est, rectorem ducemque desiderat. Quid est tarn jucun- 
dum cognitu atque auditu, quam sapientibus senlentiis, gravibus- 
que verbis ornata oratio ? Egeo consilii 5 quid optimum factu 
videbitur facies. 

Hannibal, incredibile dictu, biduo et duobus noctibus Adrume- 
tum pervenit, quod abest a Zaraa circiter millia passuum trecenta. 
Humanus animus cum nullo alio, nisi cum ipso Deo, si hoc fas est 
dictu, comparari potest. Quorsum haec tam multa de Maximo? 
ut videatis nefas esse dictu miseram fuisse talem senectutem. 



ADVERBS. 

§ 277« Na? illi vehementer errant, si illam meam pristinam 
lenitatem perpetuam sperant futuram. Quos ego orno ? nempe 
eos, qui ipsi sunt ornamenta reipublicse. Nives in alto mari non 
eadunt. Laudibus haud minus quam preemio, gaudent militum 
animi. A nostro juvene nos non amari plane intelligo. Collis 
praesidio a Gallis non nimis firmo tenebatur. Non unquam alias 
ante tantus terror senatum invasit. Julius Csesar Corneliam, Cin- 
nse quater consulis filiam, duxit uxorem. Juno audierat hinc popu- 
lum late regem, belloque superbum, venturum excidio Libyae. 
Vibius est poeta ineptus : nee tamen scit nihil, et est non inutilis. 
Agesilaus fuit corpore exiguo et claudus altero pede : quae res 
etiam nonnullam arTerebat deformitatem. Populus solet non nun- 
quam dignos praBterire. Aperle adulantem nemo non videt. Epic- 
rates debebat nullum nummum nemini. Adventus noster nemini 
ne minimo quidem fuit sumtui. Nunquam Scipionem ne minima 
quidem re orTendi. Nemini nihil satis est. Pisone consule senatui 
non solum juvare rempublicam, sed ne lugere quidem licebat. 
Non modo proditori, sed ne perfugee quidem locus in meis castris 
cuiquam fuit. 

Cato escam malorum voluptatem appellat, quod ea. videlicet 
homines capiantur, ut hamo pisces. Syphaceui regem in trium- 



76 CONJUNCTIONS ARRANGEMENT. 

pho ductum Polybius, haudquaquam spernendus auctor, tradit. 
Ita sum afflictus, ut nemo unquam. Non sum inscius, esse utilita- 
tem in historia, non modo voluptatem. Non ignoro quam sint 
incerti animi hominum. Conon saepe Agesilai consiliis obstitit : 
neque verd non fuit apertum, si ille non fuisset, Agesilaum Asiam 
Tauro tenus fuisse erepturum. Athenienses Alcibiadem nihil non 
efficere posse ducebant. Series non modo. quod non possunt, sed 
ne quantum possunt quidem ; coguntur. 



CONJUNCTIONS. 

§ 278. Deus solus potest esse arcbitectus et rector eoeli et 
terras. Jn praelio cita mors venit, aut victoria laeta. Orandum 
est, ut sit mens sana in corpore sano. Rex eris, si recte facis. 
Homines proniores sunt ad voluptatem, quam ad virtutem. Virtus 
eripi nunquam potest ; neque naufragio, neque incendio amittitur. 
Durate, et vosmet rebus servate secundis. Haec est mea, et hujus 
fratri mei germani patria. Quatuor sunt elementa, ignis, aer, 
terra, aqua. Et monere, et moneri proprium est verse amicitiae. 
Sapiens et prselerita grate meminit, et praesentibus ita potitur, ut 
animadvertat, quanta sint ea, quamque jucunda. Veneti et naves 
habent plurimas, et scientia atque usu nauticarum rerum reliquos 
antecedunt, 



ARRANGEMENT. 

§ 279. C. Asinius Pollio Ciceroni salutem dicit. Verum decus 
in virtute positum est. Omnis virtus in actione consistit. Vacare 
culpa, maximum est solatium. Civile bellum pemicosissimum est. 
Nihil in hoc mundo fieri sine Deo potest. Promissa tua memoria 
teneas. Terra circum solem volvitur. Homo doclus in se sem- 
per divitias habet. Dictum est igitur ab eruditissimis viris, nisi 
sapientem, liberum esse neminem. Quid est enim libertas 1 potes- 
tas vivendi, ut velis. Sensit in se itum esse Brutus. Avide ita- 
que se certamini obtuKt. Huic homini parcetis igitur, judices, 
cujus tanta peccata sunt. Arisloteles quidem ait, omnes ingenio- 
sos melancholicos esse. Ego ne utilem quidem arbitror esse nobis 
futurarum rerum scientiam. Iphicrates fuit talis dux, ut ne de 
majoribus, natu quidem ei quisquam anteponeretur. Codrus pro 
patria mortuus est. Stultus non novit silentium servare. Miltia- 
des Persas vicit in pugna Marathonia. Ut umbra corpus sequitur, 
sic virtutem gloria. Sunt facta verbis difficiliora. Suavis est 
laborum praeteritorum memoria. An piscatorem piscis amare 
potest ? Aut prodesse volunt, aut delectare, poetae. Non, quae 
praeteriil, hora redire potest. Dici beatus ante obitum nemo debet. 
Ingratus est homo, qui non benencium reddit. Civis est is, qui 
patriam suam diligit. 



PROSODY. 



CAESURA. 



1. Ipse dei clypeus terra cum tollilur ima, 
Mane rubet j terraque rubet cum conditur ima. 

2. En, proles antiqua redit 5 concordia, virtus, 
Cumque fide pietas aha cervice vagantur. 

3. Robora nee cuneis, et olentem scindere cedrum, 
Nee piaustris cessant vectare gementibus ornos. 

4. Sponte tuus florebit ager cessante juvenco; 
Ditior oblatas mirabitur incola messes. 

5. Non propter vitam faciunt patrimonia quidam, 
Sed, vitio ceeci, propter patrimonia vivunt. 

6. Sol fugit, et removent subeuntia nubila ccelum, 

Et gravis, effusis, decidit imber, aquis. 

7. Quod si quis monitis tardas adverterit aures, 

Heu, referet quanto verba dolore mea ! 

8. Arte laboratae vincuntur ab sequore puppes. 

Tu tua plus remis brachia posse putes ? 

9. Casta placent superis ; pnra cum veste venite, 

Et manibus puris sumite fontis aquam. 

10. Corpora sive rogus flamma, seu tabe vetustas 
Abstulerit, mala posse pati non ulla putetis. 

11. Multa dies, variusque labor mutabilis aevi, 
Retulit in melius 5 multos alterna revisens 
Lusit, et in solido rursus fortuna locavit. 

12. Allernis idem tonsas cessare novales, 

Et segfnem patiere situ durescere campumj 
Aut ibi flava seres, mutato sidere, farra. 

7* 



78 C^SURA. 

13. Lucus erat longo nunquam violatus ab sevo ; 
Obscurum cingens connexis aera rami's, 

Et gelidas, alte summotis solibus, umbras. 

14. Interea pax arva colat; pax Candida primum 

Duxit araturos sub juga curva boves. 
Pace bidens vomerque nitent j at tristia duri 
Militis in tenebris occupat arma situs. 

15. Non domus et fundus, non aeris acervus et auri 
iEgroto dornini deduxit corpore febres, 

Non animo curas. Valeat possessor oportet ; 
Si comportatis rebus bene cogitat uti. 

16. Hie sedes augusta dese, templique colendi 
Religiosa silex, densis quam pinus obumbrat 
Frondibus, et nulla lucos agitante procella, 
Stridula coniferi modulantur carmina rami. 



1. Non ego falsa loquar : ter acutum sustulit ensem ; 

Ter male sublato recidit ense manus. 

2. Sed timor et pielas crudelibus obstilit ausis ; 

Castaque mandalum dextra refugit opus. 

3. Cor pavet admonitu temeratae sanguine noctis, 

Et subitus dextree praepedit ossa tremor. 

4. Postque venit tacilus, fuscis circumdatus alis, 

Somnus. et incerto somnia vana pede. 

5. Lite vacent aures, insanaque protinus absint 

Jurgia : differ opus ; livida lingua, tuum. 

6. Navita non moritur fluctu, non euspide miles : 
Oppida, funereij pollent, immunia lethi. 

7. Conditor Iliados cantabitur, alque Maronis 
Altisoni, dubiam facientia, carmina, palmam. 

8. Qua se cunque furens medio tulit agmine virgo, 
Hac Aiuns subit, et tacitus vestigia lustrat. 

9. Tunc Maia genitum, qui fervida dicta reportet, 
Imperat acciri. Cyllenius astit.it ales, 
Somniferam quatiens virgam, tectusque galero. 

10. Paret Atlantiades dictis genitoris, et inde 
Summa pedum propere plantaribus illigat alis> 

Obnubiique comas, et temperat astra galero. 

11. Principio. mare mirantur non reddere majus 
Naturam, quo sit tantus decursus aquarum, 
Omnia quo veniant ex omni fiumina pnrte. 



SYNAL^PHA AND ECTHLIPSIS. 79 

12 Jamque, per emeriti surgens confinia Phoebi, 
Titanis, late inundo subvecta silemi, 
Rorifera. gelidum tenuaverat aera biga. 

13. Tale tuum carmen nobis, divine poeta, 

Quale sopor fessis in gramine 3 quale per eestum 
Dulcis aquae saliente sitim restinguere rivo. 

14. Ut sylvae foliis pronos mutantur in annos, 
Prima cadunt; ita verborum vetus interit aetas, 
Et juvenum ritu rlorent modo nata vigentque. 

15. Hie radiant flores, et prati viva voluptas, 
Ingenio variata suo; iulgentihus ill io 
Surgunt strata toris ; hie mollis panditur herba, 
Solicitum curis non abruptura soporem. 

16. Quod caret alterna. requie, durabile non est. 

Haec reparat vires, fessaque membra novat. 
Arcus, et arma tuse tibi sunt imitanda Dianae, 
Si nunquam cesses tendere, mollis erit. 

17. iEquoreae miscentur aquae; caret ignibus aether, 
Caecaque nox premitur tenebris hyemisque suisque. 
Discutiunt tamen has, prsebentque micantia lumen 
Fulmina : fulmineis ardescunt ignibus undae. 

18. Movit et Eoos bellorum fama recessus, 
Qua colitur Ganges, toto qui solus in orbe 
Ostia nascenti contraria solvere Phoebo 
Audet, et adversum fluctus impellit in Eurum. 

19. Hie ver purpureum ; varios hie flumina circitm 
Fundit humus flores; hie Candida populus antro 
Imminet 3 et lentae texunt umbracula vites. 
Hue ades : insani feriant sine littora fluctus. 

20. Dixerat : ille novo madidantes nectare pennas 
Concutit, et glebas fcecundo rore maritat. 

Quaque volat, vernus sequitur color; omnis in herbas 
Turget humus, medioque patent convexa sereno. 

SYNALiEPHA AND ECTHLIPSIS. 

1. Nempe inter varias nutritur sj'lva columnas, 
Laudaturque domus, longos quae prospicit agros. 

2. Vivite felices, meinores et vivite nostri, 

Sive erimus, scu nos fata fuisse volent. 

3. Non agnamve sinu pigeat fcetumve capellae, 

Desertum oblita matre, reiene domum. 



80 SYNAL^PHA AND ECTHLIPSIS. 

4. Res gestae regumque ducumque, et tristia bella, 
Quo scribi possent numero monstravit Homerus. 

5. Nullius addictus jurare in verba magistri, 

Quo mo cuuque rapit tempestas, deferor hospes. 

6. Transit in aesfatem, post ver, robustior annus, 
Fitque valens juvenis : neque enim robustior aetas 
Ulia, nee uberior ; nee, quae magis aestuet, ulla est. 

7. At nisi purgatum est pectus, quae praelia nobis ! 
Quantae turn scindunt hominem cupidinis acres 
Solicitum curae ! quantique perinde timores ! 

8. Poma quoqne, ut primum truncos sensere valentes, 
Et vires habuere suas, ad sidera raptim 

Vi propria nituntur, opisque haud indiga nostrae. 

9. Haec certe deserta loca et taciturna querenti ; 

Et vacuum Zepbvri possidet aura nemus. 
Hie licet occultos proferre impune dolores, 
Si modo sola queant saxa tenere fldem. 

10. Nee rigidi eonterret eum inelementia cceli, 

Frigida nee Boreae vis hyemisque minae. 
Axe statim verso 7 quin protinus exit in auras, 
Veris ut instantis nuncia laeta ferat. 

11. Dissensuque alitur rumor; ceu murmurat alti 
Impacala quies pelagi, cum, flamine fracto, 

Durat adhuc saevitque tumor, dubiumque per sestum 
Lassa recedentis fluitant vestigia venti. 

12. Aut si fata movent, orbi generique paratur 
Humano malura lues 5 terraene dehiscent, 
Subsidentque urbes ? an toilet fervidus aer 
Temperiem ? segetes tellus bifida negabit ? 

13. Utque solent, sumtis in cursu viribus, ire 
Pectore in aima feri praetentaque tela leones ; 
Sic ubi se venlis admiserat unda coortis, 
Ibat in arma ratis, multoque erat ahior illis. 

14. Tune audire potes vesani murmura ponti 

Fortis 1 et in dura nave jacere potes ? 
Tu pedibus teneris positas fulcire pruinas 1 
Tu potes insolitas, Cynthia, ferie nives 1 

15. Qualis ubi Arctois Boreas erupit ab antris, 
Aerios rapido perverrens turbine campos, 
It coelo ferus, et piceas toto aethere nubes 
Insequitur, dant victa locum et cava nubila cedunt. 



SYNiERESIS, SYNCOPE, AND ArOCOPE. 81 

16. Sunt herbae dulces ; sunt, quae mitescere flarama 
Mollirique queant : nee vobis lacteus humor 
Eripitur, nee mella thymi redoleutia florem. 
Prodiga divitias alimentaque mitia tellus 
Suggerit} atque epulas sine csede et sanguine praebet. 

17. Jamque oratores aderant ex urbe Lalina, 
Velati ramis oleae, veniamque rogantes. 

18. Postera vix summos spargebal lumine montes 
Orta dies, cum primum alto se gurgite tollunt 
Solis equi, lucemque elatis naribus efflant. 



SYNiERESIS, SYNCOPE, AND APOCOPE. 

1. Rure levis verno fiores apis ingerit alvee, 

Compleat ut dulci sedula melle favos. 

2. Praetereo sapiens argentea : tolle periclura, 
Jam vaga prosiliet frsenis natura remotis. 

3. Quae super ipse jacens. birsuti more leonis, 
Visceraque, et earnes, oblisisque ossa medullis, 
Semanimesque artus, avidam condebat in alvum. 

4. Di patrii, purgamus agros, purgamus agrestes; 

Vos mala de nostris pellite limitibus. 
Neu seges eludat messem fallacious herbis 5 
Neu timeat celeres segnior agna lupos. 

5. Tempora digereret cum conditor urbis, in anno 

Constituit menses quinque bis esse suo. 
Scilicet arma magis quam sidera. Romule, noras 5 
Curaque finitimos vincere major erat. 

6. Marmora Messalae findit cap r ificus, et audax 

Dimidios Crispi mulio ridet equos. 
At chartis nee furta nocent, et seecula prosunt, 
Solaque non norunt haec monumenta mori. 

7. Perpetuoque comans jam derlorescit oliva ; 

Fugit et aerisonam diva peiosa tubam : 
Fugit lo terris, et jam non ultima virgo 
Creditur ad superas justa voiasse domos. 

8. Tu mihi, supremae praescripta ad Candida callis 
Currenti, spatium praemonstra, callida musa, 
Calliope, requies hominum, diviunque voluptas 5 
Te duce, ut insigni capiam cum laude coronam. 

9. Saucius ille gravi venantum vulnere pectus, 

Turn demum movet arma leo 5 gaudeique comantes 



82 DIJSRESIS, EPENTHESIS, AND PARAGOGE. 

Excutiens cervice toros, fixumque latronis 
Impavidus frangit telum, et fremit ore cruento. 

10. Tunc mihi vita foret dulcis ; nee tristia nossem 

Arrna ; nee audissem corde micanie lubam. 

11. Vehemens, et liquidus, puroque simillimus amni, 
Fundet opes ; Latiumque beabit divite lingua. 

12. Cur eget indignus quisquam, te divite ? Quare 
Templa ruunt antiqua deum ? Cur, improbe, carse 
Non aliquid patriae tanto emetiris acervo ? 

13. Turn dextrae virgam inseruit, qua pellere dulces 
Aut suadere iterum somnos, qua nigra subire 
Tartara et exangues animare assueverat umbras. 

14. Audierant Zephyri vocem gemi\usque dolentis, 

Et mcestis venti congemuere sotiis : 
Audierat rivus, resonumque ad murmura murmur, 
Et questum ad questus, ingeminavit aqua. 

15. Flumina vernantes lambunt argentea campos 5 

Ditior Hesperio, flavet arena, Tago. 
Serpit odoriferas per opes levis aura Favoni, 
Aura, sub innumeris, humida, nata rosis. 

16. Turn patriae festo laetatus tempore, vates 

Desuetae repetit fila canora lyrae; 
Et, resides leni modulatus pectine nervos, 
Pollice feslivo nobile duxit ebur. 

17. Vidistin 7 (quin saepe vides) ut languida marcent 

Lilia, qua? praegravat imber aquae? 
Lento sic periit tabo, sic palluit ilia, 
Ad finem extremo jam properante die. 

18. Strage virum cumulata ratis, multoque cruore 
Plena, per obliquum crebros latus accipit ictus : 
At postquam ruptis pelagus compagibus hausit, 
Ad summos repleta foros, descendit in undas. 

19. Arma procul currusque virum miratur inanes. 
Stant terra defixae hastae, passimque soluti 

Per campos pascuntur equi : quae gratia currum 
Armorumque fuit vivis, quae cura nitentes 
Pascere equos, eadem sequitur tellure repostos. 

DLERESIS, EPENTHESIS, AND PARAGOGE. 

1. Aulai in medio libabant pocula Bacchi 

Impositis auro dapibus, paterasque tenebant. 



DliERESIS, EPENTHESIS, AND PaRRGOGE. 83 

2. Si tibi nulla sitim finiret copia lymphae, 
Narrares medicis 5 quod quanto plura parasti, 
Tanto plura cupis, nulline faterier audes 1 

3. Ilia malo est audax. Slabant cum vestibus atris 
Ante toros fratrum, demisso crine, sorores : 

E quibus una. trahens haerentia viscere tela, 
Imposito frairi moribunda relanguit ore. 

4. Atque hie legatos ^Etola ex urbe remissos, 
Quae referant, fari jubet; et responsa reposcit 
Ordine cuncta suo. Turn facta silentia linguis, 
Et Venulus dicto parens ita farier iufit. 

5. Haec duo praeterea disjectis oppida maris, 
Reliquias veterumque vides monumenta virorum. 
Hanc Janus pater, hanc Saturnus condidit urbem} 
Janiculum huic, illi fuerat Saturnia nomen. 

6. In cava ducuntur quassse navalia puppes, 

Ne temere in mediis dissoluantur aquis. 
Ne cadat, et multas palrnas inhonestet adeptas, 

Languidus in pratis gramina carpit equus. 
Miies, ut emeritis non est satis utilis annis, 

Ponit ad antiquos, quae tulit, arma Lares. 

7. Qualis ubi ad terras abrupto sidere nimbus 

It mare per medium, miseris, heu, praescia longe* 
Horrescunt corda agricolis 3 dabat ille ruinas 
Arboribus stragemque satis, ruet omnia late. 
Antevolant, sonitumque ferunt ad littora venti. 
Talis in adversos ductor Rhoeteius hostes. 

8. Urbs quoque te et legum lassat tutela tuarum, 

Et morum, similes quos cupis esse tuis. 
Nee tibi contingent, qua? gentibus otia praestas 3 

Bellaque cum multis irrequieta geris. 
Mirer in hoc igitur tantarum pondere rerum, 

Unquam te nostros evoluisse jocos. 

9. Atria eingit ebur; trabibus solidatur aeris 
Culmen3 et in celsas surgunt electra columnas. 

10. Nox erat, et terras animalia fessa per omnes, 
Alituum pecudumque genus, sopor aitus habebat. 

11. Cautus enim metuit foveam lupus, accipiterque 
Suspectos laqueos, et opertum miluus hamum. 

12. Me si fata meis paterentur ducere vitam 
Auspiciis, et sponte mea componere curas, 
Urbem Trojanam primam dulcesque meorum 
Reliquias coleremj Priami tecta alta manerent. 



84 



ENALLAGE. 



ENALLAGE, OR VARIATION OF WORDS. 

1. Tempora labuntur ; tacitisque senescimus annis 5 

Et fugiunt, fraeno non remorante, dies. 

2. Sceptra parens Asise, qua nulla beatior ora, 

Finibus immensis vix obeunda, tenet. 

3. Jupiter annueratj natu tremefactus uterque 

Est polus} et coeli pondera sensit Atlas. 

4. Si quis erat, factis prati de flore coronis 

Qui posset violas addere, dives erat. 

5. Hie tibi vina dabit, diffusa in montibus illis, 
A quibus ipse venit, quorum sub vertice lusit. 

6. Continuity roseoque hsec insuper addidit ore 5 

" Nate, quis indomitas tantus dolor excitat iras ? 
Quid furis ? aut quonam nostri tibi cura recessit V 7 

7. Frangitur omne nemus ; rapiunt antiqua procellse 
Brachia sylvarum 3 nullisque aspecia per sevum 
Solibus, umbrosi patuere aestiva Lyesei. 

8. Illuc, quas mittit pinguis Panchaia, merces, 

Eoique Arabes, dives et Assyria, 
Et nostri memores lacrjmae fundantur eodem. 
Sic ego componi versus in ossa velim. 

9. Convivas alios, ccenarum, quaere, magister, 

Quos capiant mensaa regna superba tuae. 
Me meus ad subitas invitet amicus ofellas. 

Hsec mihi, quam possum reddere, coena placet. 

10. Dicamus bona verba, venit natalis, ad aras. 

Quisquis ades, lingua, vir mulierque fave. 
Urantur pia thura focis ; urantur odores, 
Quos tener e terra divite mittit Arabs. 

11. Non peto divitias, nee sim tarn sordide egenus, 

Nauseet ut dives tecta subire mea. 
Quin mecum historiis ad largum circulus ignem 
Decipere hybernee teedia noctis amet. 

12. Ecce jacent collo sparsi sine lege capilli, 

Nee premit articulos lucida gemma meos : 
Veste tegor vili 5 nullum est in crinibus aurum ; 
Non Axabo noster rore capillus olet. 

13. Laetus agis secura domesticus otia j dulces 
Arrident cheum, properant et ad oscula nati. 



ENALLAGE. 85 

14. Quis globus, O cives, caligine volvitur atra ? 
Ferte citi ferrum ; date tela, scandite muros. 

15. Rura ferunt messes, calidi cum sideris sestu 

Deponit flavas annua terra comas. 

16. Ipse sed in pratis aries, jam suave rubenti 
Murice, jam croceo mutabit vellera luto. 

17. Mutati transversa fremunt, et vespere ab atro 
Consurgunt venti 5 atque in nubem cogitur aer. 

18. Quinetiam rami positis lugere videntur 

Frondibus, et nullse dulee queruntur aves. 

19. Copia nulla famem relevat ; sitis arida guttur 
Urit 5 et inviso meritus torquetur ab auro. 

20. Primus aratra manu solerti fecit Osiris, 

Et teneram ferro solicitavit humum. 
Primus inexperlae commisit semina terrae, 
Pomaque non notis legit ab arboribus. 

21. Mobilis, ^Esonide, vernaque incertior aura, 

Cur tua pollicito pondere verba carent ? 

22. Tempore item certo roseam Matuta per oras 
iEtheris auroram defert, et lumina pandit. 

23. Coeperat humanos alto sopire labores 

Nox gremio, pigrasque sopor diffuderat alas; 

24. Sed neque sub tecto semper, nee in urbe latemus ; 

Irrita nee nobis tempora veris eunt. 

25. Turn niger in porta serpentum Cerberus ore 

Stridit, et aeratas excubat ante fores. 

26. At vetus ilia setas, cui fecimus Aurea nomen, 
Foetibus arboreis, et, quas humus educat, herbis, 
Fortunata fuit j nee polluit ora cruore. 

27. Nee credit quod bruma rosas innoxia servet, 
Quod gelidi rubeant alieno gramine menses, 
Verna nee iratum timeant virgulta Booten. 

28. Dant veniam facto genitor conjuxque coacto. 

" Quam," dixit, " veniam vos datis, ipsa nego." 
Nee mora 5 celato figit sua pectora ferro, 
Et cadit in patrios sanguinotenta pedes. 

29. Non ego divitias patrum fructusque requiro, 

Quos tnlit antiquo condita messis avo. 
Parva seges satis est ; satis est requiescere tecto, 
Si licet, et solito membra levare toro. 

8 



86 ENALLAGE, 

30. Non alios prima crescentis origine mundi 
Illuxisse dies, aliumve habuisse tenorem, 
Crediderim : ver illud erat; ver magnus ageba! 
Orbis 5 et hybernis parcebant flatibus Euri. 

31. Quare sume animum ; neque enim sapientia dia 
Frustra operam impendit, neque mens arctabitur istis 
Limitibus, quibus hoc periturum corpus 5 at exsors 
Terrenae labis viget, aeternumque vigebit. 

32. Et modo tarn celeres mireris currere lintres ; 

Et modo tarn tardas funibus ire rates. 

33. Denique non lapides quoque vinci cernis ab aevo ? 
Non altas turres mere, et putrescere saxa 1 

34. Denique non monumenta virum dilapsa videmus ? 
Non ruere avulsos silices a montibus altis, 

Nee validas sevi vires perferre patique ? 

35. Infectae pallore genae 5 stetit ore gelato, 
Incertus peteretne fugam, veniamve subactus 
Posceret, an tantos sese transferret in hostes. 

36. Jam vinctee vites 5 jam falcem arbusta reponunt; 
Jam canit extremos effoetus vinitor antes : 
Solicitanda tamen tellus, pulvisque movendus 3 
Et jam maturis metuendus Jupiter uvis. 

37. Sed Proeulus Longa. veniebat Julius Alba, 

Lunaque fu'gebat, nee facis usus erat 3 
Cum subito motu nubes crepuere sinistra?. 

Retulit ille gradus 3 horrueruntqne comae 3 
Pulcher, et humano major, trabeaque decorus, 

Romulus in media visus adesse via. 

38. Quid fraudare juvat vitem crescentibus uvis ? 

Et modd nata mala vellere poma inanu ? 

39. Hoc mihi concedat saltern non multa roganti, 

Nudaque cupressi frondibus ossa tegat. 

40. Omnibus invenies, quae nunc jactantur in alto, 

Navibus a portu lene fuisse fretum. 

41. Gaudk quinetiam non haec fugientia poscit, 
At mag'i3 apta sibi, vicibusque obnoxia nullis, 
Gaudia perp^tuum non interitura per asvum. 

42. Illic Junonem tentare lxionis ausi 

Versantur celeri noxia membra rota : 
Porrectu.sque novem TUyus per jugera terras, 
Assiduas atro viscere pascit aves. 



ZNALLAGE. 87 

43. Aurora interea miseris mortalibus almam 
Extulerat lucem, referens opera atque laborer. 

44. Rure etiam, teneris curam exhibitura puellis, 

Moile gerit tergo lucida vellus ovis. 

45. Et cum morales linguas in jurgia solvent 
Vos contra, falsis onerantes nomina vestra 
Criminibus, gaudete, ac firmo pectore ferte. 

46. Jam pecudes volucre'sque tacent ; jam somnus avaris 
Inserpit curis, pronusque per aera nutat, 

Grata laboratae referens oblivia vilae. 

47. Flet Macedo, sibi totum ubi debellaverat orbem, 

Indignans armis nil superesse suis. 
Flet Xerxes, quod nemo suis de millibus, setas 

Proxima cum veniet, nemo superstes erit. 
Nolo tuas, Macedo, lacrymas; ego laudo dolorem 

Humanum, et tecum, Persa ; dolere volo. 

48. Lucifer a Casia prospexit rupe, diemque 

Misit in iEgj-ptum, primo quoque sole calentem. 

49. Prmcipio maria, ac terras, coelumque tuere. 
Una dies dabit exitio, multosque per annos 
Sustentata, ruet moles et machina mundi. 

50. Te nobis, trepidap ceu sidus dtilce carinas, 
Ostendere dei, geminis quae lapsa procellis 
Tunditur ; et victo trahitur jam caeca magistro. 

51. Non tibi blanditias primis, mea mater, in annis, 

Incerto dictas ore, puella tuli. 
Non ego captavi brevibus tua colla lacertis, 
Nee gremio sedi sarcina grata tuo. 

52. Ergo senectutem labentes leniter anni 

Cum sensim attulerint, mortem ista mente propinquam 
Aspicit, ut longis, qui, tempestatibus acius, 
Poruim in conspectu tenet, effagiumque malorum. 

53. Haud aliter leni nutantes flamine ramos 
Insurgens agitat Boreas, tremulasque sisurrat 

Per frondes; mox buccam utramque animosior inflat ; 
Et validos quassat celso cum vertice truncos. 

54. Post, ubi collectae vires, majorque tumultus 
Per totam auditur sylvam, ab radicibus imis 
Sternit humi antiquas quercus, rapidamque procellam 
Agglomerat, lalaque implet nemus omne ruina. 

55. Audiit ill a pater, scopulisque nivalibus JEvai 



88 EN ALL AGE. 

Surgit, et hortatur celeres clamore ministros 5 
*' Fer galeam, Bellona, mihi 5 nexusque rotarum 
Tende ; Pavor 5 frsenet rapidos Formido jugaies/ ? 

56. Accipitrem metuens, pennis trepidantibus ales 

Audet ad bumanos fessa venire sinus. 
Nee se vicino dubiiat committere tecto, 
Quae fugit infestas, territa cerva ; canes. 

57. Adde quod ingenium longa rubigine Isesum 

Torpet, et est multo quam fuit ante minus. 
Fertilis, assiduo si non renovetur aratro, 

Nil nisi cum spinis gramen, habebit ager. 
Tempore qui longo steterit, male curret, et inter 

Carceribus missos, ultimus ibit equos. 

58. Spes alit agricolas, spes sulcis credit aratis 

Semina, quae magno foenere reddat ager. 

59. Ver adeo frondi nemorum, ver utile sylvis : 
Vere tument terrae et genitalia semina poscunt. 

60. Nos sedes alias, alios exquirimus orbes. 
Nos ferri impavido vastum per inane volatu 
Ingens urget amor. Juvat, O juvat ire per ignes 
iEthereos, lustrare alti vaga lumina coeli. 

61. At jam solus agros, jam pascua solus oberro, 
Sicubi ramosse densantur vallibus umbrae. 

Hie serum expecto. Supra caput imber et Euros 
Triste sonant, fractseque agitata crepuscula sylvae. 

62. Gens frugi et prudens, operosa et provida, vitam 

Quam placide peragunt, quam sapienter apes! 
Urbis habent inter sese consortia 5 cuique 
Stat sua pars operum ; munia cuique sua. 

63. Robustis fert mundum humeris, et pondere curvus 

Sudat, et ingenti mole laborat Atlas. 
Quos nervos, quam cervicem, quae braehia, crurum 

Quam validos nexus, tarn grave poscit onus ! 
O caute incedas, minimus nam si tibi lapsus 

Offendat gressus, omnia corruimus. 

64. Hie, ubi nunc Roma est, incsedua sylva virebat ? 

Tantaque res paucis pascua bubus erat. 

65. At scelerata jacet sedes in nocte profunda 

Abdita, quam circum flumina nigra sonant. 

66. Mox et frumentis labor additus, ut mala culmos 
Esset rubigo, segnisque horreret in arvis 
Carduus. Intereunt segetes, subit aspera sylva. 



ENALLAGE. 89 

67. Non mihi si linguae centum sint, oraque centum. 
Ferrea vox, omnes scelerum comprendere formas, 
Omnia poenarum percurrere nomina possim. 

68. Nais Amalthea, Cretaea nobilis Ida, 

Dicitur in sylvis occuluisse Jovem. 
Huic fuit hsedorum mater fc-rmosa duorum ? 
Inter Dicteeos conspicienda greges. 

69. Cornibus aeriis atque in sua terga recurvis, 

Ubere, quod nutrix posset habere Jovis, 
Lac dabit ilia deo ; sed fregit in arbore cornu, 
Truncaque dimidia parte decoris erat. 

70. Sustulit hoc nymphe, cinctumque recentibus herbis, 

Et plenum pomis, ad Jovis ora tulit. 
Ille, ubi res cceli tenuit, solioquc paterno 

Sedit, et invicto nil Jove majus erat, 
Sidera nutricem, nutricis fertile corns, 

Fecit, quod doming nunc quoque nomen habet. 

71. Poma dat autumnus ; formosa est messibus aestas; 

Ver praebet flores ; igne levatur hyems. 

72. Scit bene venator cervis ubi retia tendat ; 

Scit bene qua frendens valle moretur aper. 
Aucupibus noti frutices. Qui sustinet hamos, 
Novit quae multo pisce natentur aquae. 

73. Haud mora 5 festinant flentes, aramque sepulchri 
Cougerere arboribus, cceloque educere certant. 
Itur in antiquam sylvam, stabula alta ferarum. 
Procumbunt picese 3 sonat, icta securibiis, ilex; 
Fraxiueaeque trabes, cuneis et fissile robur 
Scinditur; advolvunt ingentes montibus ornos. 

74. Praefuerat templo multos ea rite per avmos, 

Invita peragens tristia sacra manu 5 
Cum duo velifera juvenes venere carina, 
Presseruntque suo littora nostra pede. 

75. Par fuit his eetas et amor; quorum a'ter Orestes, 

Alter erat Pylades. Nomina fama tenet. 
Protinus immitem Triviae ducuntur ad aram, 
Evincti geminas ad sua terga manus. 

76. Dumque parat sacrum, durn velat tempora vittis, 

Dum lardae causas inventt usque mora?, 
11 Non ego crudeiis, juvenes ignoscite,' ; dixit; 
" Sacra suo iacio barbariora loco. 

77. " Ritus is est gentis. Qua vos tamen urbe venitis 1 

Quove pariim fausta puppe petistis iter V r 

8* 



90 ENALLAGE. 

Dixit 3 et audito patriae, pia, nomine, virgo 
Consortes urbis comperit esse suae. 

78. "Alter at e vobis," inquit, " cadat hostia sacris. 

Ad patrias sedes nunlius alter eat." 
Ire jubet Pylades carum periturus Oresten. 
Hie negat j inque vicem pugnat uterque mori. 

79. Dum peragunt pulcbri juvenes certamen amoris 7 

Ad fratrem scriptas exarat ilia notas. 
Ad fratrem mandata dabat, cuique ilia dabantur, 
(Humanos casus aspice) frater erat. 

80. Nee mora 5 de templo rapiunt simulachra Diana?, 

Clamque per immensas puppe feruntur aquas. 
Mirus amor juvenum, quamvis abiere tot anni, 
In Scythia magnum nunc quoque nomen habet, 

81. Nee violse semper, nee hiantia lilia florent, 

Et riget, amissa, spina relicta, rosa : 
Et tibi jam cani venient, formose, capilli 5 
Jam venient rugae, quae tibi corpus arent. 

82. Jam molire animum, qui duret, et astrue formae 5 

Solus ad extremos permanet ille rogos. 
Nee levis ingenuas pectus coluisse per artes, 
Cura sit, et linguas edidicisse duas. 

83. Saepe bibi succos, quamvis invitus, amaros 

JEger : et oranti mensa negata mihi. 
Ut corpus redimas, ferrum patieris et ignes, 

Arida nee sitiens ora levabis aqua. 
Ut valeas animo quidquam tolerare negabis ? 

At pretium pars haec corpore majus habet. 

84. Heu ! minime cum reris, in ipso flore juventae, 
Mors inopina domus spem protinus abripit omnera. 

85. Nil opus invidia est ; procul absit gloria vulgi 5 

Qui sapit, in tacito gaudeat ille sinu. 

86. Pexatus pulchre, rides mea, Zoile, trita. 

Sunt haec trita quidem, Zoile, sed mea sunt. 

87. Aurora interea miseris mortalibus almam 
Extulerat lucem, referens opera atque labores. 

88. Scilicet hunc unum mortis vicinia terret, 

Qui sibi praemetuit, si quid post funera restet : 
Non hunc, qui recte vitam sancteque peregit. 

89. Hie, matura dies cum mortis venerit, aevum 
Suspicit immortale} hie, spe meliore triumphans, 
Caelicolum jam nunc praelibat gaudia votis. 



ENALLAGE. 91 

90. Bos aret, aut mortem senioribus imputet annis. 
Horriferum contra Borean ovis arma ministret. 
Ubera dent saturse manibus pressanda capellee. 

91. Fugerat ore color 5 macies adduxerat artus 5 

Sumebant minimos ora coacta cibos. 
Nee somni faciles, et nox erat annua nobis 3 
Et geml5um ; nullo leesa dolore, dabam. 

92. Est nitidus vitreoque magis perlucidus amni 

Fons sacer 5 hunc muhi numen habere putant. 
Quern supra ramos expandit aquatica lotos, 
Una nemus 5 tenero cespite terra viret. 

93. Accumulentur opes 5 ducit quo gloria quove 
Ambitio, stipatus eas examine denso 

Mane salutantum. Quid multa ? Hue denique eodem 
Volveris, ut clamas, " Heu ; quantum in rebus inane. ;; 

94. Ipse, rudi fultus solio, nigraque verendus 
Majestate, sedet 3 squalent immania fcedo 
Sceptra situ 5 sublime cap&it moestissima nubes 
Asperat 5 et dirse riget inclementia formee. 

95. Ut mare fit tremulum tenui cum stringitur aura, 

Ut quatitur tepido fraxina virga noto, 
Sic mea vibrari pallentia membra videres ; 
Quassus ab imposito corpore lectus eras. 

96. Ecquid enim prodest rerum cognoscere causas, 
Jungere Venturis prsesentia, mente vagari 

Solem atque astra super, morituro ? Scilicet omnes 
Una manet letbi lex ; et commune sepulchrum. 

97. Non habuit tellus doctos antiqua colonos 5 

Lassabant agiles aspera bella viros. 
Plus erat in gladio quam curvo laudis aratro$ 
Neglectus domino pauca ferebat ager. 

93. Seepe rogare soles, qualis sim, Prisce, futurus, 
Si : am locuples simque repente potens. 
Queroquam posse putas mores narrare futuros ? 
Die mihi ; si fias tu leo, qualis eris ? 

99. Sed neque Medorum sylvte, ditissima terra, 

Nee pulcher Ganges, atque auro turbidus Hermus 
Laudibus Italise certent, non Bactra, neque Indi, 
Tolaque thuriferis Panchaia pinguis arenis. 

100. At rabidee tigres absunt, et sseva leonum 

Semina 5 nee miseros fallunt aconiia legentes. 
Nee rapit immensos orbes per humum, neque tanto 
Squameus in spiram tractu se colligit anguis. 



92 ELLIPSIS. 

101. Ule dapes laudet mensae brevis, ille salubrem 
Justitiam, legesque, et apertis otia portis. 

Ille tegat commissa 5 deosque precetur et oret ; 
Ut redeat miseris, abeat fortuna superbis. 

102. Sed vocat usque suum, qua populus adsita certis 
Limitibus vicina refugit jurgia 3 tanquam 

Sit propiium quidquam, puncto quod mobilis horse, 
Nunc prece, nunc pretio, nunc vi, nunc morte suprema 
Permutet dominos et cedat in altera jura. 

103. Nee vereare quidem ne forte ad munia vitse 
Segnior, hinc animus detrectet ferre labores, 
Atque pericla subire, vocet si publicus usus : 
Liberum et erectum potius, rebusque in agendis 
Fortem hominem invictumque facit 5 casusque per omnes 
Roborat externarum hsec despicientia rerum. 

ELLIPSIS. 

1. Esto tibi, O libertatis pulcherrima sedes, 
Sors melior, nescire et fata et crimina Romse. 

2. Et nondum cani nigros laesere capillos, 

Nee venit tardo curva senecta pede. 

3. Populus Alcidee gratissima, vitis Iaccho, 
Formosa? myrtus Veneri, sua laurea Phcebo. 

4. Me miseram ! quanto planguntur littora fluctu ! 

Et latet, obscura condita nube, dies ! 

5. Vos ego nunc moneo : felix, quicunque dolore 

Alterius disces posse carere tuo. 

6. Qui monet, ut facias, quod jam facis, ille monendo 

Laudat, et hortatu comprobat acta suo. 

7. Deficiunt rivi ; squalent rubigine prata 5 
Et nihil afflatum vivit : Pallere ligustra, 
Expirare rosas ; decrescere lilia vidi. 

8. Hortus odoratis suberat cultissimus herbis, 

Sectus humum rivo Jene sonantis aquee. 
Illic Tarquinius mandata latentia nati 
Accipit, et virga lilia summa metit. 

9. Nuncius ut rediit, decussaque lilia dixit, 

Filius, " Agnosco jussa parentis/ 7 ait. 
Nee mora. Principibus csesis ex urbe Gabina, 
Traduntur ducibus moenia nuda suis. 

10. Littora quot conchas, quot amcena rosaria flores, 



EPITHETS. 93 

Quotve soporiferum grana papaver habet, 
Tot premor adversisj quae si comprendere coner, 
Icariae numerum dicere coner aquae. 

11. Solus homo, qui scire sagax, cui summa cupido 
Scrutari causas et mutua foedera rerum, 

Vanum iter ingreditur j nigris namque imminet alis, 
Et cursu in medio mors intercludit euntem. 

12. Quo vesane ruis ? Teneas utrumque licebit 
Oceanum, laxet rutilos tibi Lydia fontes, 
Jungantur solium Croesi Cyrique tiara, 
Nunquam dives eris, nunquam satiabere quaestu. 

13. Semper inops quicunque cupit 5 contentus honesto 
Fabricius parvo spernebat munera regum 5 
Sudabatque gravi consul Serranus aratro 5 

Et casa pugnaces Curios angusta tegebat. 

14. Ctim rogo te nummos sine pignore, "Non habeo," inquis 3 

Idem, si pro me spondet agellus, habes. 
Quod mini non credis, veteri, Thelesine, sodali, 

Credis colliculis arboribusque meis. 
Ecce, reum Carus te detulit 5 adsit agellus. 

Exilii comitem quaeris ? agellus eat. 



EPITHETS. 

1. At vos exiguo pecori, furesque lupique, 

Parcite : de magno est praeda petenda grege. 

2. Arcanum natura caput non prodidit ulli, 
Nee licuit populis parvum te, Nile, videre. 

3. Et tenuit nostras numerosus Horatius aures, 

Dum ferit Ausonia carmina culta lyra. 

4. Creditur armiferae signnm cceleste Minervae 

Urbis in Iliacae desiluisse juga. 

5. Ante fores antri, foecunda papavera florent, 
Innumeraeque herbae 5 quarum de lacte, soporem 
Nox legit et spargit per opacas humida terras. 

6. Sic homines primum venti vis aspera adegit, 
Vitandique imbres, stipulis horrentia tecta 
Ponere, et informi sedem arctam claudere limo. 

7. Nee minils uxores fama celebrantur Eoae : 
Non illae lacrymis, non foemineo ululatu 
Fata viriim plorant} verum, mirabile dictu, 
Conscenduntque rogum ; flammaque vorantur eadem, 



94 PERIPHRASIS. 

8. Sylva choris avium resonat vocalis, et omne 

Virgultum harmonic fervet, et omne Dermis : 
Miscent et merulae numeros, gemilusque palumbes ; 
Desuper aerios addit aiauda modos. 

9. Vilia qui quondam miseris alimenta negarat, 

Nunc mendicato pascitur ipse cibo. 
Passibus ambiguis fortuna volubilis errat, 
Et manet in nuilo certa tenaxque loco. 

JO. At non hsec virtus mala parturit : imrno fatemur, 
Munia si peragat sua quisque fideliter, esset 
Nil potius virtute j redirem aurea jam turn 
Ssecula : verum aevo non vivere contigit aureo. 

11. Est locus in mediae nemorosis vallibus Idae 

Devius, et piceis ilicibusque frequens ; 
Qui nee ovis placidae, nee amantis saxa capellae, 
Nee patulo tardae carpitur ore bovis. 

12. Nee nullas, dum vita manet, des, improbe, pcenas : 
Quanquam homines fallas, haud te tamen effugis ipse 3 
Te Dirae ultrices agitant 5 te Cura remordet, 

Saeva comes, memorique habitat sub pectore vindex. 

13. Tempore paret equus lentis animosus habenis, 

Et placido duros accipit ore lupos. 
Tempore Poenorum compescitur ira leonum, 
Nee feritas anirao, c^use fuit antc ; manet. 

14v Qualis populea mcerens philomela sub umbra. 
Amissos queritur foetus, quos durus arator, 
Observans nido, implumes detraxit 5 at ilia 
Flet noctem, ramoque sedens, miserabile carmen 
Integrat, et moestis late loca questibus implet. 

15. Cuncta pavet speratque nihil : sic sestuat ales, 
Quae teneros humili foetus commiserit orno, 
Allatura cibos, et plurima cogitat absens j 
Ne gracilem ventus discusserit arbore nidum, 
Ne furtum pateant homini, neu praeda colubris. 

16. Musca meam volitat circum importuna lucernam 5 

Alasque amburit jam prope, jamque suas. 
Ssepe repello manu venientem : et " Ineptula musca, 

Quae te/' inquam, " impellit tanta libido mori. 77 
Ilia tamen venit ; et, quanquam servare laboro, 

Instat, et in flammas exitiumque ruit. 

PERIPHRASIS. 

1. Sic fremit in parvis fera nobilis abdita claustris, 
Et frangit rabidos praemorso carcere denies. 



PERIPHRASIS. 95 

2. Quo ferar ? unde petam lapsis solatia rebus ? 

Anchora jam nostram non tenet ulla ratem. 

3. Muscosi fontes, sylvestria tecta, valete, 
Aonidesque Deae, et mendacis somnia Pindi. 

4. Nee procul hinc o r rant latos armenta per agros, 
Lanigerique greges persultant pabula laeta. 

5. Tunc et aves tutae movere per aera pennas, 
Et lepus impavidus mediis erravii in agris, 
Nee sua credulitas piscem suspenderat hamo. 

6. Attoniti dumeta vident inculta coloni 
Suave rubere rosis, sitientesque inter arenas 
Garrula mirantur salientis murrnura rivi. 

7. Ter circum accensos, cincti fulgentibus armis, 
Decurrere rogos 5 ter moestum funeris ignem 
Lustravere in equis ; ululatusque ore dedere. 

8. Hospes avis, conviva domo gratissima cuivis, 

Quam bruma humanam quaerere cogit opem, 
Hue O, byberni fugias ut frigora coeli, 
Confuge, et incolumis sub lare vive meo. 

9. Unde tuam esuriem releves, alimenta fenestra* 

Apponam, quoties itque reditque dies 5 
Usu etenim edidici quod grato alimenta rependes 
Cantu quae dedent cunque benigna manus. 

10. Vere novo, tepidae spirant cum molliter auras, 

Et suus in quavis arbore vernat honos, 
Pro libitu ad lucos redeas sylvasque revisas, 
Laeta quibus resonat musica parque tuae. 

11. Sin iterum, sin forte iterum, inclementia brumag 

Ad mea dilectam tecta reducat avem, 
Esto, redux, grato memor esto rependere cantu 
Pabula, quae dederit cunque benigna manu. 

12. Securum blandi leporem fovere Molossi, 

Vicinumque lupo praebuit agna latus 5 
Concordes varia ludunt cum tigride damas 3 
Massylam cervi non timuere jubam. 

13. Nascetur vobis expers terroris Achilles, 
Hostibus haud tergo sed forti pectore notus, 
Qui persaepe vago victor certamine cursus, 
Flammea praevertet celeris vestigia cervse. 

14. Me vero primum dulces ante omnia musae, 
Quarum sacra fero ; ingenti percusssus amore, 



96 



MISCELLANEONS EXERCISES. 

Accipiant; ccelique vias, et sidera monstrent, 
Defectus solis varios ; lunseque labores. 

15. Mulciber in Trojam, pro Troja stabat Apollo : 

JEqua Venus Teucris. Pallas iniqua fuit ? 
Oderat ./Enean proprior Saturnia Turno 3 

Ille tamen Veneris numine lutus erat. 
Ssepe ferox caulum petiit Neptunus Ulyssem 5 

Eripuit patruo ssepe Minerva suo. 

16. Utque rapax pecudem, quae se non texit ovili, 

Per sata, per sylvas, fertque trahitque lupus, 
Sic, si quern, nondum porlarum sepe receplum 

Barbarus in campis reperit hostis, agit 5 
Aut sequitur captus, conjectaque vincula collo 

Accipit, aut telo virus habente cadit. 

17. Sicut ubi, in sylvis dum ramos colligit, anguem, 
Frigore sopitum, pastor, brumaque rigentem, 
Frondibus implicuit, admovilque inscius igni 5 

Nulla mora est 3 proprius flammas vix pertulit, et jam 
Attollitque caput, jamque ignea lumina torquet, 
Perque domum serpens arduus ore trilingui. 

MISCELLANEOUS EXERCISES. 

1. Per valles sociata lupo lasciviet agna, 
Cumque leone petet tutus praesepe juvencus. 

2. Qualia pallentes declinant lilia culmos, 
Pubentesque rosea primos moriuntur ad austros. 

3. Jam summum radiis stringebat Lucifer iEmum, 
Festinamque rotam solito properantior urget. 

4. Omniaque bsec timui, quia me meruisse videbam 3 

Sed tua peccato lenior ira meo est. 

5. Nectareas rores alimentaque mitia coelum 
Praebeat ; et tacile foecundos irriget imbres. 

6. Unda repercussse radiabat imagine luna? 7 

Et nitor in tacita nocte diurnus erat. 

7. Accipiat sane mercedem sanguinis, et sic 
Palleat, ut nudis pressit qui calcibus anguem. 

8. Jamque rubescebat radiis mare, et sethere ab alto 
Aurora in roseis fulgebat lutea bigis. 

9. Gutta cavat lapidem 5 consumitur annulus usu, 

Et teritur pressa vomer aduncus humo. 



MISCELLANEOUS EXERCISES, 97 

10. Cemis ut ira, libido, scelus, dominentur ubique, 
Fraus et amichiam simulans, livorque malignus, 
Jurgiaque, insidiaeque, et iniquae retia leg-is. 

11. Florea mansuetae petulantes vincula tigri 
Per ludum pueri injicient, at fessa colubri 
Membra viato.-is recreabunt frigore linguae. 

15. Molli paulatim flavescet campus arista, 
Incultisque rubens pendebit sentibus uva, 
Et durae quercus sudabunt roscida mella. 

13. Somne, quies rerum, placidissime Somne deorum, 
Pax animi, quern cura fugit, qui corda, diurnis 
Fessa ministeriis, mulces reparasque labori. 

14. Saepe etiam Stellas, vento impendente, videbis 
Praecipites coelo labi, noctisque per umbram, 
Flammarum longos a tergo albescere tractus. 

15. Saepe sub hac madidi luserunt arbore Fauni, 

Terruit et tacitam fistula sera domum ; 
Dumque fugit solos nocturnum Pana per agros, 
Saepe sub hac latuit rustica fronde Dryas. 

16. Muscosi fontes, et somno mollior herba, 

Et quae vos rara viridis tegit arbutus umbra, 
Solstitium pecori defendite ; jam venit aestas 
Torrida5 jam laeto turgent in palmite gemmae. 

17. Sub sepe exiguum est, nee raro in margine ripae, 

Reptile, quod lucet nocte, dieque latet. 
Ponite, vos, fastus, humiles nee spernite, magni, 
Quando habet et minimum reptile, quod niteat. 

18. Vere novo, gelidus canis cum montibus humor 
Liquitur, et Zephyro putris se gleba resolvit, 
Depresso incipiat jam turn mihi taurus aratro 
Ingemere, et sulco attritus splendescere vomer. 

19. Illustres animae ! Si quid mortalia tangunt 
Caelicolas, si gentis adhuc cura ulla Britannae, 
Vos precor, antiquum vos instaurate vigorem 
Ut tandem excusso nitamur ad ardua somno, 
Virtutis verae memores et laudis avitae. 

20. Sic Lagea ratis, vasto velut insula ponto 
Conspecta, illisit scopulis ubi nubifer Eurus, 
Naufragium spargens, operit mare : jamque per undas. 
Et transtra, et mali, laceroque aplustria velo, 

Et miseri fluitant, removentes aequora, nautae. 

21. Pars etenim terrae mandant exsangue cadaver, 

9 



►8 MISCELLANEOUS EXERCISES. 

Et tumulo serta imponunt, et sacra quotannis 
Persolvunt, tanquam poscant ea munera manes. 
Extructa, pars, rite pyra, cremat insuper artus, 
Colligit et cineres, fidaque reponit in urna. 

22. Vita ferae similis, nullos agitata per usus ; 

Artis adhuc expers, et rude vulgus erant. 
Pro domibus frondes ndrant, pro frugibus herbas 5 

Nectar erat palmis hausta duabus aqua. 
Nullus anhelabat sub adunco vomere taurus; 

Nulla sub imperio terra colentis erat. 

23. Omnia nox tenebris tacitaque involverat umbra, 

Et fessos homines vinxerat alta quies. 

24. Jam volucres cecinere, et festinavit ab ortu 

Purpureo risu sol aperire diem. 

25. Pastor agit pecudes 5 teneros modd suscipit agnos, 
Et gremio fotis selectas porrigit herbas 5 
Amissas modd quaerit oves, revocatque vagantes. 

26. Tertia lux gelidam coelo dimoverat umbram, 
Moerentes altum cinerem et confusa ruebant 
Ossa focis, tepidoque onerabant aggere terras. 

27. Este procul, vigiles Curae 3 procul este, Querelas, 
Jnvidiaeque acies, transverso tortilis hirquo 5 
Saeva nee anguiferos extende, Calumnia, rictus. 

28. Talis barbaricas fluvio de Tigride turmas 
Ductor Parthus agit, gemmis, et divite cultu, 
Luxurians sertis apicem regalibus ornat. 

29. Nam modd purpureo vires capit Eurus ab ortu 3 

Nunc Zephyrus sero vespere missus adest. 
Nunc gelidus sicca Boreas bacchaiur ab Arcto ; 
Nunc Notus adversa prcelia fronte gerit. 

30. Per Libyae Androcles siccas errabat arenas, 

Qui vagus iratum fugerat exul herum. 

Lassato tandem, fractoque labore viarum, 

Ad scopuli patuit caeca caverna latus. 

31. Hanc subit ; et placidae dederat vix membra quieti 

Cum subitd immanis rugit ad antra leo. 
Ille, pedem attollens laesum, et miserabile murmur 
Edens, qua poterat voce, precatur opem. 

32. Perculsus novitate rei, incertusque timore, 

Vix tandem tremulas admovet erro manus; 
Et spinam explorans, nam fixa in vulnere spina 
Haerebat, cauto molliter ungue trahit. 



MISCELLANEOUS EXERCISES. 

33. Nunc iterum sjlvas dumosque peragrat j et aftert 

Providus assiduas bospes ad antra dapes. 
Juxta epulis accumbit homo, conviva leonis 
Nee crudos dubitat panicipare cibos. 

34. Quis tamen ista ferat desertae taedia vitse 1 

Vix furor ultoris tristior esset heri. 

Devotum cerlis caput objectare periclis, 

Et patrios slatuit rursus adire lares. 

35. Traditur hie, fera facturus spectacula plebi, 

Accipit et miserum tristis arena reum. 

Irruit e caveis fors idem, impastus et acer, 

Et medicuin attonito suspicit ore leo. 

36. Suspicit, et, veterem agnoscens vetus hospes amicum, 

Decumbit notos blandulus ante pedes. 

Unius naturae opus est : ea sola furorem 

Sumere quae jussit, ponere sola jubet. 

37. Terretur minimo pennae stridore columba, 

Unguibus, accipiter, saucia facta tuis. 
Nee procul a stabulis audet secedere, si qua 
Excussa est avidi dentibus agna lupi. 

38. Felix, qui propriis aevum transegit in arvis, 

Ipsa domus puerum, quem videt, ipsa senem j 
Qui baculo nitens, in qua reptavit, arena, 
Unius numerat saecula longa casae. 

39. Ilium non vario traxit fortuna tumultu : 

Nee bibit ignotas mobilis hospes aquas ; 
Non freta mercator timuit, non classica miles j 
Non rauci lites pertulit ille fori. 

40. Ingentem meminit parvo qui germine quercum, 

JEquaevumque videt consenuisse nemus. 
Sed tamen indomitae vires, firmisque lacertis 
iEtas robustum tertia cernit avum. 

41. Quippe sonant clamore viri, stridore rudentes, 
Undarum incursu gravis unda, tonitribus aether. 
Fluctibus erigitur. ccelumque aequare videtur 
Pontus, et inductas aspergine tingere nubes. 

42. Regum ut laudator fiam, vitiisque minister, 

Ingenium nolim prostituisse meum : 
Nee, canis ut caudam submittam et blandiar instar, 
Perbreve, quod morti subtraho, tempus agam. 

43. Est prope Cimmerios longo spelunca recessu, 
Mous cavus, ignavi domus et penetralia Somni j 
Quo nunquam radiis oriens, mediusve, cadensve, 



99 



100 LYRIC AND DRAMATIC MEASURES. 

Phoebus adire potest. Nebulae, caligine mistae> 
Exhalantur humo, dubiaeque crepuscula lucis. 

44. Rursus, quid virtus, et quid sapientia possit, 
Utile proposuit nobis exemplar Ulyssem, 
Qui, domitor Trojae, multorum providus urbes 

Et mores hominum inspexit 5 latumque per aequor, 
Dum sibi, dum sociis reditum parat, aspera multa 
Pertulit, adversis rerum immersabilis undis. 

45. Altiils en Lebanon gaudentia culmina tollitt 
En summo exultant nutantes cervice sylvae t 

46. Hei mihi ! quod floret languetque superbia Maii, 

Floret idem formse gloria, languet idem. 
Utraque mane vigens placidumque et dulce rubescitj 
Utraque marcescit vespere, pallet, abit. 

47. Continuo ventis surgentibus, aut freta ponti 
Incipiunt agitata tumescere, et aridus altis 
Montibus audiri fragor; aut resonantia longe 
Littora misceri, et nemorum increbescere murmur. 

48. Sic alto in coelo tremulis se librat ut alis, 

Si sociae accipiat forsan alauda sonos, 
Devolat extemplo ; clausisque ad pectora pennis ? 
In charse nidum praecipitatur avis. 

49. Aspice, quas Ganges interluit Indicus, oras: 
Illic gens hominum medios se mittit in ignes, 
Impatiens vitosj vel ad ipsa altaria divum 
Sponte animam reddit, percussa ctapidine caeca 
Migrandi sedes ubi fata dedere quietas, 

Ver ubi perpetuum, et soles sine nube sereni. 

50. Tunc multis gravior tandem subjungitur annis ? 
Lustrorum numero victus : ceu lassa procellis 
Ardua Caueasio nutat de vertice pinus, 
Seram ponderibus pronis tractura ruinam. 
Pars cadit assiduo flatu; pars, imbre peresa> 
Rumpitur 5 abripuit partem vitiosa vetustas. 



LYRIC AND DRAMATIC MEASURES. 

1. Haud sic I magnl | conditor | orbis 5 
Hulc ex I alto | cuncla tu|entl 
Nulla I terrae | mole re|sistunt, 

Non nox | atris | nubibus | obstat. 

2. Gratius | astra ni|lent, ubi | Notus 
Desinit | Imbrife|ros dare | sonos ^ 



LYRIC AND DRAMATIC MEASURES. . 101 

Lucifer | ut tene|bras pepu|lerit, 
Pulchra di|es rose|os agit | equos. 

3. Somnos | dabat her|ba salu|brls, 
Polum | quoque lu|brlcus am|nls ; 
Umbras | altls|sima pl|nus ; 
Nondum | maris al|ta seca|bat. 

4. Tu ne | quaesierls | scire, nefas, | quern mihi, quern | tibl 
Finem | dl dederint, | Leuconoe ; | nee Baby]o|nios 
Tenta|ris numeros, | ut melius, | quidquid erit, | pati 5 
Seu plu|res hyemes, | seu tribuit | Jupiter ul|timam. 

5. Albus ut I obscu|ro de|terget | nubila | coelo 

Saepe No|ius, neque | partuiit | Imbres 
Perpetuus, sic | tu sapi|ens fi|nire me|mento 
T)Istiii|am vl|iaeque la[bores. 

6. DifTu|gere ni|ves; rede|unt jam | gramina | campis, 

Arbori|busque co|mae 5 
Mutat I terra vi|ces ; et | decres|centia j ripas 
FJumina | praetere|unt. 

7. Mella ca|va majnant ex | ilice ; | montibus | altis 

Levis I crepan|te lym|pba de|silXt | pede. 

Illic I injus|sae veni|unt ad | mulctra ca]pellae, 

Refert|que ten|ta grex | aml|cus u]bera. 

8. Has In|ter epu|las, ut | juvat | pastas | oves 

Vide|re propejrantes | domum ! 
Vide j re fes|sos, vo|merem Injversum, | boves, 
Colio I trahenjtes lan|guido. 

9. Omne homi|num genus | In ter|rls 

Simill I surgit ab or|tU5 

Unus e|nlm re | rum pater | est, 

Unus I cuncla minls|trat. 

10. Jam ve|ris comites, | quae mare temjperaot, . 
Impeljlunt animae | llntea Thraltiae; 

Jam nee | prata rigent, | nee fluvii | strepunt 
Hyber|na nive tur|gidl. 

11. Caris | muHa sodal|ibus, 

Nulil I plura tamen, | dlvidit osjcula, 
Quam dul|cl Larmae, | memor 
Actae I non alio | rege ptier|tiae. 

12. Scandit | seia|tas viii|osa | naves 
Cuia, I nee tur|mas equi|tum re|llnquit ; 
OcI|or cer|vls, et a|gente | nimbos 

Ocior I Euro. 

9* 



102 LYRIC AND DRAMATIC MEASURES. 

13. Solvitur | acris hy|ems gra|ta vice | veris | et F&|voni$ 

Trahunt|que sfc|cas ma|chlnae | cari|nas; 
Ac neque | jam stabii|!ls gau|det pecus, | aut a|rator | igni; 
Nee prajta ea|nis a)|bicant | prui|nls. 

14. Cur neque mll|itarls 

Inter 8equa|les equitat; | Gallica nee | lupatis 
Temperat o|ra frsenls ? 

Cur timet fla|vum Tiberlm | tangere ? cur | olivum ? 

15. Vos Tem|pe totidem | tollite lau|dibus r 
Nata|lemque, mares, | Delon Apol|linis ; 

lnslg|nemque phare|tra 

Frater|naque humerum | lyra. 

16. Doctrl|na sed | vim | promovet In|sitam ; 
Rectl|que eul|tus | pectora rojborant5 

Utcunjque de|fece|re mo|res, 

Dedeco|rant bene | nata | culpa?. 

17. Nobilis | ut gran|di ceci|nit Cen|taurus a|lumno, 

"Invic|te mor|talis, | dea 

Nate pu|er Theti|de, 
Te manet | Assara|ci tel|Ius, quam | frigida | parvi 
Findunt | Seaman |drl flu|inina, 

Lubricus | et Simo|Is." 

18. At | fides, | et in|genl 

Benlg|na ve|na est 5 pau|perem|qua dl|ves 
Me I petit. I Nihil | supra 

Deo I laces I so; nee | poten|tem amieum 
Lar|gio|ra flag|ito, 

Satis I bea|tus u|nlcls | Sabi|nis. 

19. Ubi hsec | seve|rus te | palam | laudav|eram, 

Jussus a|bire do|mum, 
Fere|bar In|certo | pede 
Ad non | amI|cos, heu, | mihi | postes, | et heu 
Llmina | dura, qui|bus 

Lumbos I et In|lregl | latus. 

20. Querce|ta Fau|nl, vos|que ro|re vi|noso 
Colles I benig|nl, mi|tis E|vandrl | sedes, 

Si quid I salu|bre val|libus | frondet | vestris, 
Leva|men ee|gro fer|te cer|tatim | vati. 
Sic Il|le, c!iar|tis red|ditus | rursum | Musis, 
Vici|na dul|ci pra|ta mul|cebit | cantu. 

21. Frigora | mites|cunt Zephy|ris$ ver | proterit sestas ? 

lnteri|tura si|mul ', 
Pomifer | autum|nus fru|ges ef|fuderit 5 | et mox 
Bruma re|curret in|ers. 



LYRIC AND DRAMATIC MEASURES. 103 

22. Labun|ttir al|tis in|terim | rlpls | aquae, 
Q,uerun|lur In | sylvls | aves, 
Fontes|que lym|phls ob|strepunt | manan|tlbusj 
Somnos | quod In|vltet | leves, 

23. Quam vari|Is ter|ras ani|malia | perme|ant fi|guris ! 

Namque ali|a exten|to sunt | corpore, | pulve|remque | verrunt, 
Continu|umque tra|hunt vi | pectoris | inci|tata | sulcum. 
Sunt quibus | ala|rum levi|tas vag-a, | verbe|retque | ventos. 

24. Monte | decur|rens velut | amnis, | Imbres 
Quern su|per no|tas alu|ere | ripas, 
Fervet ; | immen|susque ru|it pro|fundo 

Plndarus [ ore. 

25. Cum nejmus fla|tu Zephy|rl te|pentis 

Vernls | irrubuit | rosls, 
Spiret | insa|num nebu|losus | Auster, 
Jam spl|nls abeai | decus. 

26. Pallida | Mors ae|quo pul|sat pede | paupe|rum ta|bernas 
Regum|que tur|res : o | bea|te Sex|ti, 
Vitae | summa bre|vis spem | nos vetat | incho|are | longam : 
Jam le | premet | nox, fab|ulae|que ma|nes. 

27. Nee Co|ae referunt | jam tibi pur | puree 
Nee cla|ri lapides | tempora, quae | semel 

Noils | oondiia fas|tls 
Inclu|slt volucrls |dies. 

28. Purae | rlvus aqua?, | sylvaque ju|gerum 
Paucorum, et segetis | certa fides | meae ; 
Fulgpn|tem imperio | fertilis Af|ricse 

Falilt, | sorte bea|tior. 

29. Virtus, | raclu|dens | Immeritis | morl 
Coelum, | neg-a|ta | tentat iter | via 5 

Cceiusjque vu!|gares, | et u|dam 
Spennt hu|mum lugi|ente | pennal. 

30. Quid genus | et proa|vos strepi|tis? 

fei pri|mordia ves|tra 
Auctojiemque De|um spec|tes, 

Nul'ds I degener ex|tat, 
Ni viti|is pejjora fo|vens, 

Proprium I deseral or|tum. 

31. UtTnam | modo nos|tra redl|rent 
In mores tempora priscos ! 
Sed, ssevior ignibus iEtnae, 
Fervens amor ardet habendi. 

32. Nunc jacet | effce|to | lumine | mentis, 



104 LYRIC AND DRAMATIC MEASURES. 

Et pressus gravibus colla catenis, 
Declivemque gerens pondere vultum, 
Cogitur, heu, stolidam cernere terram. 

33. Recog|ita | mecum, anijma mea, | recog|ita, 
Horrore quo perculsa, ponti videris 

Imo ex sinu profundilates erutas, 
Montesque fluctuum imminentes montibus. 

34. Non est, | tit ar|bitra|ris, e|lusus | miser, 

Mors a|tra Noc|Hs filjia, 
Erebove patre creta sive Erinnye, 
Vastove nata sub Chao. 

35. Ast II | la, coe|lo mls|sa steljlato, | Del 

Messes | ubl|que col|ligit, 

Animasque, mole carnea reconditas, 

In lucem et auras evocat. 

86. Vla|t6r, en | defes|se, et In|fra des|pice 
Vita? | vise|que ter|minum. 
Vide laboriosa quo vestigia, 
Hue, ecce, tendunt omnia. 

37. Hybla, J totos | funde | flores 

Q,uid|quid an|nus at|tullt j 
Hybla, florum sparge vestem, 
Quantus Ennee campus est. 

38. Te majnem lau|des, Deus, | in Sione 5 
Hie tibi, castis operata sacris, 

Vota gens solvet tua, victimisque 
Imbuet aras. 

39« Quique tarn praesens tibi supplicantum 
Exitus votis tribuas secundos, 
Te peient gentes, sub utioque mundi 
Axe jacentes. 

40. Tu, potens rerum validisque pollens 
Viribus, firmas stabili catena 
Montium traclus, jugaque inquietis 

Tunsa procellis. 

41. Tu maris, nigris agitata ventis, 
Terga componis, cohibes rebelles 
Gentium molus, placidaque mutas 

Pace tumultus. 

42. Ultimi rerum tua signa norunt, 
Et pavent fines, quoties, coruscis 
Ttirgidum flammis, fremuit sonoro 

Murmure caelum. 



LYRIC AND DRAMATIC MEASURES. 105 

43. Tu solum terrse, sitientis imbrem, 
Lsetus invisis, gravidaeque nubis 
De sinu fundis genitale pigros 

Semen in agros. 

44. Alveus, pleno tibi semper amne 
Turgidus, lseta novat arva fruge, 
Floribus campos, nemorum virentes 

Fronde recessus. 

45. Rore tu leni sola contumacis 
Maceras terra?, subigisque glebasj 
Ebrios sulcos viridante amictu 

Messis inumbras. 

46. Qua feres gressus, renovabis annum, 
Fertilem frugum, vegetansque foetus, 
Per cavas valles riguosque saltus 

Impluet humor. 

47. Gestiet pauper tuguri colonus, 
Lacte distentas comitans capellasj 
Mugient colles, et arnica fessis, 

Sylva, juvencis. 

48; Spes aratoris cupidas fovebit 

Fluctuans latis seges alma campisj 
Ut canat festa tibi feriatus 
Carmen in umbra. 

49. Quid frus|tra rabidl | me petitis | canes ? 
Livor propositum cur premis improbum ? 
Sicut pastor ovem, me Dominus regit 5 

Nil dejrlt penitus | mini. 

50. Per campi viridis mitia pabula. 
Qua? veris teneri ping-it amoenitas, 
Nunc pascor placide, nunc saturum latus 

Fessus molliter explico. 

51. Purse rivus aquae leniter astrepens 
Membris restituit robora languidis; 
Et blando recreat fomite spiritus, 

Solis sub face torrida. 

52. Saltus cum peteret mens vaga devios, 
Errorum teneras illecebras sequens, 
Retraxit miserans denuo me bonus 

Pastor justitiee in viam. 

53. Nee si per trepidas luctifica manu 
Intentet tenebras mors mihi vulnera, 



106 LYRIC AND DRAMATIC MEASURES. 

Formidem, duce te, pergere 5 me pedo 
Securum facies tuo. 

54. Tu mensas epulis accumulas, merum 
Tu plenis pateris sufficis ; et caput 
Unguento exhilaras : conficit aemulos, 

Dum spectant, dolor anxius. 

55. Me nunquam bonitas destituet tua, 
Profususque bonis perpetud, favor} 
Et non solieitee longa domi tuse 

Vitee tempora transigam. 

56. Tecum al|ta Vlr|tu3 | laungeram | sedet 
Decora frontem, et filia Veritas, 

Cul vuljtus Im|morta|Ie fulgens 
Purpure|o radia|ttir Ig|ne. 

51. Veteres | poe|ta? fab|iilan|tur Pro|tea 
Quendam fuisse, qui se in omnes verteret 
Formas, nee ullis contineri vinculis 
Posset, liquentes nunc in undas dum fluit 
Nunc flamma stridet, nunc ferus rugit leo, 
Viret arbor, horret ursus, anguis sibilat. 

58. Unica | gens homi|num cel|sum levat | alti|us ca|cumgn, 
Atque levis recto slat corpore, despicitque terras. 

Ha?c, nisi terrenus male desipis, admonet figura, 
Qui recto coelum vultu petis, exerisque frontem, 
In sublime feras animum quoque, ne gravata pesstim. 
Inferior sidat mens corpore Celsius levato. 

59. Vitam | quae fSci|unt be|ati|orem, 
Jucundissime Martialis, haec sunt ; 
Non ingratus ager focus perennis, 
Lis nunquam, toga rara, mens quieta, 
Vires ingenuee, salubre corpus, 
Prudens simplicitas, pares amici} 

60. Convictus facilis, sine arte mensa, 
Nox non ebria sed soluta curis, 
Non tristis torus attamen pudicus, 
Somnus, qui faciat breves tenebras, 
Quod sis esse velis, nihilque malis, 
Summum nee metuas diem, nee optes. 

61. Pulsat | pectora gau|dio 

Cor lee | to trepidum ; | lingua tuas | a vet 
Laudes | promerej cor|pus tacite | spes bona re|creat. 
Tu vitse reseras viam; 

De vultu jSuvii laetitiae tuo 
Manant 5 tu tribuis munifica gaudia dextera. 



LYRIC AND DRAMATIC MEASURES. 107 

62. Quails | per nemorum | nigra silen|tia, 
Vallesque irriguas, et virides domos, 
Serpit fons placidus murmure lang-uido, 

Secre|tum peragens | Iter 3 
Paulisper vagus atque exiguos ag-ens 
Maeandros, variis se sinuat modis, 
Dum tandem celerem praecipitans fug"am 

Miscetur gremio maris 5 

63. Talis per tacitam devia semitam 
./Etas diffug-iat, non opibus gravis, 
Non cxperta fori jurgia rauea, nee 

Palmae sanguineum decus ; 
Ciimque instant tenebrae, et lux brevis occidit, 
Et ludo satura et fessa laboribus, 
Mors lenisque sopor membra jacentia 

Componant placida manu. 

64. Quae canit | altis | garrula, | ramis, 
Ales I caveae | clauditur | antroj 
Huic licet illita pocula melle, 
Largasque dapes, dulci studio 
Ludens hominum cura ministret, 

Si tamen, arcto saliens tecto, 
Nemorum gratas viderit umbras, 
Sparsas pedibus proterit escas j 
Sylvas tantum moesta requirit, 
Sylvas dulci voce susurrat. 

60. Me de|dit Phoe|bo radi|os 5 
Dedit et I cornua | lunee 5 
Me hominos etiam terris 
Dedit, et sidera coelo. 

66. Ssepe | tranquil |lo radi|at se|reno, 

Immo|tIs, mare. fluc|tibus ; 
Saepe ferventes Aquilo procellas, 
Verso, concilat, aequore. 

67. Quisquls I volet | peren|nem 

Cautus I ponere | sedem, 
Et, fluctibus minantem 

Curat spernere pontum, 
Montis cacumen alti, 

Bibulas vitet arenas. 

68. Mud protervus Auster 

Totis viribus urg-et 5 
Hae pendulum solutae 

Pondus terre recusant. 
Humili domum memento 

Certo figere saxo. 



108 LYRIC AND DRAMATIC MEASURES. 

69. Quamvis tonet, minis 

Miscens sequora, ventus, 
Tu conditus quieti 

Felix robore valli, 
Duces serenus aevum, 

Ridens setheris iras. 

70. Quondam | funera con|jiigIs, 
Vates Threicius, gemens, 
Postquam flebilibus modis 
Sylvas currere, mobiles 
Amnes stare, coegerat 
Junxitque intrepidum latus 
Ssevis cerva leonibus, 

Nee visum timuit lepus, 
Jam cantu placidum, canem, 

71. Cum flagrantior intima 
Fervor pectoris ureret, 
Nee, qui cuncta subegerant, 
Mulcerent dominuin modi, 
Immites superos querens, 
Infernas adiit domos. 

Illic, blanda sonantibus 
Chordis carmina temperans, 
Deflet, Tsenara commovens, 
Et dulci veniam prece 
Umbrarum dominos rogat. 

72. Stupet tergeminus, novo 
Captus carmine, janitor. 
Quae, sontes, agitant mala 
Ultrices scelerum, dese 

Jam mosstse lachr3 T mis madent. 
Nox Ixionium caput 
Velox prsecipitat rota; 
Et, longa site perditus, 
Spernit flumina Tantalus. 
Vultur, dum satur est modis, 
Non traxit Tityi jecur. 

73. Tandem, " Vincimur," arbiter 
Umbrarum miserans ait, 

u Donemus comitem viro, 
Emptam carmine, conjugem : 
Sed lex dona coerceat, 
Ne, dum Tartara liquerit, 
Fas sit lumina flectere." 
Quis legem det amantibus % 
Heu ! noctis prope terminos, 



LYRIC ANP DRAMATIC MEASURES. 109 

Orpheus Eurydicen suam 
Vidit, perdidit, occidit. 

74. Hercu|lem du|ri cele|brant la|bores : 
Ille Centauros domuit superbos ; 
Abstulit saevo spolium leoni ; 

Fixit et certis volucres sag-ittis. 

75. Poma cernenti rapuit draconi ; 
Cerberum traxit triplici catena : 
Victor immitem posuisse fertur 
Pabulum ssevis dominum quadrigis. 

76. Hydra combusto periit veneno 3 
Fronte turbatus, Achelous amnis 
Ora demersit pudibunda ripis 3 
Stravit Anteum Libycis arenis. 

77. Cacus Evandri satiavit iras ; 
Quosque pressurus foret altus orbis r 
Setiger spumis humeros notavit ; 
Ultimus ccelum humeris labor fert. 

78. Cum mise|rIcor|dias | recol|ligo, | tua 
Paterna quas. Jehova, cura contulit, 
Suspensa cogitando, mens haeret mea, 
Amorne major siet an admiratio. 

79. Quae verba, quae pietatis eloquentia 
Ardore eodem gratias effabitur, 

Quo pectus intus, concipit! sed gaudium, 
Quod fervet intus, tu legis, tu intelligis. 

80. Quos edidit, questus, meae imbecillitas 
Infantiae, tua auris accepit statim, 
Cum mens tenella, cogitare nee potis, 
Colligere nondum noverat sese in preces. 

81. Quae nullus aequat computus, solamina 
Tua administravit mihi indulgentia, 
Infantulum cor antequam resciverat, 

A fonte quo profluxerint tot munera. 

82. Cum per juventae lubricas decurrerem, 
Incogitans, animique praeceps, semitas, 
Tua alma sospitavit occulte manus, 
./Evumque me provexit ad maturius. 

83. Per multa mortis abditae discrimina 
Aperta eunti et tuta porrecta est via 
Vitiique blandimenta per fallacia, 
Periculum prae caeteris ferentia. 

10 



110 LYRIC AND DRAMATIC MEASURES. 

84. Cilm morbi acutiore vi tabescerem, 
Me sanitate recreasti saepias, 

Et cum gravarer crimine et doloribus ; 
Tua revocavit in salutem gratia. 

85. Tuee Jehova, largitati debeo, 
Quod sat superque me bearit copia, 
Eamque amicus copiam eonsortio 
Dulci quod unv.f ~" n»dd alter auxerit. 

86. Pretiosa mille dona de die in diem, 
Et mille millies reposcunt gratias, 
Et inter iila dona cor laatabile, 
Oblata quod pio accipit cum gaudio. 

87. Vita? per omne stadium, adultus et senex, 
Benignitatem prsedicando prosequar, 
Amabilemque, hoc corpus exutus. thesin 
Redinteg: ijo s3eculorum in a ascula. 

88. Natura cum cesset nee amplius dies 
Noctesque per vices opera monstrent tua, 
Memor usque cor, quae gratiose feceris, 
Fideliter revolvet et venerabitur. 

89. Millena millies per seva canticum 
Movebo tibi, Jehova, gratitudinis; 

Sed O nimis, nimis est brevis, nee laudibus 
Yel tota sufficit tuis seternuas ! 

90. O qui | meae | culi|nae 
Argutulus choraules, 
Et hospes es canorus, 
Quacunque commoreris, 
Felicitatis omen, 
Jucundicre cantu 
Siquando me salutes, 
Et ipse te rependam, 
Et ipse, qua valebo, 
Remunerabo musa. 

91. Diceris irmocensque 
Et gratus inquilinus : 
Nee victitans rapinis, 
Ut sorices voraces, 
Muresve curiosi, 
Furumque delicatum 
Vulgus domesticorum, 
Sed tutus in camini 
Recessibus, quiete 
Contentus et calore^ 



LYRIC AND DRAMATIC MEASURES. Ill 

92. Beatior cicada, 
Quae te referre forma. 
Qure voce te videtur ; 
Et sal titans per herbas, 
Unius, haud secundse, 
iEstatis est chorista : 
Tu carmen integratum 
Reponis ad Decembrem, 
Lsetus per universum 
Incontinenter annum. 

93. Te nulla lux relinquit, 
Te nulla nox revisit, 
Non musicaa vacantem, 
Curisve non solutum 3 
Quin amplies canendo, 
Quin amplies fruendo, 
iEtalulam, vel omni, 
Quam nos homunciones 
Absumimus querendo, 
^Etate longiorem. 

94. Expanjsa cce|lorum, | profunjda ceejrula, 
Et arcuati qua patet spatium eetberis, 
Convexa slellis plena, splendens fabrica, 
Sui decoris indicant originem. 

Lsetus diurnum, sol, iter decurrere, 
Quis ille fons declarat et lucis parens, 
Et cuique terrae, quam revisit, nunciat 
Quam sa eta se potensque formarit manus. 

95. Absente sole, cum statim vesper suas 
Reducit umbras, luna carmen excipit, 
Et singulis, ut eunt renarrat noctibus, 
Sui quis ilis magnus auctor luminis ; 
Quod et planetse per vices, quod ignium 
Pro se minorum totus affirmat chorus, 
Et dum movetur quisque certis legibus, 
Utrumque veritate pervadit polum. 

96. Solenniore quamlibet silentio 

Circum hunc opacum orbem feruntur omnia, 
Nee ulla clare vox ab extra, nee sonus 
Tot lucidos auditur inter ordines, 
Auditur intus, quam canoris vocibus, 
Qui'ousque coelum ferveat conccntibus, 
Ut hunc in hymnum concinat frequentia, 
" Divinus est, qui nos ejreavit, arLifex." 



Wll 






%><? 






"W 
«*°«* 










o » o 



' O NO 



*v 




^ 4 






"W 



^% 



<* % 



<T 



.a^ 










f ~ " n 







^^ Deacidified using the Bookkeeper procej 
/?> *A Neutralizing agent: Magnesium Oxide 
* <y> Treatment Date: July 2006 



^ '° # * * o^ o « • PreservationTechnologie 

*£ f. »°r^tv A WORLD LEADER IN PAPER PRESERVATK 



-.1 r\ 



A WORLD LEADER IN PAPER PRESERVATK 

1 1 1 Thomson Park Drive 
Cranberry Township, PA 16066 
(724) 779-21 1 1 



• %^ tl 






fX 



, 7 'a, < 



***♦' -wit 'W 









toll ^ ^ ^^^^A,*c "v^ 4? '/SlB&fe* 

1 BOOKBINDING H A> ^ ^ 

I Granule. Pa H $? % ♦ V_Jj» %£ f 

I Sept Oct 1988 H A* J&ffffi?*? * ^vfc <t K 



A r~> 




